I SA/Rz 126/14

WyrokWSA w Rzeszowie2014-04-10

Skład orzekający: Tomasz Smoleń, Grzegorz Panek, Jarosław Szaro

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wywłaszczenie gruntów rolnych (łąk i pastwisk) na rzecz Skarbu Państwa w zamian za odszkodowanie, w związku z budową autostrady, stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeśli Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu nieruchomościami?
Ratio decidendi
Wywłaszczenie gruntów rolnych (łąk i pastwisk) na rzecz Skarbu Państwa w zamian za odszkodowanie, w związku z budową autostrady, nie stanowi odpłatnej dostawy towarów podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, jeśli Spółka nie podejmuje aktywnych działań w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez przedsiębiorców. Sama jednorazowa dostawa, wynikająca z decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nie przesądza o prowadzeniu działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT.
Stan faktyczny
Spółka Pastwiskowa "A" wystąpiła o indywidualną interpretację podatkową dotyczącą opodatkowania VAT odszkodowania za wywłaszczone grunty rolne pod budowę autostrady. Spółka uważała, że wywłaszczenie nie stanowi działalności gospodarczej ani dostawy towarów podlegającej VAT. Minister Finansów uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że wywłaszczenie jest odpłatną dostawą towarów podlegającą opodatkowaniu VAT, ponieważ teren był przeznaczony pod zabudowę.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację Ministra Finansów i określono, że nie podlega ona wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Ministra Finansów na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń /spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Jarosław Szaro Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014r. sprawy ze skargi Spółki Pastwiskowej "A" z siedzibą w B. na indywidualną interpretację Ministra Finansów z dnia [...] października 2013r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację, 2) określa, że interpretacja wymieniona w pkt. 1) nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącej Spółki Pastwiskowej "A" z siedzibą w B. kwotę 200 ( słownie: dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 126/14 UZASADNIENIE Spółka "A" z siedzibą w B. wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej, upoważnionego do wydawania interpretacji w imieniu Ministra Finansów, o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług. We wniosku Spółka przedstawiła następujący stan faktyczny: Wspólnota Gruntowa pod nazwą Spółka powołana została decyzją Starosty z dnia [...] grudnia 2008 r. w której stwierdził m.in., że działki nr 21 o pow. 0,86 ha, nr 22 o pow. 0,15 ha, nr 23 o pow. 23,49 ha, nr 905/1 o pow. 1,13 ha, nr 905/2 o pow. 2,0059 ha, nr 905/3 o pow. 10,37 ha, nr 986 o pow. 2,23 ha położone w B. gm. Ś. stanowią wspólnotę pod nazwą Spółka "Aj". Zarządzeniem nr [...] z dnia 9 maja 2009 r. Wójt Gminy zatwierdził statut Spółki a dzień 29 czerwca 2009 r. przyjmuje się za początek jej działalności. W dniu [...] kwietnia 2010 r. Wojewoda wydał decyzję znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa autostrady A-4 na odcinku węzeł "Dębica-Pustynia-Rzeszów" węzeł "Rzeszów-Zachód" km 537+550-570+300 wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi. Decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dokonano wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa. Faktyczne wydanie wywłaszczonych nieruchomości nastąpiło 16 czerwca 2010 r. poprzez oświadczenie złożone przez Zarząd Spółki o wydaniu działek nr 905/2, 905/5, 905/6 złożone w GDDKiA O/R. Decyzja Wojewody z dnia [...] maja 2011 r. ustaliła wysokość odszkodowania na rzecz Spółki w wysokości ok. 500.000 zł które wpłynęło na konto Spółki 5 lipca 2011 r. Działki podlegające wywłaszczeniu były pastwiskami, łąkami niezabudowanymi, nie znajdowały się na tych terenach żadne zabudowania. Działki te nie były przedmiotem najmu lub dzierżawy. Nie były przez Spółkę wykorzystywane ani do celów prowadzenia działalności gospodarczej, nie dokonywała z ww. nieruchomości sprzedaży produktów rolnych. Kwota odszkodowania w całości została wpłacona na konto Spółki, nie została rozdzielona na poszczególnych członków Wspólnoty Gruntowej. Spółka nie naliczała i nie odprowadziła z tytułu otrzymanego odszkodowania podatku VAT. Zapisy ewidencji gruntów na dzień przejęcia, które nastąpiło 10 czerwca 2010 r. wykazywały pastwiska i łąki. W związku z przedstawionym stanem faktycznym zadała pytanie: Czy w związku z wydaną interpretacją ogólną nr [...] Ministra Finansów Spółka może uznać, że nie zachodziły przesłanki objęcia ww. odszkodowania za te grunty zakresem ustawy o VAT i słusznie nie naliczyła i nie zapłaciła podatku VAT, a tym bardziej, że była to transakcja jednorazowa? Przedstawiając swoje stanowisko Spółka wskazała, że interpretacja ogólna Ministra Finansów wyżej wskazana ustaliła jednoznacznie, iż do 31 marca 2013 r. przy obrocie gruntami decydującą stają się zapisy ewidencji gruntów, a nie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Minister Finansów określił, że w konsekwencji dostawa terenów niezabudowanych podlega zwolnieniu z podatku od towarów i usług i słusznie Spółka nie odprowadzała podatku VAT, tym bardziej, że była to transakcja jednorazowa i nie stanowi działalności gospodarczej zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy VAT. Indywidualną interpretacją prawa podatkowego z dnia [...] października 2013r. Minister Finansów z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej uznał stanowisko Spółki jako nieprawidłowe. Organ wskazał przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 177 poz. 1054 ze zm. zwanej dalej ustawą VAT), zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Ponadto powołał art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT, zgodnie z którym pod pojęciem dostawy towarów należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. Przepis ten określa szczególny przypadek dostawy towarów, który ma na celu wskazanie, że dostawą towarów jest nawet tak nietypowa sytuacja, jak władcze działanie organu lub samego przepisu prawa, w którym towar (także wbrew woli) zmienia właściciela za odszkodowaniem. Własność towaru nie jest tu najistotniejszą cechą opisanego przypadku, lecz nierówna pozycja stron takiej specyficznej dostawy, w której jedna niejako "zmuszona" jest poddać się określonym nakazom płynącym z organu lub z mocy prawa. Jeżeli przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel następuje za odszkodowaniem, to wówczas stanowi ono odpłatną dostawę towarów i ze względu na przedmiot czynność taka jest objęta opodatkowaniem. W tym przypadku odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną objętą opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Zaznaczyć należy, że opodatkowaniu tym podatkiem nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania. Konsekwencją opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest konieczność zastosowania właściwej dla tej czynności stawki podatku bądź rozważenia możliwości korzystania tej czynności ze zwolnienia od podatku przewidzianej m.in. w art. 43 ustawy VAT. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy VAT, zwolnione od podatku jest jedynie dostawa gruntów niezabudowanych, które nie są gruntami budowlanymi lub gruntami przeznaczonymi pod zabudowę. Oznacza to, że opodatkowaniu podlegają te dostawy, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe zabudowane oraz nieruchomości gruntowe niezabudowane będące terenami budowlanymi lub przeznaczonymi pod zabudowę. Organ zauważył, że ustawa o podatku od towarów i usług w przedmiotowym artykule posługuje się kryterium przeznaczenia terenu. Na gruncie przepisów podatkowych obowiązujących w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym brak jest definicji pojęcia gruntu przeznaczonego pod zabudowę. Celem określenia, czy dany grunt jest przeznaczony pod zabudowę należy się odwołać do przepisów zawartych w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012 r. poz. 647 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym: lokalizacja inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Z przepisu tego wynika wprost, że w sytuacji, gdy w odniesieniu do danego terenu wydano decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydanie tej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu przesądza o zakwalifikowaniu terenu jako terenu przeznaczonego pod budowę i do terenu tego nie ma zastosowania zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy VAT. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że w dniu [...] kwietnia 2010 r. Wojewoda wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Decyzja ta stała się ostateczna 10 czerwca 2010 r. Jednocześnie tą decyzją dokonano wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa należących do Spółki działek, które nie były działkami zabudowanymi. Natomiast decyzją z dnia [...] maja 2010 r. ustalono dla Spółki odszkodowanie za wywłaszczone grunty. Odszkodowanie wpłynęło na konto Spółki 5 lipca 2010r. W związku z powyższym dostawa gruntu niezabudowanego, który na mocy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych jest przeznaczony pod drogę w zamian za odszkodowanie, nie korzysta ze zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy VAT i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według stawki 23%. Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynika, że Spółka nie jest czynnym podatnikiem VAT, jednak zgodnie z art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. d ustawy VAT, zwolnień, o których mowa w art. 113 ust. 1 i 9, nie stosuje się do importu towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, świadczenia usług, dla których zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 8 podatnikiem jest ich usługobiorca, oraz podatników dokonujących dostaw terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę. Dokonując zatem dostawy działek nr 905/2, 905/5 i 905/6, Spółka nie może korzystać ze zwolnienia podmiotowego od podatku VAT. Pismem z dnia 8 listopada 2013r. Spółka wezwała Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na to wezwanie Minister Finansów uznał, że brak jest podstaw do zmiany indywidualnej pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła Spółka żądając: 1) uchylenia zaskarżonej interpretacji w całości jako naruszającą prawo oraz interes prawny; 2) zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Interpretacji zarzucono, że narusza ustawę o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z dnia 29 czerwca 1963r. (Dz.U. Nr 28 poz. 169 ze zm.) oraz art. 15 ust. 1 ustawy VAT. Wskazano na brak podstaw prawnych, aby uznać, że przeniesienie własności z mocy prawa tj. wywłaszczenia gruntów jest dostawą towarów i wykonywaniem działalności przez Spółkę. Ponadto interpretacja narusza prawa i interesy prawne udziałowców spółki w tej sprawie, tj. narusza art. 7 ust. 1 ustawy VAT. Brak jest podstaw prawnych, aby sądzić, że otrzymanie przez Spółkę, działającą na rzecz wspólników, na swoje konto odszkodowanie będące wynagrodzeniem oznacza uzyskanie wynagrodzenia przez jej udziałowców i narusza art. 113 ust. 1 ustawy VAT, a także jest niezgodne z otrzymanymi interpretacjami nr IBPBI/2/423-77/13/PP i IBPBI/2/423-447/13/PP. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów - Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona interpretacja nie odpowiada prawu. Interpretacja o której udzielenie wystąpiła spółka dotyczyła opodatkowania podatkiem od towarów i usług odszkodowania otrzymanego za grunty wywłaszczone pod budowę autostrady A-4 wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi. Zdaniem Spółki w wyniku wydania decyzji [...] z [...] kwietnia 2010r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dokonano wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa działek 905/2, 905/5 i 905/6 co stanowiło dostawę. Przy czym przedmiotem dostawy były tereny niezabudowane podlegające zwolnieniu, z podatku od towarów i usług co powodowało, że Spółka nie miała obowiązku odprowadzenia podatku VAT, tym bardziej, że dostawa ta była jednorazowa i nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy VAT. Odnosząc się do stanowiska Spółki uwzględniając stan faktyczny przedstawiony we wniosku Minister Finansów uznał, że wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowych działek w zamian za odszkodowanie stanowi przeniesienie części majątku związanego z działalnością gospodarczą Spółki, a zatem odbywa się w ramach prowadzonej przez Nią działalności gospodarczej. Oznacza to, że przedmiotowe przeniesienie na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa własności działek stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatna dostawa w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy VAT. Podatnikiem podatku od towarów i usług zobowiązanym do rozliczenia podatku z tytułu dokonanej dostawy jest Spółka, gdyż to ona, poprzez swoje organy, działa w imieniu wspólnoty gruntowej, realizując cele dla których została powołana to jest sprawuje zarząd nad wspólnotą, gospodaruje gruntami wchodzącymi w skład wspólnoty. Ponadto z uwagi na to, że w odniesieniu do przedmiotowego terenu wydano decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przesądza o kwalifikacji terenu jako terenu przeznaczonego pod zabudowę i do terenu tego nie ma zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy VAT. Sprawy o podobnej problematyce były przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego wyroku siedmiu sędziów z dnia 29 października 2007 sygn. akt I FPS 3/07, w wyroku z 18 października 2011r. sygn. akt I FSK 1536/10 czy też wyrok z dnia 7 grudnia 2012r. sygn. akt I FSK 192/12. W kwestii opodatkowania sprzedaży działek (gruntów) przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane (działek przekształconych z gruntów rolnych) wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 15 września 2011r. w sprawach połączonych C-180/10 i C 181/10, udzielając odpowiedzi na zadane przez Naczelny Sąd Administracyjny pytania prejudycjalne. W wyroku tym Trybunał stwierdził między innymi, że czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznane za prowadzenie działalności gospodarczej, a sama liczba i zakres transakcji sprzedaży dokonywanych nie ma charakteru decydującego. Zakres transakcji sprzedaży nie może tym samym stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania Dyrektywy 2006/112/WE, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Według Trybunału także okoliczność, że przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokości osiągniętego z nich przychodu. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego. Inaczej jest natomiast - w ocenie Trybunału - w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działanie w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112/WE. Takie aktywne działania mogą polegać na przykład na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych. Działania takie nie należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, w związku z czym w takiej sytuacji dostawy terenu budowlanego nie można uznać za czynność związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. Zwykłe nabycie lub sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE, jako że jedynym przychodem z takich transakcji może być ewentualny zysk ze sprzedaży tej rzeczy. Takie transakcje nie stanowią zaś same z siebie działalności gospodarczej w rozumieniu Dyrektywy. Trybunał zaznaczył ponadto, że dostawą gruntu przeznaczonego pod zabudowę należy uznać za objętą podatkiem VAT na podstawie prawa krajowego państwa członkowskiego, jeżeli państwo to skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE, niezależnie od częstotliwości takich transakcji oraz od kwestii, czy sprzedawca prowadzi działalność producenta, handlowca lub usługodawcy, pod warunkiem że transakcja ta nie stanowi jedynie czynności związanej ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. Sąd w składzie rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że w ustawie VAT, brak jest jednoznacznego i precyzyjnego unormowania, z którego wynikałoby, że Polska skorzystała z możliwości określonej w art. 12 ust 1 Dyrektywy 2006/112/WE, na podstawie której za podatnika należy uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy VAT, w szczególności dokonując pojedynczej dostawy terenu budowlanego. Wywodzone z normy art. 15 ust. 2 ustawy VAT, że Polska skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE nie jest możliwe w świetle orzecznictwa ETS i samego sformułowania art. 15 ust. 2 ustawy VAT (tak m.in. NSA w wyroku z 18 października 2011r. sygn. akt I FSK 1536/10 oraz z dnia 7 marca 2012r. sygn. akt I FSK 1740/11). Państwo członkowskie, korzystając z opcji przewidzianej w dyrektywie VAT musi to uczynić w przepisie ustawowym, mającym bezwzględną moc wiążącą, który będzie odpowiadał wymogom szczególności, precyzji i jasności koniecznym dla zagwarantowania pewności sytuacji prawnych i kontroli sądów krajowych. Oznacza to, że państwo członkowskie musi sformułować wyraźne unormowanie, aby mogło powoływać się na przewidziane w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE (poprzednio art. 4 ust. 3 VI Dyrektywy) prawo, według którego za podatnika można uznać każdego kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy, w szczególności pojedynczej dostawy terenu budowlanego (orzeczenie Trybunału z dnia 4 czerwca 2009r. w sprawie C-102/08 SAL, X Grundstücks-Vermietungsgesellschaft). W świetle wyżej wskazanego wyroku Trybunału z dnia 15 września 2011r. wciąż aktualne są wywody zawarte w wyroku NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 29 października 2007r. sygn. akt I FPS 3/07, wskazujące na kryteria jakimi należy kierować się przy określaniu, czy w danym przypadku mamy do czynienia z działalnością gospodarczą, czy też z zarządem majątkiem prywatnym. Stwierdzenie, czy dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik VAT wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznej danej sprawy. Wykonywanie danej czynności jednorazowo jednakże w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy nie przesądza automatycznie, że z tego tylko powodu dany podmiot staje się podatnikiem VAT. Konieczne jest bowiem ustalenie, że w odniesieniu do tej czynności występował on w charakterze podatnika tj. osoby angażującej środki podobne do wykorzystywanych przez handlowca, a nie osoba wykonująca prawo własności w stosunku do tego gruntu. Przyjęcie, że dana osoba fizyczna sprzedając działki budowlane działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną), czyli stałą. W konsekwencji istotne jest to, czy z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że sprzedający w celu dokonania spornej sprzedaży gruntów podjęli aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy VAT, co skutkuje koniecznością uznania ich za podmiot prowadzący "działalność gospodarczą" w rozumieniu tego przepisu. Podjęcie np. takich czynności jak uzbrojenie terenu, wydzielenie dróg wewnętrznych oraz działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczają poza zwykłą formę ogłoszenia, stanowią o takiej aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami, które mogą wskazywać, że czynności sprzedającego przybierają formę zawodową a w konsekwencji zorganizowaną (analogicznie wyrok NSA z dnia 28 października 2011r. I FSK 1554/10). Przenosząc powyższe na grunt stanu faktycznego zarysowanego we wniosku o wydanie interpretacji stwierdzić należy, że nie wynika z niego aby Spółka podejmowała jakiekolwiek działania wykraczające poza zwykły zarząd gruntami wspólnoty i korzystanie z nieruchomości które wskazywałyby na zamiar prowadzenia działalności gospodarczej o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy VAT a w szczególności w zakresie obrotu nieruchomościami. Podkreślić wymaga, że przedmiotowe działki stanowią część wspólnoty gruntowej, która jest podmiotem o swoistym statusie prawnym, opartym na regulacji wynikającej z ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28 poz. 169 ze zm.). Z art. 1 ust. 1 powyższej ustawy wynika, że wspólnotami gruntowymi podlegającymi zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie są nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne - o określonych przymiotach. Udział uprawionych we wspólnocie i w korzyściach wynikających z zagospodarowania wspólnoty są określone w idealnych (ułamkowych) częściach w sposób wymieniony w art. 9 ww. ustawy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnota i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Spółka taka jest osobą prawną i działa na podstawie statutu (art. 15 ust. 1 ustawy). Z regulacji ww. ustawy wynika obowiązek utworzenia spółki która z mocy tej ustawy posiada osobowość prawną i reprezentuje podmioty wspólnoty gruntowej. Pomimo, że Spółka posiada osobowość prawną, nie jest właścicielem gruntu, ma za zadanie wyłącznie zarządzać majątkiem wspólnoty. Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego Spółka "A" sprawowała zarząd działkami stanowiącymi wspólnotę gruntową zgodnie z decyzją Starosty z dnia [...] grudnia 2008r. znak [...], nie była czynnym podatnikiem VAT. Działki objęte wywłaszczeniem nie były działkami zabudowanymi były zaś łąkami, pastwiskami. Nie były przedmiotem najmu lub dzierżawy i nie były wykorzystywane do celów prowadzenia działalności gospodarczej. Należy w związku z tym wskazać, że przedmiotowe działki były wykorzystywane rolniczo jako łąki, pastwiska do czasu wydania przez Wojewodę decyzji z dnia [...] kwietnia 2010r. znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa autostrady A-4 na odcinku węzeł "Dębica-Pustynia-Rzeszów" węzeł "Rzeszów Zachodni" km 537+550-570+300 wraz z niezbędną infrastruktura techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi. Przebieg autostrady wynikający z powyższej decyzji wytyczony został między innymi na spornych działkach. Zatem zmiana przeznaczenia tych działek - z działek rolnych na działki pod budowę autostrady - nie nastąpiła z inicjatywy Spółki. Ponadto w rozpoznawanej sprawie nie ma jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że Spółka podjęła działania mając na celu zmianę przeznaczenia działek (z rolnych na budowlane) czy też dokonywała innych czynności, które wpłynęłyby na taką a nie inną lokalizację autostrady. Zdaniem Sądu, jeżeli w takiej sytuacji, powstałej niezależnie od woli i działania Spółki jednokrotna dostawa gruntów nie świadczy o tym, że tylko z tego powodu jest ona podatnikiem VAT, na co wyraźnie zwrócił uwagę Trybunał w wyroku z 15 września 2011r. Reasumując należy stwierdzić, że Spółka dokonując dostawy terenów nie ma obowiązku odprowadzenia podatku VAT. Dlatego też na podstawie art. 146 § 1 ppsa należało uchylić zaskarżoną interpretację. Zakres, w jakim uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 ppsa. Rozstrzygniecie o kosztach opary został na przepisie art. 200 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło