II GSK 2781/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 161/14 w sprawie ze skargi "M. G." Spółki z o.o. w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 161/14, po rozpoznaniu skargi "M. G." Spółki z o.o. w B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, stwierdził, że powyższa decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził zwrot kosztów postępowania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu [...] maja 2011 r. M. G. Sp. z o.o. z siedzibą w B. zgłosiła w celu uzyskania prawa ochronnego znak towarowy słowny skladywegla.pl przeznaczony do oznaczania towarów i usług w klasach: 04: paliwa stałe, ciekłe, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa mineralne, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, oleje opałowe, mazut, podpałki, oleje przemysłowe i tłuszcze, smary; 35: zgrupowanie na rzecz osób trzecich towarów w sklepach, hurtowniach oraz za pośrednictwem Internetu, sprzedaż wysyłkowa i katalogowa towarów branży paliwowej: paliwa stałe, paliwa stale, ciekłe, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa mineralne, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, oleje opałowe, mazut, podpałki, oleje przemysłowe i tłuszcze, smary, materiały i przyrządy do składowania i transportu ww. towarów, organizowanie sieci sprzedaży, agencje eksportowo-importowe, pośrednictwo handlowe wyszukiwanie partnerów handlowych, pośredniczenie w zawieraniu kontraktów handlowych, informacja handlowa, prezentacja oferty handlowej w Internecie, promocja sprzedaży, dostarczanie informacji handlowej, prezentacja oferty handlowej w Internecie, organizowanie giełd, aukcji, przetargów, pokazów towarów, targów oraz wystaw w celach handlowych, reklamowych lub promocyjnych; 39: składowanie, pakowanie i magazynowanie towarów: paliwa stale, ciekłe, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa mineralne, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, oleje opałowe, mazut, podpałki, oleje przemysłowe i tłuszcze, smary, usługi dystrybucji i transportu w zakresie ww. towarów. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia prawa ochronnego na powyższy znak, ponieważ oznaczenie nie posiada dostatecznych znamion odróżniających. Decyzją z [...] października 2013 r. Urząd Patentowy RP: 1) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej następujących towarów i usług: - w klasie 4: paliwa stałe, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, podpałki; - w kasie 35: zgrupowanie na rzecz osób trzecich towarów w sklepach, hurtowniach oraz za pośrednictwem Internetu, sprzedaż wysyłkowa i katalogowa towarów branży paliwowej: paliwa stałe, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, podpałki, materiały i przyrządy do składowania i transportu ww. towarów, organizowanie sieci sprzedaży, agencje eksportowo-importowe, pośrednictwo handlowe wyszukiwanie partnerów handlowych, pośredniczenie w zawieraniu kontraktów handlowych, informacja handlowa, prezentacja oferty handlowej w Internecie, promocja sprzedaży, dostarczanie informacji handlowej, prezentacja oferty handlowej w Internecie, organizowanie giełd, aukcji, przetargów, pokazów towarów, targów oraz wystaw w celach handlowych, reklamowych lub promocyjnych; - w klasie 39: składowanie, pakowanie i magazynowanie towarów: paliwa stale, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, podpałki, usługi dystrybucji i transportu w zakresie ww. towarów. 2) umorzył postępowanie w części dotyczącej następujących towarów i usług: - w klasie 4: paliwa ciekłe, paliwa mineralne, oleje opałowe, mazut, oleje przemysłowe, tłuszcze, smary; - w klasie 35: zgrupowanie na rzecz osób trzecich towarów w sklepach, hurtowniach oraz za pośrednictwem Internetu, sprzedaż wysyłkowa i katalogowa towarów branży paliwowej: paliwa ciekłe, paliwa mineralne, oleje opałowe, mazut, oleje przemysłowe i tłuszcze, smary; - w klasie 39: składowanie, pakowanie i magazynowanie towarów: paliwa ciekłe, paliwa mineralne, oleje opałowe, mazut, oleje przemysłowe i tłuszcze, smary, usługi dystrybucji i transportu w zakresie ww. towarów. Organ uznał, że w dalszym ciągu zachodzą przesłanki odmowy udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak wynikające z art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt 1 – 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119 poz. 1117 ze zm., dalej p.w.p.). Co do umorzenia postępowania w części dotyczącej ograniczonego wykazu towarów/usług organ stwierdził, że zgłaszający ograniczył wykaz towarów i usług i zrezygnował z ubiegania się o udzielenie prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy w enumeratywnie określonym zakresie towarów i usług, w związku z tym należało orzec o umorzeniu postępowania w tym zakresie, co zostało wyrażone w punkcie 2 niniejszej decyzji. WSA w W. uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie WSA zaskarżona decyzja narusza art. 245 ust. 1 p.w.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżąca mogła dokonać ograniczenia wykazu towarów, dla których znak był zgłoszony, bowiem taka możliwość wynika a contrario z przepisu art. 140 ust. 1 p.w.p. Zdaniem Sądu, ograniczenie wykazu towarów/usług należy traktować jako dozwoloną modyfikację złożonego wniosku o zarejestrowanie znaku towarowego, a nie jako cofnięcie wniosku w tym zakresie, prowadzące do umorzenia (w tym zakresie) postępowania prowadzonego w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. Jeżeli wzmiankowane ograniczenie nastąpi przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej organ ma obowiązek procedować w zakresie zmodyfikowanego wniosku i wydać jedną z decyzji, o których mowa w ww. art. 145 p.w.p. Przy oczywistym respektowaniu kolejności wydawanych decyzji, w razie gdy brak ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy, dotyczy tylko niektórych towarów (v. ust. 3 art. 145 p.w.p.). Z kolei ograniczenie wykazu towarów/usług na etapie postępowania odwoławczego obliguje Urząd Patentowy do ponownego rozpatrzenia sprawy przy uwzględnieniu ostatecznie sprecyzowanego podania o zarejestrowanie prawa ochronnego na znak towarowy i wydania decyzji mieszczącej się w katalogu rozstrzygnięć o jakich mowa w art. 245 ust. 1 p.w.p., mając oczywiście na uwadze treść rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji. WSA stwierdził, że decyzja organu odwoławczego nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć, o jakich mowa w art. 245 ust. 1 p.w.p. W ocenie Sądu, organ wydając rozstrzygnięcie z [...] października 2013 r. dopuścił się niewątpliwie istotnego naruszenia art. 245 ust. 1 p.w.p., albowiem w sposób nieprawidłowy sformułował osnowę zaskarżonej decyzji, która w żaden sposób nie koreluje z treścią wskazanego przepisu. Sąd uznał za przedwczesne wypowiadanie się w zakresie merytorycznych przesłanek odmowy udzielenia spornego prawa ochronnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 245 ust, 1 i art. 140 ust. 1 p.w.p. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji z [...].10.2013 r., z uwagi na nieprawidłowe potraktowanie przez Urząd Patentowy oświadczenia zgłaszającego z [...].04.2013 r. jako cofnięcia wniosku, a nie jako dozwolonej i nie wpływającej na zakres rozstrzygnięcia modyfikacji zgłoszenia na podstawie art. 140 ust. 1 p.w.p., chociaż brak było podstaw do takiego uchylenia, gdyż decyzja wydawana przez Urząd w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy musi odnosić się co całego rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, i choć niewątpliwie dozwolona modyfikacja wniosku o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy mogła polegać na cofnięciu wniosku w pewnym zakresie, to jednak musiało to zostać i zostało uwzględnione w osnowie zaskarżonej decyzji; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 245 ust. 1 p.w.p. i art. 105 § 1 k.p.a., poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji z [...].10.2013 r., z uwagi na błędne sformułowanie osnowy decyzji, która zdaniem Sądu. w żaden sposób nie koreluje z treścią art. 245 ust 1 p.w.p., chociaż brak było podstaw do takiego uchylenia, gdyż rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest poprawne i oparte na wykładni przepisu art. 245 ust. 1 p.w.p. w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej k.p.a.), która umożliwia umorzenie postępowania w decyzji zapadłej po ponownym rozpatrzeniu sprawy; 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia z naruszeniem wskazanego przepisu, w szczególności z uwagi na niewskazanie, która część rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji z [...].10.2013 r. nie koreluje z przepisem art. 245 p.w.p., niewyjaśnienie, w jaki sposób należy rozumieć naruszony przez Urząd przepis, a tym samym niewskazanie, na czym konkretnie polegał błąd Urzędu oraz niezawarcie w uzasadnieniu jasnych i precyzyjnych wytycznych co do dalszego postępowania, co uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia i wprowadza niepewność Urzędu Patentowego co do kierunku dalszych czynności postępowania podejmowanych przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, a tym samym uniemożliwia realizację zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a.. W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wyrok Sądu I instancji mimo błędnego uzasadnienia w ostatecznym wyniku odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.). Sąd I instancji trafnie stwierdził, iż organ nieprawidłowo sformułował osnowę zaskarżonej decyzji, co stanowi naruszenie art. 245 ust. 1 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla ją w całości lub w części i rozstrzyga co do istoty sprawy. Przypomnieć należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. W art. 245 ust. 1 p.w.p. przyznano organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji albo jej uchylenie w całości lub w części i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy skladywegla.pl dotyczyło przeznaczenia tego znaku do oznaczenia towarów i usług w klasach 04, 35 i 39, szczegółowo w tej decyzji wymienionych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] kwietnia 2013 r. zgłaszający ograniczył wykaz towarów i usług i zrezygnował z udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy dla towarów i usług szczegółowo wymienionych w pkt 2 zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2013 r. Już tylko z tego względu Urząd Patentowy jako organ odwoławczy nie mógł orzekać merytorycznie o całości decyzji organu I instancji, lecz obowiązany był w części uwzględnić przesłanki procesowe i orzec na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p. oraz art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. Należy w tym miejscu zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej, iż przedmiotowa sprawa dotycząca udzielenia prawa ochronnego z przeznaczeniem znaku do oznaczania towarów i usług była "podzielna", a zatem była możliwość wydania decyzji o umorzeniu postępowania w części, a część pozostała mogła być zakończona decyzją merytoryczną. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przy tym stanowiska Sądu I instancji, iż omawiane ograniczenie wykazu towarów/usług należy traktować jako dozwoloną modyfikację złożonego wniosku o zarejestrowanie znaku towarowego, a nie jako cofnięcie wniosku w tym zakresie, prowadzące do umorzenia (w tym zakresie) postępowania prowadzonego w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. Tego stanowiska Sądu I instancji nie usprawiedliwia treść powołanego przez ten Sąd art. 140 ust. 1 p.w.p., zgodnie z którym do czasu wydania decyzji zgłaszający może dokonywać w zgłoszeniu uzupełnień i poprawek, które nie mogą prowadzić do zmiany istoty znaku towarowego ani rozszerzać wykazu towarów, dla których znak ten został zgłoszony. W powyższym przepisie uregulowano przede wszystkim zasady dokonywania uzupełnień i poprawek w zgłoszeniu znaku towarowego oraz wprowadzono zakaz rozszerzenia wykazu towarów, a zatem nie ulega wątpliwości, iż zgłaszający może dokonywać ograniczenia wykazu towarów, dla których znak został zgłoszony. Takiego ograniczenia zgłaszający mógłby też dokonywać, gdyby brak było przepisu art. 140 ust. 1 p.w.p., gdyż z istoty zgłoszenia znaku towarowego (art. 138 ust. 1 p.w.p.) wynika, iż to zgłaszający określa znak towarowy oraz wskazuje towary, dla których znak ten jest przeznaczony. Skoro tak, to również zgłaszający może zrezygnować z ochrony danego znaku w stosunku do niektórych wcześniej sprecyzowanych towarów i usług. Wracając zaś do wykładni art. 245 ust. 1 p.w.p., stwierdzić należy, że między sformułowaniami "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" albo "uchyla ją w całości lub w części" użyto spójnika "albo", lecz nie oznacza to, iż z tej normy prawnej wynika jedynie możliwość utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji albo jej uchylenia, gdyż prowadziłoby to w niektórych przypadkach (jak w niniejszej sprawie) do braku możliwości rozstrzygnięcia organu odwoławczego o całości sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Tak więc, mając na uwadze wykładnię celowościową omawianego art. 245 ust. 1 p.w.p. przez wzgląd na konieczność ustosunkowania się organu odwoławczego do całości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji, należy przyjąć, iż sentencja decyzji organu odwoławczego może obejmować częściowe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oraz częściowe jej uchylenie. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko zajęte w wyroku NSA z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. I OSK 1317/05, zgodnie z którym za dopuszczalne należy uznać uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w której jest ona bezprzedmiotowa i umorzenie postępowania tylko w tej części. Jednakże wobec tego, iż umorzeniu nie ulega całe postępowanie, organ odwoławczy w osnowie decyzji ostatecznej winien wypowiedzieć się co do pozostałej części rozstrzygnięcia, a w szczególności w jakim zakresie utrzymał tę decyzję w mocy. Wprawdzie ten ostatni pogląd NSA dotyczył wykładni art. 138 k.p.a., lecz wykładnia ta jest przydatna również na tle interpretacji art. 245 ust. 1 p.w.p. z uwagi na podobne wątpliwości dotyczące tego przepisu. Nie powinno przy tym ulegać wątpliwości, że organ odwoławczy powinien orzec o całości decyzji organu I instancji. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja organu odwoławczego tym warunkom jednak nie odpowiada. Wynika to stąd, iż organ w punkcie 1 tej decyzji orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy w części dotyczącej wymienionych w tym punkcie towarów i usług, a nie orzekł o pozostałej części decyzji organu I instancji, gdyż decyzji w tej części nie uchylił i nie umorzył postępowania w części dotyczącej towarów i usług wymienionych w punkcie 2 zaskarżonej decyzji, skoro w tym ostatnim punkcie jedynie "umorzył postępowanie w części dotyczącej towarów i usług" w tym punkcie wymienionych. Konsekwencje takiego rozstrzygnięcia są tego rodzaju, iż zaskarżoną decyzją utrzymana została w mocy część decyzji organu I instancji dotyczącej towarów i usług wymienionych w pkt 1 zaskarżonej decyzji, a w pozostałym zakresie pozostaje w mocy decyzja organu I instancji o odmowie udzielenia prawa ochronnego. Jednocześnie w tym ostatnim zakresie organ odwoławczy orzekł o umorzeniu postępowania, a to oznacza, iż w tej samej sprawie (w części dotyczącej towarów i usług wymienionych w pkt 2 zaskarżonej decyzji) istnieją dwa różne rozstrzygnięcia, co niewątpliwie stanowi rażące naruszenie prawa. Ubocznie zaznaczyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska pełnomocnika Urzędu Patentowego zaprezentowanego na rozprawie w dniu [...] maja 2016 r., iż rozstrzygnięcie w pkt 2 zaskarżonej decyzji dotyczy w istocie umorzenia postępowania "odwoławczego", gdyż organ odczytał odwołanie strony skarżącej z dnia [...] kwietnia 2013 r. jako złożenie odwołania od całości decyzji i jednocześnie jako zawierające ograniczenie do wskazanej grupy towarów. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, iż organ stwierdził, iż zgłaszający ograniczył wykaz towarów i usług i zrezygnował z ubiegania się o udzielenie prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy w enumeratywnie określonym zakresie towarów i usług. Organ przyjął więc, iż zgłaszający ograniczył w tym zakresie swój wniosek o udzielenie prawa ochronnego. Poza tym – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie jest możliwe złożenie odwołania od całości decyzji organu I instancji i jednoczesne cofnięcie odwołania w określonej części. Możliwe byłoby natomiast "odczytanie" spornego odwołania strony skarżącej w ten sposób, iż odwołanie dotyczy jedynie części decyzji organu I instancji w zakresie określonym w pkt 1 zaskarżonej decyzji, a wówczas zbędne byłoby orzekanie w przedmiocie umorzenia postępowania (pkt 2 zaskarżonej decyzji), gdyż w tym zakresie brak byłoby odwołania zgłaszającego. Te ostatnie rozważania mają jednak wyłącznie charakter "teoretyczny", gdyż to do organu należy ustalenie "zakresu" złożonego w tej sprawie odwołania. Tak więc, o czym już była mowa na wstępie niniejszych rozważań, zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia w ostatecznym wyniku odpowiada prawu i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.