II GSK 2809/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3125/13 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 18 czerwca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3125/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu [...] czerwca 2013 r. w P. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu marki V. o nr rej. [...], naczepy marki N. o nr rej. [...] i naczepy marki N. o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował J. M., który wykonywał przewóz drogowy dwóch pustych kontenerów w imieniu przedsiębiorcy M. G.. Podczas kontroli kierowca okazał trzy dowody rejestracyjne pojazdów, które poruszały się razem w jednym zespole pojazdów. Każdy z pojazdów posiadał osobne tablice rejestracyjne, oświetlenie zewnętrzne i numery VIN. Kierowca nie posiadał i nie okazał do kontroli zezwolenia, na podstawie którego taka liczba pojazdów mogłaby poruszać się w jednym zespole pojazdów. Decyzją z [...] czerwca 2013 r. W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M. G. karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym w wysokości 15.000 zł, ponieważ pojazd złożony był z liczby większej niż dwa pojazdy. Decyzją z [...] czerwca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy powyższą decyzję. Organ stwierdził, że z akt sprawy, w tym z protokołu kontroli, wynika, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z trzech pojazdów, a mianowicie ciągnika siodłowego, naczepy i przyczepy, tj. liczby pojazdów większej niż określona w art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej p.r.d.) oraz że wykonywany nim był przejazd bez zezwolenia kategorii VII, co podlega karze pieniężnej stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d. w wysokości 15.000 zł. GITD wyjaśnił, że wprawdzie w treści dowodu rejestracyjnego kontrolowanej naczepy o nr rej. [...] wskazano, że składa się ona z 5 osi, to jednak w rzeczywistości składała się ona z trzech osi, a dwie kolejne osie stanowią oddzielny pojazd – naczepę o nr rej. [...]. Organ odwoławczy ponadto dodał, że obydwie przyczepy mają odrębne numery VIN oraz odrębne numery rejestracyjne. Stwierdził również, że nie kwestionuje faktu, iż kontrolowany pojazd wraz z dwiema przyczepami został dopuszczony do użytkowania na podstawie p.r.d., uznał jednak, że w niniejszej sprawie niewątpliwie stwierdzono przejazd pojazdem nienormatywnym składającym się z ciągnika siodłowego i dwóch przyczep. Zdaniem GITD nie zaistniały przesłanki zwalniające przewoźnika z odpowiedzialności za przejazd pojazdem nienormatywnym, które reguluje art. 140aa ust. 4 p.r.d. WSA w W. oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd I instancji stwierdził, że każdy ze środków transportu oznaczonych numerami rejestracyjnymi: [...], [...] i [...] spełnia definicję pojazdu, o której mowa w art. 2 pkt 31 p.r.d. Każdy z tych środków transportu posiadał oddzielny numer VIN, który stanowi numer identyfikacyjny pojazdu i zgodnie z definicją ustawową nadawany jest i umieszczany przez producenta. Podnoszony przez skarżącego argument, że środek transportu oznaczony numerem [...] nie jest w stanie poruszać się samodzielnie po drodze bez podłączenia go do pojazdu poprzedzającego, zdaniem Sądu, nie miał znaczenia w sprawie. Ustawa nie wymaga, aby pojazd był w stanie samodzielnie poruszać się po drodze. Podobnie środek transportu o numerze [...] nie jest w stanie samodzielnie poruszać się po drodze bez pojazdu poprzedzającego, jednak nie to stanowi o możliwości zakwalifikowania tych środków transportu jako osobnych pojazdów. Zdaniem WSA kwestia prawidłowego wskazania liczby osi w dowodzie rejestracyjnym nie może przesądzać o kwalifikacji środka transportu jako osobnego pojazdu. Pojazd ten może być sprzęgnięty z inną naczepą o takiej samej konstrukcji jak naczepa stanowiąca element środkowy zespołu pojazdów. Zatem istnieje możliwość połączenia z innym pojazdem o takiej samej konstrukcji zaczepu i utworzenia w ten sposób innego zespołu pojazdów. Wobec powyższego WSA stwierdził, że organy Inspekcji Transportu Drogowego dokonały prawidłowego ustalenia, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z trzech pojazdów o numerach rejestracyjnych [...], [...] i [...], zatem składał się z większej liczby pojazdów niż określona w art. 62 ust. 4 p.r.d. W sprawie bezsporne jest, że skarżący nie legitymował się zezwoleniem kategorii VII. Sąd podzielił ustalenia organu, że nie zachodzi możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd. Jak wynika z treści odwołania i skargi do naruszenia doszło na skutek błędnego przekonania strony, że złączone pojazdy [...] i [...] stanowią jeden pojazd, w związku z tym organ prawidłowo ustalił, że nie można przyjąć braku wpływu skarżącego na powstanie naruszenia. Odnosząc się do protokołu kontroli z [...] września 2013 r. nr [...] załączonego przez stronę do skargi, WSA uznał, że dotyczy on innej kontroli i innego zespołu pojazdów, zatem wymienione tam ustalenia są irrelewantne w przedmiotowej sprawie. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie sprawy poprzez uwzględnienie skargi i umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie: 1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego poprzez: - naruszenie art. 4 lit. b rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, poprzez niezastosowanie znajdującej się w tym przepisie definicji pojazdu jako m.in. zespołu pojazdów do stanu faktycznego niniejszej sprawy, w której spór zasadzał się na ustaleniu, czy jeden pojazd może składać się z dwóch elementów; - błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 62 ust. 4 i 4b p.r.d. poprzez uznanie, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z trzech pojazdów i jego przejazd wymagał zezwolenia, podczas gdy zespół ten w rzeczywistości składał się z dwóch pojazdów, dla której to liczby zezwolenie nie jest wymagane; - ewentualnie, niezastosowanie art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy z uwagi na dochowanie należytej staranności przez skarżącego zachodziła podstawa do umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej; 2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.; dalej k.p.c.), mającej istotny wpływ na wynik sprawy, a polegającej na niewłaściwej ocenie materiału dowodowego i przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów z dokumentów zawnioskowanych przez stronę, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że naczepa o numerze rejestracyjnym [...] stanowi samodzielny pojazd trzyosiowy odrębny od naczepy [...], gdyż "może być sprzęgnięta z naczepą o takiej samej konstrukcji zaczepu i utworzenia w ten sposób innego zespołu pojazdów, zatem istnieje możliwość (...) utworzenia innego zespołu pojazdów", podczas gdy takie stwierdzenie jest sprzeczne ze stanem faktycznym, bowiem konstrukcja tej naczepy jak i sposób jej zarejestrowania przewiduje, że może ona stanowić jedynie człon jednego pięcioosiowego pojazdu wraz z naczepą [...] i nie stanowi odrębnego pojazdu. Wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu – opinii prywatnej sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego A. W. oraz zdjęcia tabliczki znamionowej pojazdu, na okoliczność kwalifikacji naczepy N. [...] i [...] jako jednego pojazdu dwuczłonowego. W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów, więc podlega oddaleniu. W sytuacji gdy zarzuty skargi kasacyjnej oparte są na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a., NSA co do zasady bada w pierwszej kolejności zasadność zarzutów naruszenia postępowania, a dopiero w razie stwierdzenia, że stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy, przechodzi do kontroli zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego. Autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, czyli przepisów regulujących sposób prowadzenia postępowania dowodowego. Wydaje się, że skarżący dążył w ten sposób do podważenia stanu faktycznego, jednak powyższe przepisy nie dają podstaw do ocenienia, czy okoliczności sprawy zostały ustalone prawidłowo. Odnosząc się do ww. zarzutu, należy stwierdzić, że WSA nie przeprowadzał postępowania dowodowego w żadnym zakresie. Ponadto, o przeprowadzenie takiego postępowania nie wnioskowała skarżąca. Skoro więc art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. nie były stosowane, nie można mówić o ich naruszeniu przez WSA. Wobec tego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalony przez organy, a zaakceptowany przez Sąd I instancji, stan faktyczny sprawy nie został skutecznie podważony w skardze kasacyjnej. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, stwierdzić należy, że ich istota sprowadza się do kwestionowania przez skarżącego oceny Sądu I instancji, że sporny zespół pojazdów składał się z 2 pojazdów, a nie z 3. Stosownie do art. 2 pkt 49 p.r.d. zespołem pojazdów są pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość. Za pojazd ustawa rozumie zaś środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszynę lub urządzenie do tego przystosowane (art. 2 pkt 31 p.r.d.). Zdaniem NSA naczepa marki N. o nr. rej. [...] i [...] składa się z dwóch pojazdów w rozumieniu art. 2 pkt 31 p.r.d. Jak bowiem przyznaje sam skarżący, możliwe jest rozłączenie jej elementów i korzystanie jedynie z 2 osiowej przedniej części naczepy. O słuszności tej tezy świadczą również okoliczności, że każda z naczep posiada odrębny numer VIN i numer rejestracyjny. Wobec tego sporny zespół pojazdów składał się z 3 pojazdów. W konsekwencji NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko organów, że skarżący dokonywał przejazdu nienormatywnego bez zezwolenia. Zgodnie bowiem z art. 62 ust. 4 zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wielobieżny może składać się z 2 pojazdów. Oceny tej nie zmienia zarzut niezastosowania definicji pojazdu zawartej w rozporządzeniu 561/2006. Powyższy przepis nie mógł bowiem znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ ten akt prawny dotyczy harmonizacji przepisów socjalnych dot. transportu, a nie kwestii przejazdu pojazdów nienormatywnych. Ponadto, NSA akceptuje ocenę Sądu I instancji, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności egzoneracyjne, o których mowa w art. 140aa ust. 4 p.r.d. WSA wystarczająco zbadał, czy skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia. Wbrew twierdzeniom strony, nie przemawia za zwolnieniem jej z odpowiedzialności za przejazd przekonanie, że złączone pojazdy stanowią jeden pojazd. Możliwe bowiem było przy dołożeniu staranności ustalenie, że sporna naczepa składa się z dwóch odrębnych pojazdów i doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem poprzez przejazd zespołu pojazdów zgodnego art. 62 ust. 4 p.r.d. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.