VIII SA/Wa 52/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił W.S. (dalej jako skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że decyzja podatkowa organu I instancji wraz z prawidłowym pouczeniem została doręczona pełnoletniemu domownikowi, Pani D. K., w dniu [...] sierpnia 2014 r. (potwierdzenie doręczenia decyzji w aktach sprawy), zatem termin do wniesienia od niej odwołania rozpoczął bieg w dniu [...] sierpnia 2014 r., a zakończył w dniu [...] września 2014 r. Strona działając przez adwokata wniosła odwołanie, od ww. decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, które, zostało nadane za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu [...] września 2014 r., (zgodnie z datą stempla pocztowego na kopercie), a więc Strona przekroczyła ustawowy termin warunkujący skutecznością odwołania. Jednocześnie, wnosząc odwołanie, Strona nie wniosła o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone do Kancelarii Adwokackiej w dniu [...] października 2014 r. (potwierdzenie doręczenia postanowienia w aktach sprawy). Pełnomocnik Strony pismem z dnia [...] października 2014 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Na okoliczność uprawdopodobnienia dochowania terminu do złożenia odwołania powołał się i wniósł o przeprowadzenie dowodów z - pisemnego oświadczenia pani D.K. z dnia [...] października 2014 r., jako dokumentu prywatnego i jednocześnie zeznań świadka D. K. na okoliczność złożenia przedmiotowego oświadczenia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Strony wyjaśnił, iż decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została doręczona dorosłemu domownikowi w dniu [...] sierpnia 2014 r., pod adresem zamieszkania skarżącej, stąd termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] września 2014 r. Zatem niewątpliwym jest, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego została doręczona pod adresem zamieszkania skarżącej. Jednak pani D.K. (która odebrała przesyłkę) przekazała ją skarżącej w dniu [...] września 2014 r., co wynika z jej pisemnego oświadczenia z dnia [...] października 2014 r. Zdaniem pełnomocnika Strona wnosząc odwołanie w dniu [...] września 2014 r. zachowała termin do wniesienia odwołania, liczony od dnia otrzymania decyzji od D.K.. W związku z tym zasadny jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i po rozpatrzeniu argumentów wniosku, Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, co następuje. Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu, należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z treści wskazanego przepisu wynika jednoznacznie, że zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą występować łącznie, aby uchybiony termin mógł zostać przywrócony. Należą do nich: wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, uprawdopodobnienie braku winy w niedotrzymaniu terminu, dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, dopełnienie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, tej czynności, dla której był ustanowiony termin. W zakresie spełnienia wyżej wymienionych wymogów, należy stwierdzić, że skarżąca działając przez pełnomocnika pismem z dnia [...] października 2014 r. wniosła o przywrócenie terminu, któremu uchybiła, czyli wypełniła pierwszą z przesłanek przywrócenia terminu. Ponadto w dniu [...] września 2014 r., za pośrednictwem pełnomocnika Strona wniosła odwołanie, czyli dokonała czynności dla której był ustanowiony termin, zatem spełniona została czwarta z przesłanek. Wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w dniu [...] października 2014 r., a więc w ciągu 5 dni od otrzymania postanowienia z dnia [...] października 2014 r., stwierdzającego uchybienie terminu. W związku z tym również trzecia z przesłanek została spełniona. W przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania, strona powinna uprawdopodobnić przyczynę tego uchybienia (druga z przesłanek). Do pisma z dnia [...] października 2014 r. Strona załączyła oświadczenie pani D. K. z dnia [...] października 2014 r., z którego wynika, iż przesyłka z Urzędu Skarbowego skierowana do skarżącej została przez nią odebrana w dniu [...] sierpnia 2014 r., natomiast została przekazana Stronie w dniu [...] września 2014 r., z powodu jej nieobecności w tym czasie w domu. Zgodnie z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się do właściwego organu podatkowego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Należy zaznaczyć, iż decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. zawierała pouczenie o terminie i trybie odwoławczym, wskazanym w art. 223 § 1 i § 2 pkt 1. W związku z powyższym DIS zaznaczył, iż czternastodniowy termin do wniesienia odwołania jest liczony od daty doręczenia decyzji, a nie daty otrzymania decyzji organu podatkowego. Ponadto należy zauważyć, iż decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została doręczona dorosłemu domownikowi pod adresem zamieszkania strony skarżącej. W orzecznictwie podkreśla się pogląd, iż mylne jest przekonanie zgodnie z którym w sytuacji gdy strona wykaże, że "na skutek zaniechania domownika pismo zostało oddane adresatowi w innej dacie, niż ta wynikająca ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej, to tym samym uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminu". Nie jest to - co do zasady - okoliczność świadcząca o braku winy w uchybieniu terminowi w rozumieniu art. 162 § 1 o.p. Domniemanie to może zostać obalone przez adresata, jeżeli wykaże brak upoważnienia pełnoletniego domownika do odbioru pism. W przeciwnym razie ewentualne zaniechania domownika, w tym polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, obciążają tegoż adresata. To strona postępowania powinna poczynić starania co do zapewnienia takiego odbioru korespondencji, który pozwala uniknąć negatywnych konsekwencji upływu terminów procesowych. Stąd też okoliczność zaniechania lub zwłoki domownika w oddaniu przesyłki adresatowi - co do zasady - nie powinna mieć wpływu na wykazanie przesłanki braku winy u adresata (patrz wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 września 2012r. sygn. akt I FSK 1650/11). Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż przekazanie przez dorosłego domownika przesyłki w terminie późniejszym niż wynikający ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki, nie anuluje skutków doręczenia tej przesyłki. Obowiązkiem strony, która występuje z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu jest wykazanie, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. O braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zatem o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (np. siły wyższej - powódź, ostry atak zimy), czy też niektórych zdarzeń losowych (np. choroby, wypadku, przerwy w komunikacji). Ponadto przewidziany w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż Strona swoim pełnomocnikiem ustanowiła adwokata w dniu [...] września 2014 r. (pełnomocnictwo w załączeniu), czyli już po upływie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast następstwem tego pełnomocnictwa było wniesienie przez adwokata odwołania z dnia [...] września 2014 r., od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2014 r., również po upływie terminu przewidzianego w art. 223 §1 i §2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż Strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, że uchybienie przedmiotowemu terminowi nastąpiło bez jej winy. Uzasadnienie wniosku w tym zakresie sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło z powodu błędnego domniemania daty doręczenia decyzji organu podatkowego pierwszej instancji Stronie. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, iż z pisma pani D. K. z dnia [...] października 2014 r. wynika, iż Strona w dniu [...] września 2014 r. powzięła informację w zakresie otrzymania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, zatem po tej dacie ale jeszcze przed upływem terminu wynikającego z art. 223 Ordynacji podatkowej do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2014 r., nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby przyczynić się do niemożności wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego w terminie ustawowym. Reasumując DIS wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie został spełniony jeden z wymogów wynikających z przepisu art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa, dotyczący uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Strony, w związku z powyższym, Dyrektor Izby Skarbowej postanowił jak na wstępie. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż niniejsze postanowienie nie zamyka Stronie definitywnie drogi do dalszego ubiegania się o umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej. Skarżąca może bowiem ponownie złożyć wniosek, do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego, o umorzenie tejże zaległości podatkowej, pod warunkiem, że zaległość ta, w chwili składania wniosku, nadal będzie istnieć. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca reprezentowana przez adwokata. Autor skargi zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych oraz obrazę przepisów prawa procesowego poprzez przyjęcie, że odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. zostało złożone po terminie, podczas gdy w analizowanym stanie faktycznym doszło do tzw. doręczenia zastępczego wywołującego jedynie domniemanie faktyczne, a uchybienie terminowi było faktycznie jednodniowe i wynikało z faktycznego (nie kwestionowanego przez Organ dowodu prywatnego) doręczenia decyzji przez pocztę dorosłemu domownikowi w miejscu zamieszkania skarżącej, który przekazał ją następnie skarżącej w dniu [...] września 2014 r. tj. po ośmiu dniach od daty doręczenia, gdyż nie mógł zobowiązać się do niezwłocznego terminowego doręczenia z powodu nie przebywania Skarżącej w tym czasie w miejscu zamieszkania. Skarżąca, w związku z powyższym złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej wniosek o przywrócenie terminu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasadzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że organ w przedmiocie wyjaśnienia faktycznego doręczenia mógł wszcząć dochodzenie i przeprowadzić postępowanie dowodowe. Organ tego jednak nie uczynił - co winno skutkować uznaniem udowodnienia przez Stronę w zakresie prawdy formalnej daty otrzymania korespondencji z Sądu i ustalenia przyczyny zaistnienia takiej daty. Decyzja została doręczona pod adres zamieszkania skarżącej, jednakże D.K., która ją odebrała, przekazała przesyłkę skarżącej w dniu [...] września 2014 r., co wynika z jej pisemnego oświadczenia. Do tej daty skarżąca przebywała poza miejscem zamieszkania, w związku z czym założenie, iż mogła ją przekazać Skarżącej w terminie jest błędne. Założenie, iż każde doręczenie dorosłemu domownikowi jest równoznaczne z doręczeniem pisma stronie jest absurdalne, chociażby z tego powodu, iż domownik nie musi zdawać sobie sprawy z zawartości i terminowości przyjętej przesyłki, a strona przebywając poza miejscem zamieszkania nie wie, że przesyłka została doręczona i rozpoczął się bieg terminu. Odwołanie od decyzji złożyła w dniu [...] września 2014 r., zachowując siedmiodniowy termin, liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W związku z powyższym postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej jest nieprawidłowe. Decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego skarżąca otrzymała nie w dniu [...] sierpnia 2014 r., ale w dniu [...] września 2014 r. i od tej daty powinien być liczony termin do odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 p.p.s.a. Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W pierwszej kolejności należy przywołać przepisy określające zasady doręczeń pism w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z art. 148 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Pisma mogą być również doręczane: w siedzibie organu podatkowego, w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji, na wskazany adres poczty elektronicznej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Stosownie do art. 149 Ordynacji podatkowej w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany przepis kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: i) uchybienie terminowi, ii) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), iii) uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz iv) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W sprawie wyjaśniono, że wydana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r. została skierowana na adres strony i doręczona dorosłemu domownikowi. Pełnomocnik Strony w skardze do sądu kwestionuje przyjęcie przez organ, że przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącej w dniu [...] września 2014 r. twierdząc, że skoro dorosły domownik przekazał przesyłkę z decyzją organu I instancji w dniu [...] września 2014 r., to ta data winna być uznana za datę doręczenia jej decyzji, nie zaś jak ustalił organ data [...] sierpnia 2014 r. Z powyższego wynika, że na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy należy przyjąć, że decyzja została doręczona w trybie przewidzianym w art. 149 Ordynacji podatkowej, w dacie wskazanej w zaskarżonym postanowieniu. Zarówno z tego przepisu, jak i innych przepisów Ordynacji podatkowej o doręczeniach nie znajduje oparcia pogląd pełnomocnik skarżącej jakoby datą doręczenia decyzji stronie była data faktycznego wejścia w posiadanie przesyłki przez jej adresata Nie jest zatem trafny postawiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania i błędnego ustalenia stanu faktycznego. Skoro rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji i Skarżąca nie wniosła w terminie odwołania, to została spełniona pierwsza przesłanka przywrócenia terminu, to jest – uchybienie terminowi. Spełnione zostały również druga oraz czwarta przesłanki przywrócenia terminu, bowiem Skarżąca po powzięciu wiadomości o wydaniu przedmiotowej decyzji, pismem z dnia [...] września 2014 r., nadanym w placówce pocztowej, złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji, a po dowiedzeniu się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie została natomiast spełniona trzecia przesłanka przywrócenia terminu, bowiem Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. Z przepisu art. 162 O.p. wynika, że wystarczy, iż przesłanka braku winy Skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania zostanie przez stronę uprawdopodobniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. np. W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10). Jednocześnie przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Podkreślić przy tym należy za poglądami doktryny, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II SA/Wa 45/99). Skarżąca w piśmie stanowiącym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie przywołała okoliczności wskazujących na to, że nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu, poza stwierdzeniem, że nie otrzymała przedmiotowej decyzji w dniu [...] sierpnia 2014 r. lecz dopiero w dniu [...] września 2011 r. Należy przyznać rację organowi, który uznał, że wskazana okoliczność nie uprawdopodabnia braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, bowiem brak sprawdzenia daty doręczenia decyzji obciąża stronę, która mogła to ustalić. Należy przy tym zauważyć, że nawet jeśli przyjąć, że skarżąca rzeczywiście odebrała decyzję [...] września 2011 r., to i tak miała jeszcze czas na złożenie odwołania, bowiem jeszcze nie upłynął termin 14-dniowy od skutecznego formalnie doręczenia decyzji dorosłemu domownikowi w dniu [...] września 2014 r. Sąd nie dopatrując się wskazanych w skardze naruszeń, a także innych uchybień, które należało wziąć pod rozwagę z urzędu, a które mogłyby dawać podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.