II SA/Rz 532/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Krystyna Józefczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną -skargę oddala- Przedmiotem skargi E. G. jest decyzja Wojewody [...] wydana dnia [...] marca 2015 r. nr [...], w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o rejestracje w urzędzie pracy w charakterze bezrobotnej, decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], Starosta [...] odmówił uznania jej za osobę bezrobotną. Podał, że E. G. jest objęta ubezpieczeniem społecznym rolników jako rolnik, a powierzchnia jej gospodarstwa rolnego wynosi 4,98 ha fizycznych, tj. 5,33 ha przeliczeniowych. Skoro zatem w dniu rejestracji (27 listopada 2014 r.) była posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, organ nie mógł uczynić zadość jej żądaniu. W myśl bowiem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm., dalej: "u.p.z."), okoliczność ta wyklucza uznanie jej za osobę bezrobotną. We wniesionym odwołaniu E. G. podniosła, że część gospodarstwa rolnego, z którego powierzchni została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników stanowi majątek osobisty jej męża, uzyskany przed zawarciem związku małżeńskiego. Ona sama jest zaś właścicielem gospodarstwa rolnego, które nie przekracza 2 ha przeliczeniowych i nie pracuje w gospodarstwie męża, a zatem ma prawo do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...], podzielając w całości ustalenia faktyczne i ich ocenę dokonaną przez organ I instancji. W uzasadnieniu podał, że w dniu rejestracji skarżąca była posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe, a zatem nie spełnia przesłanki określonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. W powołanym wyżej przepisie, co słusznie zauważył organ I instancji, mowa jest nie tylko o własności nieruchomości rolnej, ale również o posiadaniu samoistnym lub zależnym, które podobnie jak własność gospodarstwa również wyklucza możliwość nabycia i posiadania prawa statusu osoby bezrobotnej. Z zaświadczenia KRUS jednoznacznie wynika, że skarżąca z mocy ustawy została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników jako rolnik i powierzchnia posiadanego gospodarstwa rolnego przekracza 2 ha przeliczeniowe. Treść tego dokumentu jest wiążąca dla organów zatrudnienia, a skoro rozpatrujące organy te są władne do rozpatrywania spraw z zakresu ubezpieczenia społecznego rolników i ustalanie, czy zasadnym było objęcie skarżącej ubezpieczeniem społecznym rolników w gospodarstwie o powierzchni 5,33 ha przeliczeniowego, decyzję Starosty uznać należało za odpowiadającą prawu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie E. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Podtrzymując argumentację sformułowaną we wniesionym wcześniej odwołaniu podniosła, że nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, a zatem winna uzyskać status osoby bezrobotnej W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona. W pierwszej kolejności wypada wyjaśnić, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Stan faktyczny sprawy został przez Organy obu instancji ustalony zgodnie z regułami postępowania administracyjnego – art. 7 i 77 K.p.a. W sposób właściwy dokonano też rekonstrukcji norm prawa materialnego i ich subsumpcji. Przede wszystkim, nie można skutecznie zarzucać Wojewodzie [...] naruszenia przepisów u.p.z. definiujących osobę bezrobotną, a więc regulacji kluczowych dla sposoby rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Przypomnieć należy, iż decyzję o odmowie uznania strony skarżącej za osobę bezrobotną oparto na art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z., a więc na przepisie ustalającym definicje osoby bezrobotnej. W myśl treści wskazanej regulacji, status osoby bezrobotnej nie przysługuje takiej osobie, która jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 i 827 oraz z 2015 r. poz. 5), o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Wobec wyraźnego odesłania do Kodeksu cywilnego w zakresie definicji nieruchomości rolnej, za taką uważać wypada nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Kodeks cywilny jest również źródłem takich fundamentalnych dla systemu praw pojęć jak własność i posiadanie. Organy odmówiły uznania skarżącej za osobę bezrobotną przyjmując za udowodniony fakt, iż jest ona posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Skarżąca zaprzecza temu ustaleniu twierdząc, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni mniejszej niż 2 ha tj. 1,8580 ha, co mają poświadczać przedłożone przez nią dowody. Podnosi jednocześnie, że nie jest zarówno właścicielem jak i posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, ma bowiem świadomość odrębności majątku osobistego męża. Nieruchomości rolne zostały nabyte przez męża skarżącej przed zawarciem związku małżeńskiego. Dodać należy, że w zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego E. G. oświadczyła, że jest współmałżonkiem rolnika posiadającego gospodarstwo rolne o pow. 3,47 ha przeliczeniowego i podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu w KRUS. Nie jest przez Organ kwestionowana okoliczność, iż nieruchomości rolne męża skarżącej stanowią jego majątek osobisty. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, iż art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. d u.p.z. stawia na równi zarówno właściciela oraz posiadacza samoistnego i zależnego nieruchomości rolnej, czyli osobę która posiada możliwość władania rzeczą. Innymi słowy, nie tylko właściciel ale także posiadacz nieruchomości rolnej spełniającej warunek powierzchni ustalony przez ustawę na co najmniej 2 ha, nie może zostać uznany za osobę bezrobotną w świetle tej regulacji u.p.z. Zdaniem Sądu, trafnie w ustalonych okolicznościach uznano, że strona skarżącą jest posiadaczem nieruchomości rolnych o powierzchni użytków rolnych przekraczających powierzchnię 2 ha. Fakt ten potwierdza pismo Kierownika Placówki Terenowej [...] Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 12 grudnia 2014 r., z którego bezsprzecznie wynika, że strona podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy od dnia 24 listopada 2014 r., zaś powierzchnia jej gospodarstwa rolnego wynosi 4,98 ha fizycznych tj. 5.33 ha przeliczeniowych. Wyjaśnić także należy, że posiadanie to możliwość władania rzeczą a także wola takiego władania (corpus i animus). Dla stwierdzenia posiadania nie jest konieczne efektywne władanie rzeczą. W odniesieniu do majątku osobistego męża, prawo zarządu tym majątkiem wynika dla skarżącej z przepisu art. 29 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Powyższy przepis pozwala w razie przemijającej przeszkody, która dotyczy jednego z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu, aby drugi małżonek mógł za niego działać w sprawach zwykłego zarządu (przedstawicielstwo ustawowe). W szczególności może bez pełnomocnictwa pobierać przypadające należności, chyba że sprzeciwia się temu małżonek, którego przeszkoda dotyczy. Skarżąca nie może więc twierdzić, że nie jest uprawniona do zarządu a więc i władania nieruchomościami rolnymi jej męża. Trudno też przyjąć za odpowiadające rzeczywistości oświadczenie strony o nie posiadaniu nieruchomości rolnych męża, w sytuacji gdy skarżąca została przez organy KRUS uznana za rolnika. W tych okolicznościach uprawnione było zdaniem Sądu stwierdzenie, iż skarżąca nie spełnia warunku nie bycia posiadaczem samoistnym jak i zależnym nieruchomości rolnych o powierzchni użytków większej niż 2 ha przeliczeniowe. Wobec wykazania okoliczności wykluczających w świetle art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. d u.p.z. uprawnienie skarżącej do nabycia statusu osoby bezrobotnej, w tym związanych ze statusem bezrobotnego świadczeń pieniężnych, decyzja administracyjna Wojewody, musiała zostać uznana przez WSA za w pełni legalną. Sąd nie będąc związany granicami i zarzutami skargi, nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które mogłyby spowodować uchylenie bądź stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Działania Organu odpowiadały w niniejszej sprawie zarówno przepisom prawa materialnego jak i procesowego, co nakazywało oddalić skargę E. G. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.