I OSK 1702/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-04-21
Skład orzekający: NSA Małgorzata Jaśkowska, NSA Irena Kamińska, del. WSA Dorota Jadwiszczok
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku wznowienia postępowania administracyjnego, w którym decyzja o uznaniu za osobę bezrobotną została wydana z naruszeniem przepisów, możliwe jest ustalenie uprawnień do statusu osoby bezrobotnej z datą wsteczną, nawet jeśli nowe okoliczności (np. ugoda sądowa zmieniająca datę ustania stosunku pracy) ujawniły, że w dniu pierwotnej rejestracji osoba ta była zatrudniona?Ratio decidendi
Wznowienie postępowania administracyjnego ma na celu usunięcie wadliwości postępowania zwykłego i ponowne rozstrzygnięcie sprawy. Uchylenie decyzji w wyniku wznowienia nie może pozbawić strony uprawnień za okres, w którym spełniała materialnoprawne warunki do ich przyznania. Choć brak jest bezpośredniej regulacji dla sytuacji, gdy ugoda sądowa zmienia datę ustania stosunku pracy na późniejszą niż dzień rejestracji, wykładnia celowościowa (ratio legis) art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także zasady konstytucyjne (prawo do zabezpieczenia społecznego, zasada równości), przemawiają za możliwością przywrócenia statusu bezrobotnego z datą wsteczną w takich przypadkach, analogicznie do sytuacji przyznania świadczeń wykluczających status bezrobotnego.Stan faktyczny
A.P. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna w dniu 11 lipca 2011 r. Wówczas przedłożył świadectwo pracy wskazujące na rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika. Otrzymał status osoby bezrobotnej, ale odmówiono mu prawa do zasiłku z powodu rozwiązania stosunku pracy z winy pracownika. Później, na mocy ugody sądowej i nowego świadectwa pracy, ustalono, że stosunek pracy ustał na zasadzie porozumienia stron w dniu 16 sierpnia 2011 r. Organy administracji wznowiły postępowanie i wydały decyzje uchylające poprzednie i odmawiające uznania za osobę bezrobotną od 11 lipca 2011 r. WSA uchylił te decyzje, uznając, że możliwe jest ustalenie uprawnień z datą wsteczną. Wojewoda wniósł skargę kasacyjną, kwestionując możliwość przyznania statusu bezrobotnego z datą wsteczną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Wojewody Świętokrzyskiego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska (spr.) sędzia NSA Irena Kamińska sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Świętokrzyskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 219/14 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną we wznowionym postępowaniu oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 219/14, po rozpoznaniu skargi A.P., uchylił decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 stycznia 2014 r. znak: PS.IV.8640.388.2013 w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną we wznowionym postępowaniu oraz decyzję organu I instancji i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Wojewoda Świętokrzyski ww. decyzją z dnia 14 stycznia 2014 r., na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A.P., utrzymał w mocy decyzję Starosty Kieleckiego z dnia 22 listopada 2013 r. znak: LPIK-VI-AG-7101-2119/13, którą organ I instancji:
- orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 11 lipca 2011 r., znak: LPIK-VI-MU-7101-1170a/11 orzekającej o uznaniu A.P. za osobę bezrobotną z dniem 11 lipca 2011 r. oraz odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 11 lipca 2011 r.
- orzekł o odmowie uznania ww. za osobę bezrobotną z dniem 11 lipca 2011 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że na mocy decyzji z dnia 11 lipca 2011 r. znak: LPIK-VI-MU-7101-1170a/11 A.P. został uznany za osobę bezrobotną z dniem 11 lipca 2011 r. Decyzją z dnia 11 lipca 2011 r. znak: LPIK-VI-MU-7100-427/11 przyznano ww. prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 8 stycznia 2012 r. w wysokości 913,70 zł brutto miesięcznie, a następnie w okresie od 8 kwietnia 2012 r. w wysokości 717,50 zł brutto miesięcznie. Z posiadanych dokumentów wynikało, że A.P. w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w Urzędzie Pracy spowodował ze swojej winy rozwiązanie stosunku służbowego bez wypowiedzenia. W myśl art. 75 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zasiłek w takim przypadku przysługuje bezrobotnemu po upływie 180 dni od dnia zarejestrowania się. W dniu 4 maja 2012 r. A.P. zgłosił się do PUP i przedłożył odpis prawomocnej ugody sądowej zawartej w dniu 20 marca 2012 r. przed Sądem Rejonowym w Kielcach, sygn. akt IV P 373/11, na mocy której strony, tj. powód – A.P. i pozwany – P. Sp. z o.o. w K. ustaliły, że łącząca ich umowa ulega rozwiązaniu za porozumieniem stron w dniu 16 sierpnia 2011 r. oraz, że pozwany pracodawca zapłaci powodowi kwotę 4 650 zł tytułem wynagrodzenia za pracę za okres od 1 lipca 2011 r. do 16 sierpnia 2011 r. i wyda nowe świadectwo pracy, w którym jako sposób rozwiązania umowy o pracę widnieć będzie porozumienie stron z dniem 16 sierpnia 2011 r.
Z uwagi na powyższe organ uznał, że w dniu rejestracji ww. pozostawał w stosunku pracy, a zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest m. in. osoba niezatrudniona lub niewykonująca innej pracy zarobkowej.
A.P. złożył od powyższej decyzji odwołanie.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo, jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Z akt sprawy wynika, że A.P. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kielcach w dniu 11 lipca 2011 r. jako osoba bezrobotna i otrzymał "Informację dla osób bezrobotnych rejestrujących się w PUP" zawierającą m.in. wykaz obowiązków bezrobotnego oraz okoliczności powodujących, że osoba zarejestrowana nie spełnia warunku bezrobotnego.
W dniu rejestracji A.P. udokumentował w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania łącznie co najmniej 365 dni okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych. W ww. dniu zainteresowany przedłożył m.in. świadectwo pracy z dnia 30 czerwca 2011 r., z którego wynikało, że był zatrudniony w P. w K. Sp. z o.o. w okresie od 6 lutego 1988 r. do 30 czerwca 2011 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a stosunek pracy został rozwiązany na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu Pracy, tj. rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika oraz złożył oświadczenie o założeniu sprawy sądowej pracodawcy odnośnie rozwiązania stosunku pracy.
Organ I instancji wydał w dniu 11 lipca 2011 r. decyzję znak: LPIK-VI-MU-7101-1170a/11, na mocy której A.P. został uznany z dniem 11 lipca 2011 r. za osobę bezrobotną i odmówiono mu przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 11 lipca 2011 r. W uzasadnieniu podano, że z przedstawionych dokumentów wynika, iż ww. spełnia ustawowe przesłanki do uznania za osobę bezrobotną, jednakże w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w PUP rozwiązanie stosunku pracy (stosunku służbowego) nastąpiło z winy pracownika bez wypowiedzenia.
Zgodnie z art. 75 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w takim przypadku zasiłek przysługuje bezrobotnemu po upływie 180 dni od dnia zarejestrowania. W związku z tym, decyzją z dnia 11 lipca 2011 r. znak: LPIK-VI-MU-7100-427/11 przyznano A.P. prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 8 stycznia 2012 r. w wysokości 913,70 zł miesięcznie, a następnie w okresie od 8 kwietnia 2012 r. w wysokości 717,50 zł brutto miesięcznie. W dniu 4 maja 2012 r. A.P. przedłożył w Urzędzie Pracy odpis prawomocnej ugody sądowej, zawartej w dniu 20 marca 2012 r. przed Sądem Rejonowym w Kielcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt IVP 373/11, na mocy której strony, tj. powód – A.P. i pozwany – P. w K. Sp. z o.o. ustaliły, że umowa o pracę ulega rozwiązaniu z dniem 16 sierpnia 2011 r. na zasadzie porozumienia stron oraz, że pozwany zobowiązuje się do wydana powodowi nowego świadectwa pracy, w którym jako sposób rozwiązania umowy o pracę widnieć będzie porozumienie stron z dniem 16 sierpnia 2011 r. i do zapłaty kwoty brutto 4 650 zł tytułem wynagrodzenia za pracę za okres od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia 16 sierpnia 2011 r. A.P. przedłożył również skorygowane świadectwo pracy wystawione w dniu 27 marca 2012 r., z którego wynika, że był zatrudniony w okresie od 6 lutego 1988 r. do 16 sierpnia 2011 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a stosunek pracy ustał w wyniku art. 30 § 1 pkt 1 k.p. - rozwiązanie umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron. W tym dniu bezrobotny złożył także oświadczenie, iż został poinformowany, że po wyroku sądu zasiłek dla bezrobotnych zostanie mu przedłużony o 3 miesiące i będzie go pobierał do dnia 10 października 2012 r. W dniu 19 października 2012 r. organ I instancji wydał decyzję orzekającą o utracie przez A.P. prawa do zasiłku od dnia 12 października 2012 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Następnie A.P. na mocy decyzji z dnia 16 sierpnia 2013 r. utracił status osoby bezrobotnej z dniem 7 sierpnia 2013 r. z powodu niestawienia się w PUP w wyznaczonym terminie i niepowiadomienia w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.
W dniu 20 września 2013 r. do PUP w Kielcach wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Kielcach z prośbą o wyjaśnienie kwestii zbiegu ubezpieczeń A.P. i skorygowanie nieprawidłowości. W piśmie wskazano, że A.P. według złożonych dokumentów posiadał inny tytuł do ubezpieczeń, tj. od 1 lipca 2011 r. do 16 sierpnia 2011 r. został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy o pracę w firmie P. Sp. z o.o. w K., natomiast według przekazanych dokumentów ubezpieczeniowych złożonych przez Urząd Pracy pozostawał on zgłoszony do ubezpieczeń od 11 lipca 2011 r. do 7 stycznia 2012 r. jako osoba bezrobotna.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Organ I instancji postanowieniem z dnia 7 listopada 2013 r. znak: LPIK-VI-AG-7101-2019/13 wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną: z dnia 11 lipca 2011 r. znak: LPIK-VI- MU-7101-1170a/11 w sprawie uznania A.P. za osobę bezrobotną z dniem 11 lipca 2011 r. i odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 11 lipca 2011 r. oraz z dnia 11 lipca 2011r. znak: LPIK-N/l-MU-7100-427/11 w sprawie przyznania zainteresowanemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 8 stycznia 2012 r. w wysokości 913,70 zł miesięcznie, a następnie w okresie od 8 kwietnia 2012 r. w wysokości 717,50 zł brutto miesięcznie. Następnie w dniu 22 listopada 2013 r. wydał zaskarżoną decyzję oraz decyzję znak: LPIK-VI-AG-7100-827a/13 orzekającą o uchyleniu decyzji z dnia 11 lipca 2011 r. znak: LPIK-VI-MU-7100-427/11 i odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia 8 stycznia 2011 r.
Mając na uwadze powyższe organ II instancji stwierdził, że argumenty podniesione przez A.P. w odwołaniu nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba zatrudniona nie może posiadać statusu osoby bezrobotnej. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że A.P. w dniu 4 maja 2012 r. przedłożył odpis prawomocnej ugody sądowej, zawartej w dniu 20 marca 2012 r. przed Sądem Rejonowym w Kielcach, na mocy której ustalone zostało, iż umowa o pracę ulega rozwiązaniu z dniem 16 sierpnia 2011 r. na zasadzie porozumienia stron oraz, że pracodawca zobowiązuje się do wydana nowego świadectwa pracy, w którym jako sposób rozwiązania umowy o pracę widnieć będzie porozumienie stron z dniem 16 sierpnia 2011 r. i do zapłaty kwoty brutto 4 650 zł tytułem wynagrodzenia za pracę za okres od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia 16 sierpnia 2011 r. Ponadto A.P. przedłożył skorygowane świadectwo pracy wystawione w dniu 27 marca 2012 r., z którego wynika, że był zatrudniony w okresie od 6 lutego 1988 r. do 16 sierpnia 2011 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a stosunek pracy został rozwiązany na mocy art. 30 § 1 pkt 1 k.p. - rozwiązanie umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron.
Organ odwoławczy stwierdził, że zawarta przed sądem ugoda ujawnia w swej treści nowe okoliczności, takie, które na moment wydania decyzji przez organ I instancji o uznaniu A.P.za osobę bezrobotną z dniem 11 lipca 2011 r. nie były znane, a tylko w wyniku zawartej ugody organ mógł się o nich dowiedzieć. Okoliczności te potwierdza świadectwo pracy, z którego wynika, że A.P. był zatrudniony w okresie od 6 lutego 1988 r. do 16 sierpnia 2011 r., a stosunek pracy został rozwiązany na mocy art. 30 § 1 pkt 1 k.p.
Wobec faktu, że A.P. w dniu 11 lipca 2011 r. był osobą pozostającą w zatrudnieniu, co potwierdza wystawione w dniu 27 sierpnia 2012 r. świadectwo pracy, organ II instancji stwierdził, że tym samym nie spełniał wymogów określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skarżący zarzucił organowi, że skreślając go z listy osób bezrobotnych, pozbawił go statusu bezrobotnego od dnia 11 lipca 2011 r. do dnia dzisiejszego. Wznowione postępowanie ograniczyło się tylko do uchylenia decyzji przyznających status osoby bezrobotnej od dnia 11 lipca 2011 r. zgodnie z prawomocną ugodą sądową, zawartą w dniu 20 marca 2012 r. przed Sądem Rejonowym w Kielcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Na mocy decyzji z dnia 22 listopada 2013 r. znak: LPIK-VI-AG-7100-827a/13 i decyzji znak: LPIK-VI-AG- 7101-2119/13 nie uznano go za osobę bezrobotną zgodnie z ugodą sądową od 16 sierpnia 2011 r. Skarżący dodał, że przez cały okres stawiał się w wyznaczonych terminach w PUP. Po otrzymaniu wyroku sądowego niezwłocznie dostarczył go do Urzędu Pracy. Rejestrując się w dniu 11 lipca 2011 r. wypełnił oświadczenie i poinformował PUP o prowadzonej sprawie sądowej odnośnie rozwiązania umowy o pracę. Organ wydał decyzję dopiero po okresie dwóch lat.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że kontroli sądowej podlegała decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o uchyleniu, po wznowieniu postępowania decyzji z dnia 11 lipca 2011 r., znak: LPIK-VI-MU-7101-1170a/11 orzekającej o uznaniu za osobę bezrobotną z dniem 11 lipca 2011 r. oraz odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 11 lipca 2011 r. i odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 11 lipca 2011 r. Sąd zwrócił uwagę, że wznowienie postępowania stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, która nie może być wzruszona w zwykłym trybie instancyjnym, jeżeli postępowanie w którym decyzję wydano dotknięte jest jedną z wad procesowych wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. Celem postępowania wznowionego jest zatem ustalenie, czy postępowanie, w którym wydano decyzję było dotknięte wadami, usunięcie ewentualnych wadliwości oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji - w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji – doprowadzenia do jej uchylenia i wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie istotne zatem było to, czy istniały podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Kieleckiego z dnia 11 lipca 2011 r. orzekającą o uznaniu A.P. za osobę bezrobotną z dniem 11 lipca 2011 r. oraz odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 11 lipca 2011 r. - wobec wskazanej przez organ przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 4 maja 2012 r. przedłożył organowi odpis prawomocnej ugody sądowej, zawartej w dniu 20 marca 2012 r. przed Sądem Rejonowym w Kielcach, z której wynika, że umowa o pracę ulega rozwiązaniu z dniem 16 sierpnia 2011 r. na zasadzie porozumienia stron oraz, że pracodawca zobowiązuje się do wydana nowego świadectwa pracy, w którym jako sposób rozwiązania umowy o pracę widnieć będzie porozumienie stron z dniem 16 sierpnia 2011 r. oraz do zapłaty kwoty brutto 4 650 zł tytułem wynagrodzenia za pracę za okres od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia 16 sierpnia 2011 r. Ponadto A.P. przedłożył skorygowane świadectwo pracy wystawione w dniu 27 marca 2012 r., z którego wynika, że był zatrudniony w okresie od 6 lutego 1988 r. do 16 sierpnia 2011 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a stosunek pracy został rozwiązany na mocy art. 30 § 1 pkt 1 k.p. - rozwiązanie umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron.
Mając na uwadze powyższe, Sąd podzielił stanowisko organów, nie kwestionowane przez skarżącego, że przedłożona przez stronę ugoda z pracodawcą oraz sprostowane świadectwo pracy nie były znane organowi w dacie orzekania. Dokumenty te nie istniały wprawdzie w dacie orzekania, natomiast zawartość merytoryczna tych dokumentów ujawnia na moment wydania decyzji istnienie takich okoliczności, które jako nowe nie były znane organowi, a tylko poprzez uzyskanie świadectwa pracy i ugody organ mógł się o nich dowiedzieć. Zaszła zatem podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego.
Odnosząc się zaś do rozpoznania sprawy po wznowieniu postępowania, Sąd wskazał, że wznowienie postępowania w sprawie o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku powinno doprowadzić do ponownej oceny uprawnień osoby wnioskującej za okres objęty wznowieniem.
W ocenie Sądu, wznowienie postępowania nie może skutkować - w przypadku uchylenia decyzji dotychczasowej - pozbawieniem strony skarżącej uprawnień za cały okres, w tym także ten, gdy strona spełniała materialnoprawne warunki do ich przyznania.
Konsekwencją odmiennej wykładni art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 71 ust. 1 ustawy i w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, byłaby bezpowrotna utrata uprawnień do posiadania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku.
Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej organy obu instancji nie uwzględniły wszystkich okoliczności sprawy naruszając art. 7, art. 77 § 1 i 107 k.p.a., które mają także zastosowanie w postępowaniu toczącym się wskutek wznowienia postępowania, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Sąd podkreślił, że granica postępowania w sprawach wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem rozstrzygniętej decyzją ostateczną sprawy. Uchylenie po wznowieniu decyzji nie może zamykać drogi do ustalenia uprawnień z inną datą w okresie przypadającym przed datą wznowienia postępowania. Organy nie ustaliły, czy po 11 lipca 2011 r. w świetle dokumentów przedłożonych przez stronę skarżący spełniał warunki do uznania go za osobę bezrobotną oraz spełniał przesłanki od których uzależnione jest prawo do zasiłku dla bezrobotnych.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, skutkujące uchyleniem zaskarżonych decyzji, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda Świętokrzyski, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 71 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, polegającą na przyjęciu, że przepisy te dają podstawę do przyznania statusu bezrobotnego z datą wsteczną w przypadku spełniania innych warunków do uznania za bezrobotnego i przyznania zasiłku dla bezrobotnych.
Wskazując na powyższy zarzut, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ powołał art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz § 2 ust. 1, § 5 ust. 1 i ust. 6, § 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 1299) i wskazał, że z ww. przepisów wynika, że osoba spełniająca warunki do uzyskania statusu bezrobotnego może nabyć status bezrobotnego i związane z tym uprawnienia z dniem rejestracji, która jest możliwa po złożeniu wymaganych przez wnioskodawcę dokumentów i poświadczeniu własnoręcznym podpisem prawdziwości złożonych danych i oświadczeń. Dopiero po dokonaniu rejestracji urząd pracy jest zobowiązany wydać decyzję administracyjną, w której potwierdza nadanie statusu osoby bezrobotnej, jak również wypowiada się w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Tym samym nie jest możliwe przyznanie statusu bezrobotnego z datą wsteczną, jeśli nawet osoba spełniałaby inne warunki do uznania za bezrobotnego. Organ zaznaczył, że ustawodawca tylko w przypadkach wymienionych w art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, umożliwił bezrobotnemu przywrócenie statusu bez konieczności ponownej rejestracji, ale dotyczy to przypadków przyznania wymienionych enumeratywnie świadczeń za okres wsteczny, który już upłynął, a osoby posiadały lub posiadają status bezrobotnego. Przepis art. 78 ust. 4 ustawy stanowi, że w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, rentę szkoleniową, rentę socjalną, zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zatem, w ocenie organu, w niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania. Natomiast przepis art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, stanowi, że prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Tak więc i ten przepis zdaniem organu nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.
W ocenie organu, z powyższego wynika, że WSA w Kielcach błędnie przyjął, że wznowienie postępowania w sprawie o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku powinno doprowadzić do ponownej oceny uprawnień osoby wnioskującej za okres objęty wznowieniem. Nawet jeśli skarżący spełniał materialnoprawne warunki do nabycia statusu osoby bezrobotnej po dniu 11 lipca 2011 r. to nie ma regulacji, która dawałaby podstawę do uznania go za osobę bezrobotną po tej dacie, bowiem w każdym przypadku poza wymienionymi w art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy musi zostać zachowana procedura rejestracji określona rozporządzeniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowego nie wystąpiły. Tym samym należało rozpoznać sprawę w granicach zgłoszonych zarzutów kasacyjnych.
Skarżący kasacyjnie organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 71 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, polegającą na przyjęciu, że przepisy te dają podstawę do przyznania statusu bezrobotnego z datą wsteczną w przypadku spełniania innych warunków do uznania za bezrobotnego i przyznania zasiłku dla bezrobotnych. W ocenie organu, WSA w Kielcach błędnie przyjął, że wznowienie postępowania w sprawie uznania za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku powinno doprowadzić do ponownej oceny uprawnień osoby wnioskującej za okres objęty wznowieniem. Zdaniem organu, nawet jeśli skarżący spełniał materialnoprawne warunki do nabycia statusu osoby bezrobotnej po dniu 11 lipca 2011 r., to nie ma regulacji, która dawałaby podstawę do uznania go za osobę bezrobotną po tej dacie, bowiem w każdym przypadku poza wymienionymi w art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy musi zostać zachowana procedura rejestracji określona rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy.
Ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie organu nie można się zgodzić.
Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja wydana w trybie wznowienia postępowania, zatem w postępowaniu nadzwyczajnym. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt OPS 11/02, ONSA 2003, z. 3, poz. 86).
W niniejszej sprawie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, którą organ ten orzekł o uchyleniu, po wznowieniu postępowania, decyzji z dnia 11 lipca 2011 r., znak: LPIK-VI-MU-7101-1170a/11 - orzekającej o uznaniu A.P. za osobę bezrobotną z dniem 11 lipca 2011 r. oraz odmawiającej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 11 lipca 2011 r. - i odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 11 lipca 2011 r.
Organ I instancji uchylił ww. decyzję z dnia 11 lipca 2011 r., nie dokonując oceny uprawnień skarżącego za okres objęty wznowieniem. Takie rozstrzygnięcie nie może być uznane za prawidłowe, bowiem - jak słusznie wskazał Sąd I instancji - doprowadziłoby do pozbawienia skarżącego uprawnień za cały okres, w tym także ten, w którym spełnione zostały materialnoprawne warunki do ich przyznania. Podkreślenia wymaga, że granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną wydaną w postępowaniu zwykłym. Uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania nie może zamykać drogi do ustalenia uprawnień z inną datą w okresie przypadającym przed datą wznowienia postępowania.
Odnosząc się do stanowiska skarżącego kasacyjnie organu, że brak jest regulacji, która dawałaby podstawę do uznania A.P. za osobę bezrobotną z datą wsteczną i przyznania zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na konieczność zachowania procedury rejestracji, wskazać należy, że wbrew stanowisku organu, taka regulacją jest art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Zgodnie z art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, rentę szkoleniową, rentę socjalną, zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Przepis ten przewiduje zatem możliwość pozbawienia statusu bezrobotnego, a co za tym idzie – również prawa zasiłku dla bezrobotnych, ale tylko za okres, za który przyznano wymienione w tym przepisie świadczenia. W niniejszej sprawie pozbawienie statusu bezrobotnego nastąpiło w związku z zawartą w dniu 20 marca 2012 r., a więc po dniu rejestracji skarżącego jako osoby bezrobotnej (11 lipca 2011 r.), ugodą sądową przed Sądem Rejonowym w Kielcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt IV P 373/11, na mocy której strony, tj. powód – A.P. i pozwany – P. w K. Sp. z o.o. ustaliły, że umowa o pracę ulega rozwiązaniu z dniem 16 sierpnia 2011 r. na zasadzie porozumienia stron oraz, że pozwany zobowiązuje się do wydana powodowi nowego świadectwa pracy, w którym jako sposób rozwiązania umowy o pracę widnieć będzie porozumienie stron z dniem 16 sierpnia 2011 r. i do zapłaty kwoty brutto 4 650 zł tytułem wynagrodzenia za pracę za okres od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia 16 sierpnia 2011 r. Doszło zatem do sytuacji, w której na skutek zawartej ugody, skarżący, w dniu, w którym zarejestrował się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, pozostawał w stosunku pracy i pobierał wynagrodzenie za pracę. Okoliczności takiej nie przewiduje przepis art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Należy jednak zauważyć, że dokonując wykładni przepisu należy mieć na względzie nie tylko jego kontekst językowy, ale także cel regulacji prawnej (ratio legis), a celem ww. unormowania było niewątpliwie umożliwienie bezrobotnemu przywrócenia przysługującego mu statusu bez konieczności ponownej rejestracji w przypadku przyznania, z mocą wsteczną, świadczeń wykluczających status osoby bezrobotnej. Taka też sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem w wyniku zawartej ugody sądowej skarżący w dniu 11 lipca 2011 r., a więc w dniu rejestracji, pozostawał osobą zatrudnioną i otrzymywał wynagrodzenie, co w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wykluczało możliwość uznania skarżącego za osobę bezrobotną.
Uznanie, że w przedstawionej sytuacji należy osobę, której stosunek pracy ustał z datą późniejszą niż dzień rejestracji, na skutek zawartej ugody sądowej z pracodawcą, pozbawić statusu osoby bezrobotnej na czas nieoznaczony i zamknąć jej drogę do ustalenia uprawnień z inną datą, jest sprzeczne z celem omawianego przepisu, a także z prawem do zabezpieczenia społecznego, wyrażonym w art. 67 ust. 2 Konstytucji RP i zasadą równości wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Sytuacja takiej osoby jest bowiem analogiczna do sytuacji osób, którym przyznano świadczenia wymienione wprost w art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Dokonując zatem wykładni funkcjonalnej ww. przepisu, nakazującej przy ustalaniu znaczenia danej regulacji prawnej uwzględniać jej cel, należy dojść do wniosku, że przepis art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie, co organ winien mieć na względzie dokonując oceny uprawnień skarżącego i wydając rozstrzygnięcie w tym zakresie.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło