II SAB/Wa 395/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Adam Lipiński, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi P. H. na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej - oddala skargę - Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2014 r. P. H. zwrócił się do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o udostępnienie informacji w postaci: 1) wyroku z uzasadnieniem w sprawie o sygn. SNO 9/14, 2) protokołu rozprawy z dnia 29 kwietnia 2014 r. w sprawie o wskazanej wyżej sygnaturze. Wniósł o przesłanie wyroku wraz z uzasadnieniem na adres jego poczty elektronicznej, natomiast protokołu na wskazany adres pocztowy osoby do doręczeń w kraju. W dniu 6 maja 2014 r. organ przesłał na adres wskazanej osoby do doręczeń w kraju zanonimizowany protokół rozprawy z dnia 29 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt SNO 9/14, o czym wnioskodawca został poinformowany drogą e-mailową w tym samym dniu. Ponadto poinformowano wnioskodawcę, że w sprawie o sygn. akt SNO 9/14 nie ma jeszcze uzasadnienia wyroku. W skardze z dnia 22 maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego P. H. zarzucił naruszenie art. 2 i art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez przekroczenie terminów do załatwienia sprawy – nieudostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie i tym samym naruszenie jego interesu prawnego polegającego na dostępie do informacji publicznej. Wniósł w związku z tym o zobowiązanie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej w terminie 14 dni oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podnosząc, iż nie udostępniono mu wnioskowanej informacji publicznej, nie doręczono decyzji odmownej ani też nie wykonano obowiązku z art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zgodnie z art. 61 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Natomiast w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Skarżący stwierdził ponadto, iż w świetle zasad konstytucyjnych i orzecznictwa sądów administracyjnych, materiały postępowania dyscyplinarnego sędziów są informacją publiczną (wyrok WSA w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 1929/12). Sędziowie są zaś osobami publicznymi, które muszą liczyć się z krytyką i możliwością ubiegania się o dostęp do informacji ich dotyczących (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 marca 2006 r., sygn. akt K 17/05). P. H. powołał się też na jawność postępowania dyscyplinarnego sędziów wynikającą z art. 116 ust. 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych. Podkreślił również, że istotą prawa do uzyskania informacji publicznej jest możliwość sprawowania kontroli społecznej nad organami władzy publicznej i osobami pełniącymi funkcje publiczne (w tym nad działalnością sędziów). Ponadto skarżący zwrócił uwagę na treść art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej regulujących kwestie terminu, sposobu i formy udostępnienia informacji publicznej na wniosek. W odpowiedzi na skargę Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie w całości. W uzasadnieniu podał, że w dniu 6 maja 2014 r. wysłano drogą pocztową na wskazany przez skarżącego adres zanonimizowaną wersję protokołu rozprawy z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt SNO 9/14 oraz poinformowano o braku pisemnego uzasadnienia wyroku wskazując, iż w tym zakresie otrzyma odpowiedź w terminie późniejszym Organ dodał, że w dniu 3 czerwca 2014 r. skarżący został poinformowany o możliwości zapoznania się z przedmiotowym wyrokiem na stronie internetowej SN stanowiącej część Biuletynu Informacji Publicznej w części redagowanej przez Sąd Najwyższy. Uzasadniając natomiast wniosek o odrzucenie skargi organ stwierdził, że o zakresie obowiązywania ustawy o dostępie do informacji publicznej nie decyduje fakt posiadania określonej informacji lub grupy informacji przez podmiot wymieniony w art. 4 ust. 1 lub ust. 2 udip, lecz treść jej art. 1 ust. 1 z zawężeniem wynikającym z art. 1 ust. 2, a także z dookreśleniem zawartym w jej art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 i 2, odczytywanych z uwzględnieniem art. 61 Konstytucji RP. Ponadto podniósł, iż poza dyskusją jest, że treść wskazywanych we wniosku dokumentów stanowi element akt sądowych, a ściślej akt sądowych konkretnej sprawy karnej (dyscyplinarnej), w której podmioty uprawnione wniosły środki odwoławcze rozpoznane wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2014 r. o sygn. akt SNO 9/14. W świetle zaś uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, dostęp do akt sądowych, a tym samym również do ich części, jaką stanowią orzeczenia sądowe oraz środki prawne podlegające rozpoznaniu przez Sądy, nie jest limitowany ustawą o dostępie do informacji publicznej, lecz treścią uregulowań szczególnych w rozumieniu art. 1 ust. 2 tej ustawy, a więc wyłączających jej stosowanie. Przepisami szczególnymi są np. art. 73-74 Kpa, art. 156 i 321 Kpk, § 94 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 ze zm.), art. 525 Kc, czy też art. 12a § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dotyczy to akt zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Zatem w ocenie organu wskazywane przez skarżącego pismo z dnia [...] kwietnia 2014 r. nie mogło zostać uznane za wniosek w rozumieniu art. 10 ust. 1 udip. Tym samym zawarte w owym piśmie żądanie nie podlegało rozpoznaniu z zastosowaniem unormowań tej ustawy. Jedną z implikacji stanowiska przyjętego w ww. uchwale jest również wyłączenie stosowania art. 21 udip, a więc wyjściowo kreującego właściwość sądów administracyjnych w sprawach o udostępnienie informacji. Zakres i znaczenie art. 21 udip są bowiem limitowane mocą samej ustawy, w której ów przepis się znajduje. W konsekwencji udostępnienie (lub odmowa udostępnienia) informacji na zasadach i w trybie uregulowanym ustawami szczególnymi w rozumieniu art. 1 ust. 2 udip, nie podlega kontroli sądów administracyjnych poza sytuacjami, w których owe ustawy szczególne wyraźnie czyniłyby sądy administracyjne właściwymi w takich sprawach. W uzasadnieniu alternatywnego wniosku o oddalenie skargi Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wskazał, że przed upływem 14 dni od daty wniosku nie było jeszcze pisemnego uzasadnienia wydanego wyroku, ani też nie było pewności, kiedy się ono pojawi (obowiązek złożenia podpisów przez trzech sędziów SN). Samym stronom przedmiotowy wyrok wraz z uzasadnieniem został przedstawiony 15 maja 2014 r. Aby wyrok mógł być przedstawiony osobom trzecim, w tym skarżącemu, musiał być poddany niezbędnej anonimizacji, a następnie umieszczony na stronie internetowej Sądu Najwyższego stanowiącej część Biuletynu Informacji Publicznej pod adresem www.sn.pl, tak jak inne orzeczenia dyscyplinarne. Nastąpiło to w dniu 2 czerwca 2014 r. Zgodnie z art. 10 ust. 1 udip, orzeczenia udostępnione w BIP nie podlegają udostępnieniu w trybie wnioskowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji lub też innego aktu, lub też nie podjął stosownej czynności. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzja lub postanowienie nie zostały podjęte w pierwszej instancji, jak i w przypadku, gdy pomimo wniesienia środków zaskarżenia, nie zostały one wydane w drugiej instancji. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a czynność nie została dokonana, w szczególności czy bezczynność organu została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że określony akt w ogóle nie powinien zostać podjęty, a czynność dokonana. Możliwość oceny bezczynności na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 782), dalej "udip", uwarunkowana jest uprzednim ustaleniem, czy spełniony jest zakres przedmiotowy i podmiotowy powołanej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 pkt 1 udip obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Nie budzi najmniejszej wątpliwości okoliczność, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zalicza się do kategorii organów władzy publicznej. Natomiast w myśl art. 1 ust. 1 udip, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przymiot informacji publicznej posiadają w szczególności informacje wymienione przykładowo w art. 6 ust. 1 udip. I tak stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Zgodnie z definicją zawartą w art. 6 ust. 2 udip, dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów kodeksu karnego w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Zdaniem Sądu zarówno żądany przez skarżącego wyrok Sądu Najwyższego wraz z uzasadnieniem w sprawie dyscyplinarnej, jak też protokół rozprawy, mieszczą się w pojęciu określonym powołanym przepisem, a zatem stanowią informację publiczną. W świetle utrwalonego orzecznictwa i zgodnie z poglądami doktryny, udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w formie czynności materialno-technicznej. Jedynie dla odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej, ustawodawca przewidział formę decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 udip). Udostępnianie informacji publicznych, jak stanowi art. 7 ust. 1 udip, następuje w drodze: 1. ogłoszenia informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8, 2. udostępnienia, o którym mowa w art. 10 i 11 (...), 3. udostępnienia w centralnym repozytorium. Z kolei w myśl art. 10 ust. 1 udip, informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Przy czym w orzecznictwie podkreśla się, że: "wskazanie podmiotowi żądającemu udzielenia informacji publicznej Biuletynu Informacji Publicznej nie zawsze wyłącza obowiązek udzielenia informacji na wniosek. Odesłanie do Biuletynu Informacji Publicznej zwalnia podmiot zobowiązany z udostępnienia informacji na wniosek tylko wówczas, gdy informacje tam zawarte odnoszą się bezpośrednio i konkretnie do meritum żądania, a zatem zawierają dane istotne z punktu widzenia pytającego, a ich uzyskanie nie wymaga przedsięwzięcia dodatkowych czynności" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2013 r., I OSK 2244/12, Lex nr 1341464). W niniejszej sprawie w dacie wniesienia wniosku o udzielenie informacji publicznej organ nie dysponował pisemnym uzasadnieniem żądanego wyroku, które dopiero miało zostać sporządzone, co nastąpiło 15 maja 2014 r. Po dokonaniu niezbędnych czynności, w tym w szczególności jego anonimizacji, orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostało zamieszczone na stronie internetowej Sądu Najwyższego, stanowiącej część Biuletynu Informacji Publicznej, pod adresem www.sn.pl i było powszechnie dostępne. Uprawnione było zatem w takim przypadku odesłanie skarżącego do BIP, co zwolniło organ od udostępnienia żądanej informacji na wniosek, gdyż informacje tam zawarte odnosiły się bezpośrednio i konkretnie do meritum żądania Nie sposób więc uznać, w tym zakresie, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pozostawał w bezczynności. Natomiast w odniesieniu do żądania udostępnienia protokołu rozprawy z dnia 29 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt SNO 9/14 należy podnieść, że został on przesłany pocztą na adres wskazany przez skarżącego w dniu 6 maja, tj. w ustawowym terminie 14 dni, ponadto w skardze skarżący w istocie zarzucił organowi bezczynność jedynie w zakresie braku udostępnienia przedmiotowego wyroku z uzasadnieniem. Sąd w składzie orzekającym nie podziela argumentacji organu, wywiedzionej z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13 (ONSAiWSA 2014/3/37, Lex nr 1399808), iż do żądania udostępnienia z akt sprawy karnej (dyscyplinarnej) wyroku z uzasadnieniem oraz protokołu rozprawy, nie ma zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej w oparciu o przepis art. 1 ust. 2 udip, albowiem za odmienne zasady i tryb dostępu do akt tego postępowania należy uznać przepisy art. 156 Kpk lub § 94 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 259). Podkreślenia wymaga, że wskazana uchwała odnosi się wyraźnie do udostępnienia akt spraw jako zbioru różnorodnych materiałów w całości. W jej uzasadnieniu NSA stwierdził bowiem, że: "Akta spraw, w tym akta postępowania przygotowawczego, są jako całość zbiorem różnorodnych materiałów usystematyzowanych przez organ, który nadał temu zbiorowi określony kształt, i który się nim posługuje w prowadzonym postępowaniu. Akta są więc pewnym przedmiotem, którego dotyczą przepisy szczególne odnoszące się zarówno do jego tworzenia, rejestrowania, przechowywania, jak i udostępniania. Żądanie udostępnienia akt sprawy jako całości, także akt zakończonego postępowania przygotowawczego, nie jest więc wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, ale żądaniem udostępnienia określonego zbioru materiałów. Tak sformułowany wniosek nie wskazuje na informacje publiczne, których udostępnienia domaga się wnioskodawca. Należy przy tym uwzględnić, że prawo do informacji dotyczy informacji w sprawie publicznej, a więc informacji o czymś, a nie udostępnienia zbioru materiałów jako takich. Wniosek taki zatem nie zawiera jednego z elementów niezbędnych do jego rozpoznania i nie może być załatwiony na zasadach ustawy o dostępie do informacji publicznej". Nieuprawnione jest więc wnioskowanie a maiori ad minus, jak uczynił to organ uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi. Podnieść przy tym trzeba, że nawet uznanie, iż w sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej wyłączone jest stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na odmienne zasady i tryb dostępu do żądanej informacji, nie czyni takiej skargi niedopuszczalną, lecz jedynie bezzasadną i podlegającą oddaleniu. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.