III SA/Kr 2076/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego skargę oddala. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] działając na podstawie art. 104, art.. 107 K.p.a. oraz art. 2, art. 3, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 – 9, art. 14, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 41 pkt 1, art. 100, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1 i ust. 4, art. 109, art. 110 ust. 1, 3 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm) odmówił ustalenia na rzecz M. J. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na sfinansowanie kosztów przyłączenia do sieci wodociągowej oraz kosztów budowy zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, w łącznej wysokości 17000 zł. Organ I instancji ustalił następujący stan faktyczny sprawy. 17 czerwca 2014 r. do organu wpłynął wniosek M. J., która zwróciła się o pomoc materialną z przeznaczeniem na sfinansowanie kosztów przyłączenia do sieci wodociągowej oraz kosztów budowy zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że w związku z odcięciem dopływu wody do budynku przez Kółko Rolnicze (Kółko Rolnicze odcięło dopływ wody powołując się na zniszczony wodociąg) oraz zniszczeniem zbiornika na nieczystości ciekłe wskutek podziału działki jej szambo znalazło się na działce sąsiadów, którzy zniszczyli je jako nieprzydatne. Zatem inwestycja której dotyczy wniosek stała się konieczna. W celu zweryfikowania sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni organ przeprowadził wywiad środowiskowy. Ustalono, że M. J. jest wdową, która pomimo, iż zamieszkuje wspólnie z dwojgiem dorosłych dzieci (córka M. J. l. 26 oraz syn R. J. l. 30), prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. M. J. jest osobą aktywną zawodowo i pracuje w Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w K. Na jej dochód składa się wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości po 744,54 zł miesięcznie. Ma czwórkę dorosłych dzieci, dwoje, poza w/w zamieszkuje w innych miejscowościach. Wspólnie zamieszkująca córka nie pracuje zawodowo, zaś syn R. jest kucharzem w jednej z restauracji. Budynek mieszkalny, w którym zamieszkuje wnioskodawczyni stanowi współwłasność w stosunku 1/2 i z tego tytułu zostały w nim wydzielone dwie nadające się do odrębnego zamieszkiwania części. Z powodu śmierci współwłaściciela, druga część użytkowa budynku jest obecnie niezamieszkana. Wnętrze lokalu zajmowanego przez M. J. jest w dobrym stanie technicznym (po niedawnym remoncie). Łączny koszt budowy zbiornika na nieczystości ciekłe oraz przyłączenia do sieci wodociągowej, strona szacuje na poziomie 17. 000 zł w tym koszty przyłączenia wodociągu na kwotę 11.100 zł oraz budowy zbiornika na kwotę 5. 900 zł. Organ I instancji stwierdził, że odcięcie bieżącej wody w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni nastąpiło z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Ponadto istniała możliwość ponownego podłączenia wody wspólnie z kilkoma rodzinami, jednakże M. J. nie wyraziła zgody na takie rozwiązanie. Organ I instancji podniósł, że na posesji M. J. znajduje się studnia, w której można uzdatnić wodę, tak aby nadawała się do użytku w zakresie niezbędnym w gospodarstwie domowym. Ponadto organ zaznaczył, że najprawdopodobniej M. J. nie uzyska zezwolenia na budowę zbiornika na nieczystości ciekłe z uwagi na fakt, że na terenie Z funkcjonuje kanalizacja, do której mieszkańcy wsi zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach mają obowiązek się przyłączyć. Organ I instancji podkreślił, że wielokrotnie starał się pomóc wnioskodawczyni w rozwiązaniu trudnej sytuacji. Na spotkaniu w dniu 28 lipca 2014 r. zaproponowano M. J. wypożyczenie toalety przenośnej, która przynajmniej w podstawowym zakresie pozwoliłaby poprawić standard życia jej rodziny. Ustalenia poczynione przez pracownika socjalnego pozwalają stwierdzić, że koszt najmu przenośnej toalety wyposażonej dodatkowo w umywalkę w K (pod warunkiem zawarcia umowy na czas określony, nie krótszy niż 12 miesięcy) kształtuje się na poziomie 278 zł miesięcznie. Do kosztów tych doliczyć należy jednorazowo kwotę 43 zł, tytułem montażu i instalacji kabiny na posesji. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej zaproponował pokrycie kosztów montażu kabiny a także kosztów użytkowania toalety przez pierwszy miesiąc. Propozycja ta została odrzucona przez wnioskodawczynię. Oceniając zebrany materiał organ I instancji zwrócił uwagę, że dochód M. J. przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, gdyż jej miesięczny dochód wynosi 744,54 zł, podczas gdy kwota kryterium to 542 zł. Ustawodawca ustanawiając próg, po przekroczeniu którego świadczenia z pomocy społecznej nie przysługują w sposób jasny i niebudzący żadnych wątpliwości wskazał, że głównym celem pomocy społecznej jest udzielenie wsparcia jedynie osobom, które najbardziej jej potrzebują a co najważniejsze, że pomoc ta skierowana jest jedynie do osób, które stając naprzeciw trudnościom życia codziennego samodzielnie nie mogą ich przezwyciężyć. Z uwagi na fakt, iż dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekroczył kryterium dochodowe ustalone dla osoby samotnie gospodarującej organ rozważył wniosek M. J. w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. To jest przyznania specjalnego zasiłku celowego, który to stanowi wyłom od ogólnej zasady zakazującej organom pomocy społecznej przyznawania świadczeń z pomocy społecznej osobom posiadającym dochód wyższy niż kryterium dochodowe. Organ stwierdził, że argumentem przemawiającym za odmową przyznania wsparcia w postaci zasiłku celowego specjalnego jest fakt, iż okoliczności odłączenia wody wnioskodawczyni nie można potraktować, jako szczególnie uzasadnionego przypadku o którym mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Pomimo kilkumiesięcznego uprzedzenia wnioskodawczyni o odcięciu gospodarstwa domowego od bieżącej wody czerpanej z sieci wodnokanalizacyjnej i możliwości skorzystania z systemu ratalnego w ramach realizacji inwestycji przyłączenia do sieci, jak również możliwości polubownego załatwienia kwestii użytkowania zbiornika, który na skutek rozgraniczenia nieruchomości znalazł się na nieruchomości należącej do sąsiada, M. J. nie poczyniła żadnych starań, które pozwoliłyby uchronić jej rodzinę przed utratą bieżącej wody i dostępu do instalacji sanitarnej. Zatem ten długi okres uprzedzenia o odłączeniu wody pozbawia możliwości potraktowania przypadku M. J., jako splotu nagłych i niedających się przewidzieć niefortunnych zdarzeń, którym nie można było przeciwdziałać. W związku z powyższym odmówiono M. J. przyznania zasiłku celowego specjalnego. M. J. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniosła o jej uchylenie i przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w kwocie 17000 zł. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że ustalenia organu I instancji są błędne, a wydana decyzja wadliwa. Gmina nie wywiązuje się względem strony ze swoich ustawowych obowiązków, gdyż wybudowanie przyłączy, na które strona nie posiada środków finansowych i następnie domaganie się zwrotu tych kosztów, jest niewykonalne. Ponadto M. J. zarzuciła błędne ustalenie jej dochodu, gdyż pracownicy socjalni ustalając dochód nie wzięli pod uwagę, że w dacie złożenia wniosku o zasiłek celowy jej córka była osobą niepracującą z zawieszoną działalnością gospodarczą, prowadzącą wspólnie z nią gospodarstwo domowe. Tak więc dochód odwołującej to nie kwota 744,54 zł miesięcznie, a 372,27 zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 września 2014 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawczyni zamieszkuje w domu jednorodzinnym, przy czym własność strony (wykupiony od Agencji Nieruchomości Rolnej w 2002 r.) stanowi większa część domu i działki, na której dom jest posadowiony. Jak ustalono, dom z zewnątrz wymaga remontu, prac naprawczych (uszkodzenia dachu). M. J. jest zatrudniona w Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w K jako gospodarz domu na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, z której otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 744,54 zł miesięcznie. Posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z dnia 27.11.2013 r. Zgodnie z oświadczeniem M. J. z dnia 26.06.2014 r. złożonym do akt sprawy pod rygorem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ odwoławczy podniósł, że miesięczny dochód wnioskodawczyni przekracza kwotę kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł, co uzasadnia rozpatrzenie sprawy w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej tj. jako zasiłek celowy specjalny. Zasiłek celowy stanowi fakultatywną formę pomocy, co oznacza - w odróżnieniu od form obowiązkowych - że właściwy organ może, ale nie musi go przyznać nawet w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zatem - jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym - samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać to świadczenie (por. wyrok NSA z dnia 23.02.2011 r. sygn. I OSK 195/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. VIII SA/Wa 687/09). Nadto organ podkreślił, że zasiłek celowy specjalny stanowiący fakultatywną formę pomocy, dodatkowo przyznawany jest na zasadzie wyjątku, tj. przy przyjęciu, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji w sposób wyczerpujący i wszechstronny poczynił ustalenia w sprawie, a następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonał pełnej, wyczerpującej oceny sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskodawczyni, dokonując tej oceny z uwzględnieniem tych wszystkich okoliczności, które miały wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy i które przy ocenie sprawy rozstrzyganej na zasadzie uznania administracyjnego należało wziąć pod uwagę. Zaznaczyć przy tym należy, że organ I instancji rozważył również wszelkie inne, poza wnioskowanym, możliwości rozwiązania objętego wnioskiem problemu tj. braku bieżącej wody w budynku i braku kanalizacji. Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie organ I instancji podjął próby rozwiązania problemu braku wody i braku kanalizacji w budynku strony poprzez np. propozycję uzdatnienia wody w studni dla celów spożywczych, oraz zakupu toalety przenośnej. Jednakże propozycje te nie spotkały się z akceptacją wnioskodawczyni. Organ odwoławczy stwierdził, że odcięcie dostaw wody do budynku M. J. nie stanowiło sytuacji nagłej czy będącej wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń, gdyż Kółko Rolnicze - jak wynika z akt sprawy (k-58 akt) - informowało ją o tym z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Z ustaleń organu wynika też, że kilka rodzin, które korzystały z tego przyłącza postanowiło zrobić wspólnie nową budowę przyłącza, jednak M. J. nie zgodziła się na takie rozwiązanie. W ocenie Kolegium ze wszystkich okoliczności sprawy bezspornie wynika, że obecny brak bieżącej wody w budynku i brak dostępu do sieci kanalizacyjnej nie są wynikiem nadzwyczajnego zdarzenia, a nastąpiły w wyniku sytuacji, o których strona miała wiedzę. Z powyższego wynika też, że istniały różne warianty rozwiązania problemu, jednakże M. J. ich nie zaakceptowała. Z tych wszystkich względów SKO orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. M. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 40 w związku z art. 17 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku z art. 15 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków; art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 K.p.a., a także art. 10 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. Skarżąca podniosła, że zasiłek celowy jest formą pomocy przyznawaną na realizację niezbędnych celów życiowych. Nie ulega wątpliwości, że budowa przyłącza wody, która umożliwi normalne funkcjonowanie rodziny skarżącej mieści się w granicach pojęcia niezbędnego celu życiowego. Nie można bowiem rozpoznawać sprawy o przyznaniu bądź nieprzyznaniu stronie przez organ gminy zasiłku celowego bez uwzględnienia celu jakiemu ma on służyć. W tym kontekście wszelkie "zastępcze" propozycje organu gminy winny być zakwalifikowane jako nadużycie prawa podmiotowego, mieszczące się również w kategorii rażącego nadużycia prawa. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe, wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jest zatem niepełne, nierzetelne i rażąco narusza przepisy postępowania w tym art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 K.p.a. i dlatego też rażąco narusza przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Skarżąca stwierdziła również, że w sprawie duże znaczenie ma fakt, że gmina ma ustawowy obowiązek zaopatrywania swoich mieszkańców w wodę. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2007 r., sygn. akt III CZP 79/07 obowiązkiem gminy jest pokrycie kosztów wykonania przyłącza kanalizacyjnego ze środków własnych gminy, również udostępnienie takie przyłącza nie może być obciążone dodatkowymi kosztami. Brak dogłębnego zbadania sprawy oraz brak ustosunkowania się przez orzekające w sprawie organy I i II instancji do obowiązującej procedury w powyższym zakresie w ocenie skarżącej jest rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013r. poz. 182 ze zm., zwana dalej u.p.s.), celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości przez wspieranie tych osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zarazem pomoc społeczna winna zapobiegać trudnym sytuacjom życiowym przez działania w celu usamodzielnienia życiowego osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Przepisy te wyrażają zasadę subsydiarności pomocy społecznej. Wynika z niej, co należy podkreślić, zakaz wyręczania jednostki z zadań, które może ona zrealizować samodzielnie, zaś pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawa o pomocy społecznej, określając uprawnienia osób do otrzymania świadczeń pomocowych, jednocześnie wskazuje okoliczności stanowiące podstawę odmowy przyznania świadczeń przez organy pomocowe. I tak, w art. 4 nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Spełnienie przewidzianego w art. 4 obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej ma o tyle doniosłość prawną, że w myśl przepisu art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z powyższych regulacji wynika, że celem pomocy społecznej nie jest obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb, lecz tylko tych, które zaliczyć można do niezbędnych dla życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto krąg uprawnionych został ograniczony do tych osób, które chcą współdziałać z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Należy wskazać, że przepisy ustawy (art. 36 u.p.s.) określają zamknięty katalog świadczeń pomocy społecznej o charakterze pieniężnym i niepieniężnym. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł, a także 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Istotą zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ust. 1 u.p.s. jest to, że służy on zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej, której przykłady zostały wymienione w ust. 2 tego przepisu. Z akt sprawy wynika, że skarżącą prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na jej dochód składa się wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości po 744,54 zł miesięcznie. W sprawie nie jest bez znaczenia że razem z nią zamieszkuje jej dwoje dorosłych dzieci, córka M. J. oraz syn R. J., którzy prowadzą samodzielne gospodarstwa domowe, co oczywiście w ocenie sądu nie zwalnia ich z obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania domu (w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s., za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące), zwłaszcza, że syn R. jest kucharzem i zarabia netto 2700,00 zł miesięcznie. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, gdy jej dochód nie przekracza kwot kryterium dochodowego 542 zł. Dochód M. J. przekracza to kryterium dochodowe gdyż jej miesięczny dochód wynosi 744,54zł. Dlatego też wniosek skarżącej jak wyżej wskazano, dotyczący przyznania pomocy finansowej mógł być rozpatrzony wyłącznie na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. W tych ustawowych warunkach wygórowany wniosek skarżącej nie mógł być spełniony. Przepis ten, co należy podkreślić, stwarza organowi pomocy społecznej możliwość (nie obowiązek) przyznania osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe m.in. specjalnego zasiłku celowego. Istota pomocy, o jakiej mowa w powyższym przepisie sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Wyjątkowość przyznania tego świadczenia jest uzasadniona przede wszystkim tym, że osoby je otrzymujące co do zasady nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania takiej pomocy. Ich sytuacja materialna jest bowiem na tyle dobra, że powinny one samodzielnie przezwyciężyć zaistniałe trudności. Przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności. Dlatego też w każdej z takich spraw organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego". Świadczenia unormowane w art. 41 powinny być zatem traktowane jako szczególna, wyjątkowa pomoc o charakterze doraźnym, ukierunkowana na realizację konkretnego celu. W rozpatrywanej sprawie prawidłowo organy uznały, że w sytuacji, w której skarżąca przez długi okres czasu nie podejmowała skutecznych starań, mimo propozycji pomocy ze strony organu oraz możliwości wcześniejszego podłączenia do sieci wodociągowej w oparciu o środki własne i co oczywiste dorosłych dzieci mieszkających z nią, miała możliwość we własnym zakresie pokryć ewentualne zwiększone wydatki, jakie mogły wyniknąć z planowanej inwestycji, to w tych okolicznościach brak jest podstaw do przyznania skarżącej pomocy w postaci zasiłku celowego specjalnego. Okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać za zdarzenie nagłe i nadzwyczajne, a za zdarzenie wynikające z zaniedbania skarżącej i jej bliskich. Podkreślić należy, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy obowiązków Gminy odnośnie budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w oparciu o przepisy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W tym zakresie zarzut skargi jest chybiony, sprawa dotyczy pomocy społecznej, która ma przede wszystkim charakter doraźny. Zasiłek celowy specjalny ma charakter wyjątkowy i jest ograniczony, co do wysokości. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że rozpatrując wniosek skarżącej organy orzekające prawidłowo ustaliły jej sytuację materialną, życiową i rodzinną oraz zgłoszone potrzeby życiowe pod kątem przesłanek określonych w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z wolą ustawodawcy ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody, który w rozpatrywanej sprawie został zachowany. Trzeba mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Podkreślić należy, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną. Istotnym bowiem w tej sprawie jest fakt, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Powyższe oznacza, że osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do samodzielnego podejmowania działań zmierzających do przezwyciężania we własnym zakresie swoich problemów, a dopiero, gdy nie jest w stanie tego dokonać, może jej zostać przyznana pomoc społeczna w określonej postaci. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny uważa, że w niniejszej sprawie zachowane zostały zasady pomocy społecznej określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Sąd zwraca nadto uwagę na to, że ośrodki pomocy społecznej zajmujące się pomaganiem osobom i rodzinom w trudnych sytuacjach życiowych otrzymują na ten cel środki finansowe z budżetu państwa i wydatkowanie tych środków podlega dyscyplinie budżetowej i ustawowym kontrolom, niezależnym od osób, które korzystają lub chcą skorzystać z tej pomocy społecznej. Środki te z reguły są ograniczone i ośrodki pomocy społecznej muszą nimi dysponować w taki sposób, aby wystarczyły dla jak największej liczby osób i w jak najszerszym zakresie. Może to prowadzić do sytuacji, że niektóre osoby otrzymają mniejszą pomoc na zaspokojenie swoich potrzeb niż w rzeczywistości potrzebują, a niektóre w ogóle takiej pomocy nie otrzymają pomimo tego, że spełniają ustawowe kryteria do jej przyznania. W przypadku skarżącej Sąd stwierdza, że M. J. nie spełnia jakichkolwiek ustawowych kryteriów do przyznania jej świadczenia finansowego, o które się ubiegała. Zdaniem Sądu organy administracyjne prawidłowo uznały również, iż skarżąca nie współpracuje z pracownikami socjalnymi. Z akt sprawy wynika również, że skarżąca nie podejmuje żadnych działań celem poprawienia swojej sytuacji sanitarnej, ograniczając się jedynie do prezentowania postawy roszczeniowej, a to w pełni uzasadnia odmowę przyznania jej pomocy finansowej. Pomoc społeczna, co należy jeszcze raz podkreślić, ma na celu jedynie umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, a nie wyręczanie ich w rozwiązywaniu ich problemów. Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organy przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy, zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny tego materiału. Wydane w tych sprawach decyzje w sposób szczegółowy przedstawiają ustalenia stanu faktycznego, wskazując treść przepisów, które miały zastosowanie w sprawach oraz prawidłowo interpretując ich treść. Sąd w oparciu o powyższe ustalenia i rozważania stwierdza, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa, a przeto Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji wyroku.