I SAB/Wa 639/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Piotr Przybysz Protokolant referent stażysta Jolanta Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi K. G. i A. O. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących K. G. i A. O. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 3 marca 2014 r. K. G. i A. O. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpatrywaniu ich wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...], która w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) stanowiła współwłasność ich poprzednika prawnego –R. J. Wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość skarżące wniosły do Prezydenta [...] w dniu [...] czerwca 2013 r. W dacie jego wniesienia przed Ministrem Infrastruktury i Rozwoju prowadzone było, zainicjowane ich podaniem, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] czerwca 1958 r. nr [...] i utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1958 r. nr [...] o odmowie przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 7 ust. 2 dekretu. W uzasadnieniu skargi wskazywały one, że wobec bezczynności organu, wniosły do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, w wyniku rozpatrzenia którego Wojewoda postanowieniem z [...] lutego 2014 r., uznając je za zasadne, wyznaczył Prezydentowi [...] trzymiesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Tak oznaczony termin skarżące uznawały za błędny, z uwagi na to, że przekraczał maksymalne terminy zakończenia postępowania określone w art. 35 § 3 k.p.a. Mając zaś na względzie, że od zainicjowania postępowania odszkodowawczego upłynęło przeszło 8 miesięcy i w tym czasie organ nie podjął czynności zmierzających do jego zakończenia, zarzuciły Prezydentowi naruszenie art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. i wniosły o wyznaczenie mu niezwłocznego terminu do załatwienia sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że postanowieniem z [...] listopada 2014 r. nr [...] zawiesił, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie do czasu zakończenie prowadzonego przed Ministrem Infrastruktury i Rozwoju postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń z 1958 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości, za którą dochodzone jest odszkodowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga w zakresie bezczynności organu zaistniałej przed zawieszeniem postępowania jest zasadna. Ta bowiem zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu, przerywającego stan zwłoki. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Terminy w jakich postępowanie postępowania administracyjnej winno być ukończone określone zostały w art. 35 § 3 k.p.a., który stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ do dnia zawieszenia postępowania, które to zawieszenie wstrzymało bieg terminów przewidzianych w kodeksie (art. 103 k.p.a.), pozostawał przy rozpoznawaniu wniosku K. G. i A. O. w stanie bezczynności. Uruchamiające postępowanie administracyjne podanie skarżących, wpłynęło wszak do organu [...] czerwca 2013 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg, przewidziany art. 35 § 3 k.p.a., dwumiesięczny termin na jego rozpoznania. Oznacza to, że winno się ono zakończyć, o ile nie zostało przedłużone na zasadzie art. 36 § 1 k.p.a. (a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca) najpóźniej [...] sierpnia 2013 r. Tymczasem do dnia wniesienia skargi Prezydent W. postępowanie tego nie zakończył, nie podjął także wówczas aktu, który bieg terminów załatwienia sprawy by wstrzymywał. Uczynił to dopiero po wniesieniu skargi, wydając [...] listopada 2014 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Podjęcie powyższego aktu nie znosi jednak stanu bezczynności jaka miała miejsce przed zawieszeniem postępowania. Powoduje natomiast, że do momentu podjęcia tegoż postępowania, brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu, na podstawie art. 149 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), do rozstrzygnięcie sprawy, w której pozostawał on dotychczas w zwłoce. Stąd w tym zakresie Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego. Zaznaczyć jednak należy, że wydanie przez organ decyzji (postanowienia), po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, że w zakresie, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., a więc dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienia NSA z 26.07.2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z 18.09.2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd także po zawieszeniu postępowania administracyjnego istnieje konieczność dokonania przez Sąd oceny charakteru tej zwłoki. Dokonując w tym aspekcie kontroli legalności działalności organu Sąd nie stwierdził, by bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku skarżących wyróżniała się cechami, które pozwalałyby ją zakwalifikować jako rażąco naruszającą prawo. Z takim bowiem charakterem bezczynności mielibyśmy do czynienie wówczas, gdyby w zwłoce organów czynnikiem determinującym jej powstanie była swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalne działania ukierunkowane na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Zasadnicza przyczyna zwłoki spowodowana była bowiem oczekiwaniem na zakończenie uruchomionego na długo przed wystąpieniem o odszkodowanie prowadzonego przed Ministrem Infrastruktury i Rozwoju postępowania nadzorczego mającego za przedmiot orzeczenie dekretowe z 1958 r, podjęte w stosunku do nieruchomości, za utratę której skarżące oczekują przyznania tegoż odszkodowania. Byt prawny ww. orzeczeń, a w konsekwencji także kwestia ostateczności rozstrzygnięcia o uprawnieniach byłych właścicieli gruntów [...] (ich następców prawnych) przewidzianych dekretem z dnia 26 października 1945 r., determinuje z kolei ocenę zasadności roszczeń objętych unormowaniem z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). To zaś oznacza, że powstrzymując się od merytorycznego rozpoznania wniosku skarżących organ wprawdzie dopuścił się bezczynności, ale nie można mu z tego powodu skutecznie postawić zarzutu rażącego naruszenie prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W przedmiocie zobowiązania organu do wydania orzeczenia, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe (pkt 1 sentencji). W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.