V SA/Wa 825/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabella Janson Sędziowie: WSA Marek Krawczak WSA Jarosław Stopczyński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J.D. wspólnika spółki cywilnej B. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o refundację składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę. Po rozpatrzeniu zażalenia J.D. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnego postanowienia organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o refundację składek na ubezpieczenia społeczne Wn-U-G za miesiąc październik 2012 r. Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, iż wbrew ocenie organu I instancji uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy z przyczyn od niej niezależnych. Strona ze względu na swój stan zdrowia potwierdzony dokumentacją przedstawioną Prezesowi Zarządu PFRON oraz załączoną do zażalenia nie była w stanie wypełnić prawidłowo skomplikowanego dokumentu wraz z załącznikami. Sporządzenie wniosku i zgromadzenie załączników wymagało wiedzy specjalistycznej m.in. znajomości obowiązujących terminów dokonania czynności, których strona nie znała. Strona zarzuca również, że w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. organ I instancji nie wskazał zarówno uzasadnienia prawnego jak również faktycznego rozstrzygnięcia. Ponadto zarzuca także, że Prezes Zarządu PFRON uzasadniając odmowę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne nie dochował formy decyzji administracyjnej. Strona wskazała również na przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ I instancji oraz zarzuciła, że organ nie poinformował jej o wszczęciu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy podniósł, że na etapie postępowania przed organem I instancji strona nie sprecyzowała co rozumie przez okoliczności niezależne od niej i nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów uprawdopodobniających brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o refundację składek. Organ przypomniał, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek Wn-U-G w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis § 9 w/w. rozporządzenia przewiduje możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku Wn-U-G w przypadku uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Uzupełnieniem, tego przepisu są postanowienia zawarte w art. 58 § 1 i 2 kpa. Organ podkreślił, że strona nie złożyła wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U-G) za miesiąc październik 2012 r. w wyżej przewidzianym terminie. (wniosek został przekazany do Funduszu w dniu [...] grudnia 2012 r.) Wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 kpa uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swej winy, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 3) dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Analizując materiał dowodowy, w tym wniosek strony z dnia [...] marca 2013 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne organ odwoławczy stwierdził, że strona nie spełniła przesłanek z art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem uchybiła terminowi określonemu w art. 58 § 2 kpa, który stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przyczyna uchybienia terminowi do złożenia wniosku Wn-U-G (za październik 2012 r) ustała w dniu złożenia wniosku tj. w dniu [...] grudnia 2012 r., a więc termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku upływał w dniu [...] stycznia 2013 r. Natomiast z wnioskiem o przywrócenie terminu strona wystąpiła dopiero [...] marca 2013 r. Organ odwoławczy zauważa jednocześnie że zgodnie z art. 58 § 3 kpa przywrócenie siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Ponadto w ocenie organu odwoławczego strona nie spełniła również drugiej z przesłanek określonych w przepisie art. 58 kpa tj. nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku Wn-U-G za październik 2012 r., albowiem nie można potraktować wyjaśnień strony zawartych we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku Wn-U-G dotyczących nieokreślonych okoliczności niezależnych od strony i wyjaśnień zawartych w zażaleniu dotyczących stanu zdrowia oraz okoliczności, że sporządzenie wniosku i zgromadzenie załączników wymagało wiedzy specjalistycznej m.in. znajomości obowiązujących terminów dokonania czynności, jako uprawdopodabniających brak winy w dopełnieniu czynności procesowej. Organ odwoławczy podkreśla, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż wnioski o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne były składane przez profesjonalnego pełnomocnika - doradcę podatkowego R.J. a nie stronę osobiście. Ponadto to R.J. wystąpił w imieniu strony z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia w/w wniosku, uzasadniając to przyczynami niezależnymi od niego samego a nie strony. W związku z tym argumentacja przedstawiona w zażaleniu przez pełnomocnika budzi wątpliwości co do jej zgodności ze stanem faktycznym. Niezależnie od powyższego organ wskazuje, że stan zdrowia wynikający z niepełnosprawności J.D. na który powołuje się pełnomocnik strony nie może stać się podstawą do przywrócenia terminu do złożenia w/w wniosku, gdyż refundacja składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje właśnie osobom niepełnosprawnym prowadzącym działalność gospodarczą, które również przy ubieganiu się o w/w uprawnienie powinny wykazać się należytą starannością, m. in. posiadać wiedzę na temat obowiązujących przepisów prawa, w szczególności tych z których wynikają dla niej określone obowiązki i uprawnienia. Przedstawione przy zażaleniu dowody w postaci kopii orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do pracy i kopii decyzji o ustaleniu prawa do renty potwierdzają jedynie niepełnosprawność w/w osoby, która jest jedną z przesłanek ubiegania się o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne i w ocenie organu odwoławczego nie stanowią dowodu potwierdzającego brak winy strony w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku. W związku z powyższym organ stwierdził, że nawet, gdyby strona nie uchybiła siedmiodniowemu terminowi określonemu w art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do złożenia prośby o przywrócenie terminu, nie można by uznać jej wyjaśnień jako uprawdopodobniających brak winy w powstałej zwłoce i nie zasługiwałyby one w ocenie organu odwoławczego na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 61 § 4 kpa poprzez nie wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, wskazano, że w/w przepis odnosi się do sytuacji, kiedy organ administracji publicznej bądź to wszczyna postępowanie z urzędu bądź postępowanie zostało wszczęte na skutek wniesienia przez inną stronę (wielość stron postępowania) wniosku. Zdaniem organu na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut strony dotyczący naruszenia art. 10 § 1 kpa, gdyż pismami z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] (doręczonym w dniu [...] marca 2014 r.) strona została poinformowana o możliwości wypowiedzenia się i zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Wyżej opisane postanowienie zaskarżył J.D. zarzucając mu naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. "Kodeks postępowania administracyjnego" w związku z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (teks. jedn. Dz. u. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 z późń. zmian.), 2. art. 58 § 1 kpa w związku z § 9 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie refundacji składek na ubezpieczenie społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. u. Nr 8, poz. 42 z późń. zmian.), 3. art. 10 § 1 kpa, 4. art. 124 § 1 i § 2 kpa. w związku z art. 58 § 1 kpa w związku z § 9 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych poprzez niewłaściwe zastosowanie. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o: 1. uchylenie w całości postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej nr [...] z dnia [...].12.2014 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w W. z dnia [...].06.2014 r., 2. zasądzenie od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że są one bezzasadne. Z uwagi na treść zaskarżonego postanowienia oraz zarzuty skargi wskazać należy, iż stosownie do art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o Rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z 27 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 123 poz. 776 ze zm.) Fundusz refunduje osobie niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do wysokości odpowiadającej wysokości składki, której podstawą wymiaru jest kwota określona w art. 18 ust. 8 oraz w art. 18a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). W myśl art. 25c ust. 1 ustawy o rehabilitacji osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa Funduszowi wniosek o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za dany miesiąc. Na podstawie delegacji zawartej w art. 25 d ust. 4 ustawy o rehabilitacji Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie z 13 grudnia 2007 r., w którym określił m.in. termin składania wniosku, o którym mowa w art. 25c ust. 1. W myśl § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 240 poz. 1754 z późn. zm.) osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek o symbolu Wn-U-G w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Z akt sprawy wynika, iż strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o refundację składek na ubezpieczenie społeczne za miesiąc październik 2012 r. Mało tego uchybiła także terminowi określonemu w art. 58 § 2 kpa, który stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przechodząc bowiem do oceny zaskarżonego postanowienia wskazać należy, iż w myśl art. 66 ustawy o rehabilitacji w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny i Kodeks pracy. Instytucja przywrócenia terminu uregulowana w art. 58 kpa stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Ma ona na celu usunięcie ujemnych dla strony następstw procesowych, powstałych wskutek uchybienia terminu. Ocena legalności postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do dokonania czynności opiera się zatem przede wszystkim na zbadaniu czy prawidłowo organ administracyjny uznał, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 58 §1 kpa, a także czy strona dochowała terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż zastosowanie instytucji przywrócenia terminu możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy zostanie bezspornie stwierdzone, iż termin został uchybiony. Tak też było w niniejszej sprawie. W myśl art. 58 §1 i §2 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Brak zatem którejkolwiek z tych przesłanek wyklucza przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (v. wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/05, LEX nr 227785). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uchybienie terminu może być przykładowo poczytane jako zawinione przez nią, "jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć" (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck., W-wa 2005, str. 334). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy w zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza jednak np. zwolnienie lekarskie od pracy, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Braku winy nie stanowi również nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu prawnego (v. wyrok NSA z 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97, wyrok NSA z 29 listopada 1997 r., sygn. akt III SA 101/96). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Dokonując oceny braku winy organ administracji publicznej przyjmuje obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy, gwarantując tym samym pewność stosunków procesowych. W ocenie Sądu, w świetle zaprezentowanego powyżej stanowiska doktryny i orzecznictwa odnośnie przesłanek zasadności wniosku o przywrócenie terminu oraz mając na względzie uzasadnienie przedmiotowego w sprawie wniosku, podzielić należy stanowisko organów orzekających odnośnie braku podstaw do przywrócenia terminu do dokonania czynności – złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc październik 2012 r. Prawidłowo bowiem Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Minister Pracy i Polityki Społecznej uznali, iż strona skarżąca nie spełniła przesłanek z art. 58 § 1 kpa, umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu, tym bardziej jeszcze, że z akt sprawy wynika, iż wnioski o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne były składane przez reprezentującego stronę skarżącą profesjonalnego pełnomocnika. Poza tym ów pełnomocnik (będący doradcą podatkowym) we wniosku o przywrócenie terminu nie powoływał się na okoliczności, które spowodowały to uchybienie i które dotyczyły strony. Jego argumentacja w przeciwieństwie do tej podnoszonej w skardze odnosiła się bowiem do niego samego. Niezależnie od powyższego Sąd jeszcze raz podkreśla, że strona uchybiła również terminowi przewiedzianemu w art. 58 § 2 kpa. Z akt sprawy wynika, że przyczyna uchybienia terminowi do złożenia wniosku Wn-U-G za miesiąc październik 2012 r. ustała w dniu jego złożenia tj. w dniu [...] grudnia 2012 r. Zatem termin do wniesienia prośby o jego przywrócenie upływał w dniu [...] stycznia 2013 r. i nie został zachowany, albowiem wniosek o przywrócenie terminu złożony został dopiero w dniu [...] marca 2013 r. Sąd zwraca uwagę także na to, że strona została poinformowana o możliwości wypowiedzenia się w sprawie, oraz zapoznania się z materiałem aktowym o czym świadczą kierowane do niej pisma (z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz z dnia [...] marca 2014 r.) Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 kpa.