I SA/Wr 1244/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-10-21
Skład orzekający: Ewa Kamieniecka, Barbara Ciołek, Jadwiga Danuta Mróz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. może zostać zawieszone na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej z uwagi na toczące się przed sądem powszechnym postępowanie o ustalenie nieważności lub nieistnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego, która wpłynęła na korektę deklaracji podatkowej?Ratio decidendi
Postępowanie podatkowe nie może zostać zawieszone na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wyroki sądów powszechnych wydane w sprawach o ustalenie nieważności lub nieistnienia umowy na podstawie art. 1891 k.p.c. nie posiadają rozszerzonej prawomocności i nie wiążą organów podatkowych prowadzących postępowanie w innej sprawie, ponieważ nie zachodzi tożsamość podmiotowa.Stan faktyczny
Spółka A skorygowała deklarację podatkową w podatku od nieruchomości za 2009 r. po zawarciu umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego. Inne organy podatkowe wszczęły postępowania sądowe o ustalenie nieważności lub nieistnienia tej umowy. Burmistrz Miasta i Gminy B. zawiesił postępowanie podatkowe, uznając te sprawy za zagadnienie wstępne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało to postanowienie w mocy. Spółka A zaskarżyła oba postanowienia, argumentując, że sprawy sądowe nie stanowią zagadnienia wstępnego, a orzeczenia w nich zapadłe nie będą wiążące dla organu podatkowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy B. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Protokolant: Daria Laskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...], nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi A (poprzednio: B) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] (nr SKO [...]), utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] (nr [...]) o zawieszeniu postępowania podatkowego w sprawie określenia ww. spółce zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r.
Jak wynika z akt sprawy, Burmistrz Miasta i Gminy B. (dalej: organ I instancji), w toku prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie określenia A (dalej: podatnik, spółka, strona, skarżąca) zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r., powziął wiedzę o tym, że przed Sądem Okręgowym w W. zostały wszczęte dwa postępowania sądowe z udziałem podatnika, z powództw wytoczonych (przeciwko A i C) przez inne organy podatkowe, tj. Prezydenta Miasta W. i Prezydenta Miasta G. Powództwa te dotyczyły, odpowiednio – 1) ustalenia nieważności umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego zawartej przez ww. spółki w dniu 31 stycznia 2009 r., oraz, 2) ustalenia nieistnienia tej umowy.
Z ustaleń organu I instancji wynikało (na podstawie informacji zawartych przez podatnika w korekcie deklaracji podatkowej za 2009 r.), że na mocy ww. umowy A zbyła na rzecz C znajdujące się m.in. na terenie Gminy B. budowle (stanowiące przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości), które pierwotnie (tj. przed korektą deklaracji jaką złożyła w następstwie zawarcia tej umowy) spółka ta wykazała do opodatkowania.
Uznając, że stwierdzenie nieważności ww. umowy z dnia 31 stycznia 2009 r. lub jej nieistnienia będzie miało zasadnicze znaczenie dla kwestii określenia A wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r., organ I instancji przyszłe orzeczenia sądu powszechnego w tych sprawach uznał za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.: dalej – O.p.) i na tej podstawie, postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) zawiesił postępowanie podatkowe "do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ".
W zażaleniu wywiedzionym od tego postanowienia strona podniosła brak wyjaśnienia w jego uzasadnieniu związku pomiędzy powództwem wniesionym do sądu powszechnego przez Prezydenta W. w trybie art. 1891 k.p.c., a tokiem postępowania w sprawie. Na tej podstawie zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 i art. 217 § 2 oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. Równoległe wyraziła pogląd, że złożenie w trybie art. 189 k.p.c. przez inny organ podatkowy (Prezydenta W.) pozwu o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej zawartej przez spółkę pozostaje bez wpływu na postępowanie podatkowe jakie w sprawie wymiaru spółce podatku od nieruchomości za 2009 r. wszczął organ I instancji. Orzeczenie sądu cywilnego będzie bowiem odnosiło skutek wyłącznie względem podmiotów, które brały udział w tym postępowaniu, tj. które były stronami postępowania z powództwa wniesionego w trybie art. 1891 k.p.c.
Uzupełniająco dodała, że zobowiązanie spółki z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. przedawniło się (z końcem 2014 r.), a zatem, nie ma podstaw prawnych do zawieszenia tego postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO), postanowieniem z dnia [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego, podobnie jak to przyjął organ I instancji, wydanie orzeczenia co do istoty w sprawie dotyczącej określenia spółce zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. pozostaje w związku z postępowaniami sądowymi, jakie przeciwko A i C zainicjowali – Prezydent Miasta W. i Prezydent Miasta G. Związek ten organ odwoławczy uznał, podobnie jak poprzednio orzekający w sprawie organ I instancji za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p., a zatem, za obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania podatkowego.
Zwrócił organ uwagę, że umowa z dnia 31 stycznia 2009 r., co do której ważności (istnienia) ma wypowiedzieć się sąd powszechny odnosi się do przedmiotów opodatkowania, jakie pierwotnie podatnik wskazał w deklaracji podatkowej za 2009 r. Tym samym, od wyniku postępowań sądowych w ww. sprawach zależeć będzie to, jakie budowle podlegać będą opodatkowaniu przez podatnika. O istotności związku pomiędzy wszczętym w sprawie postępowaniem podatkowym a przyszłymi orzeczeniami sądu powszechnego z powództw zainicjowanych przez inne organy podatkowe przemawia, zdaniem SKO, także okoliczność, że zawarcie umowy z dnia 31 stycznia 2009 r. stanowiło przyczynę, dla której podatnik złożył korektę deklaracji podatkowej w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 r. W korekcie tej, powołując się właśnie na tę umowę, podatnik nie zadeklarował budowli do opodatkowania (które pierwotnie wykazał do opodatkowania) wskazując, że je zbył na rzecz C.
Odnosząc się do zagadnienia samych skutków prawomocności orzeczenia sądowego, do jakich nawiązywał jeden z zarzutów podniesionych w zażaleniu, SKO stwierdziło, że skutki przyszłych orzeczeń sądowych w sprawie stwierdzenia nieważności lub nieistnienia umowy z dnia 31 stycznia 2009 r. będą rozciągać się także na postępowanie podatkowe, jakie w sprawie prowadzi organ I instancji. Wskazało SKO, że skoro strona zadeklarowała do opodatkowania budowle położone na terenie Gminy B., które następnie sprzedała i na tej podstawie skorygowała deklarację podatkową o wartość sprzedanych budowli, to stanowisko sądu powszechnego musi odnieść skutek względem przedmiotów opodatkowania, jakie podatnik ujął w złożonej deklaracji podatkowej. Przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby bowiem do sytuacji, w której budowle będące przedmiotem unieważnionej lub uznanej za nieistniejącą umowy nie podlegałyby opodatkowaniu. Powołał organ art. 365 § 1 k.p.c. podkreślając, że w myśl tego przepisu, prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W zakresie zarzutu przedawnienia, organ odwoławczy uznał, że bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 O.p.
W skardze na ww. postanowienie SKO, strona skarżąca domagała się uchylenia tego postanowienia, jak również, poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Formułując zarzuty skargi wskazała na naruszenie:
- art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez błędne uznanie, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne; - art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału zgromadzonego dowodowego.
W rozwinięciu tych zarzutów, podobnie jak w zażaleniu, spółka podniosła, że w sprawie brak było podstaw do zawieszenia postępowania podatkowego z uwagi na prejudykat. Zdaniem skarżącej, fakt zainicjowania przez inne organy podatkowe postępowań sądowych w zakresie stwierdzenia nieważności, bądź nieistnienia umowy z dnia 31 stycznia 2009 r. nie może nosić cech zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p., ponieważ prawomocne orzeczenia jakie zostaną wydane w tych sprawach nie będą posiadały tzw. rozszerzonej prawomocności, o którym to skutku decyduje zawsze przepis prawa. Wskazując na powyższe zwróciła uwagę skarżąca, że przepisy prawa wyraźnie wymieniają przypadki, w których prawomocne orzeczenie sądowe odnosi skutek nie tylko do stron danego postępowania sądowego, ale i do osób trzecich. Podkreśliła, że takiego skutku ustawodawca nie przewidział dla orzeczeń wydanych w procesie o ustalenie (art. 1891 k.p.c.). Powyższe oznacza, że orzeczenie wydane w tym procesie odniesie skutek prawny jedynie (wyłącznie) względem uczestniczących w nim stron. Z tego powodu, nie będzie ono mogło mieć mocy wiążącej w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez organ I instancji, który nie jest stroną tego postępowania. W uzupełnieniu wyrażonego poglądu strona skarżąca odwołała się do treści art. 366 k.p.c., a także, do wybranych orzeczeń sądowych, wyjaśniających istotę prawomocnego wyroku, jego skutki i zakres podmiotowy.
Wskazała również strona, że postępowanie w trybie art. 1891 ma swoją podstawę prawną w treści art. 199a § 3 O.p. Zarzuciła w tym kontekście, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego organ nie podjął żadnych działań, które wskazywałyby na istnienie w sprawie jakichkolwiek wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, w tym w szczególności, nie przeprowadził obligatoryjnego w danym przypadku przesłuchania. Podkreśliła również, że w sytuacji wystąpienia tego rodzaju wątpliwości, zastosowanie trybu z art. 199a § 3 O.p. jest dla organu podatkowego obligatoryjne.
Do skargi dołączyła opinię prawną prof. dr. hab. H.D. sporządzoną na zlecenie kancelarii prawnej reprezentującej skarżącą w postępowaniu przed tut. Sądem.
W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sąd dokonując kontroli legalności według ww. kryteriów stwierdził, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia.
W ocenie Sądu w sprawie doszło do bezzasadnego zawieszenia postępowania w przedmiocie określenia spółce zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. z powołaniem się na podstawę zawieszenia z art. 201 § 1 pkt 2 O.p.
Zgodnie z treścią ww. przepisu organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zagadnienie wstępne wiąże się zatem z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej stanowiąc przesłankę negatywną jurysdykcyjnego postępowania podatkowego. Z przywołanego przepisu O.p. wynika, że zagadnienie wstępne, o którym w nim mowa, to zagadnienie, na które składają się następujące elementy konstrukcyjne, a mianowicie:
1) wyłania się ono w toku postępowania podatkowego,
2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu,
3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy,
4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.
Z powyższego wynika, że zagadnienie wstępne, to pewna kwestia o charakterze otwartym (tzn. jeszcze nie przesądzona), której treścią może być wypowiedź odnośnie do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Zagadnienie wstępne wiąże się więc z sytuacją, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej, to jest innymi słowy, z sytuacją, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (por. wyrok NSA z 18 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2315/13, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).
Przyjmuje się przy tym, że ten element konstrukcyjny omawianej instytucji, którym jest konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu. Co przy tym nie mniej istotne, organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym, a o istnieniu takiej zależności, która musi mieć charakter bezpośredni, przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej (por. M, Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el., 2014; C. Kosikowski, E. Etel, J. Brolik, R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz. LEX, 2013).
Jeżeli "zagadnienie" wykazuje jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 970/03, dostępny w CBOSA). Ponadto skoro zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy, to zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy nie można utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji administracyjnej.
Według organów podatkowych zagadnieniem wstępnym w sprawie jest rozstrzygnięcie przez Sąd Okręgowy w W. spraw z powództwa Prezydenta Miasta W. i Prezydenta Miasta G. w przedmiocie ustalenia nieważności/ ustalenia nieistnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego zawartej przez A i C w dniu 31 stycznia 2009 r. Umowa ta odnosi się również do przedmiotów opodatkowania, jakie pierwotnie podatnik wskazał w deklaracji podatkowej za 2009 r. Zdaniem organów podatkowych od wyniku ww. postępowań sądowych zależeć będzie to, jakie budowle podlegać będą opodatkowaniu przez podatnika.
W ocenie Sądu kwestia ważności/nieistnienia spornej umowy leasingowej, co do czego rozstrzygnie Sąd Okręgowy w W. w sprawach z powództw Prezydenta Miasta W. i Prezydenta Miasta G., nie ma charakteru zagadnienia wstępnego dla niniejszej sprawy. Pomiędzy prowadzonym postępowaniem podatkowym, a wyrokami jakie zapadną przed Sądem Okręgowym, nie występuje bowiem zależność uniemożliwiająca procedowanie przez organ podatkowy i jednocześnie uzależniająca/warunkująca rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie opodatkowania strony podatkiem od nieruchomości za 2009 r. przez organ podatkowy prowadzący przedmiotową sprawę.
Jak słusznie wskazuje skarżąca wyroki, jakie zapadną w postępowaniach przed Sądem Okręgowym z powództwa Prezydenta Miasta W. i Prezydenta Miasta G. będą miały wpływ wyłącznie na postępowania podatkowe prowadzone przez tych Prezydentów. Wyroki zapadłe w procesie opartym o powództwo przeciwko spółce wytoczone na podstawie art.1891 kpc nie będą korzystały z rozszerzonej prawomocności i nie będą wiążące dla organów podatkowych rozstrzygających w niniejszej sprawie.
Wyrok wydany w oparciu o dyspozycję art. 189 kpc będzie wywierał skutki i kształtował stan prawny wyłącznie pomiędzy stronami procesu ( inter partes), nie będzie go cechowała tzw. "prawomocność rozszerzona" ( erga omnes)... (por. wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt I C 992/14). Tak też wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga z 22 maja 2013 r. sygn. akt II C 620/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2014 r. sygn. akt I ACa 1034/13, dostępne na Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych).
Rozpatrując zakres związania organu podatkowego prawomocnym wyrokami, jakie zapadną przed Sądem Okręgowym należy odwołać się do przepisów art. 365 § 1 i art. 366 kpc. Zgodnie z art. 365 § 1 orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei art. 366 stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.
Zagadnienie prawomocności materialnej wyroku wydanego przez sąd w innej sprawie odnosi się do faktu jego istnienia, a przejawia się w mocy wiążącej, ocenianej od strony podmiotowej i przedmiotowej. Granice podmiotowe wyznaczone są składem uczestników postępowania prawomocnie zakończonego, chyba że ustawa wyraźnie wskazuje na związanie także innych osób (art. 365 § 1 in fine k.p.c.), przykładowo: art. 435, 452, 458 k.p.c. Jeśli nie zachodzi tożsamość podmiotowa, to rozstrzygnięcie określonego zagadnienia prawnego w jednej sprawie nie wyłącza dopuszczalności jego badania i oceny w innej sprawie. Oznacza to, że osoby, które nie były stronami i których nie obejmuje rozszerzona prawomocność materialna wcześniejszego wyroku, nie są pozbawione możliwości realizowania swego prawa we własnej sprawie, także wtedy, gdy łączy się to z kwestionowaniem oceny, wyrażonej w innej sprawie, w zakresie przesłanek orzekania. Wiąże się to z koniecznością zapewnienia stronie prawa do sądu umożliwiającego właściwą ochronę jej praw. (wyrok SN z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt I CSK 727/12, LEX nr 1523363),
Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 stycznia 2011 r. (sygn. akt I UK 191/10, LEX nr 896481) Sąd Najwyższy wskazał, iż powszechnie przyjmuje się, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu charakteryzuje się dwoma aspektami. Pierwszy aspekt (prawomocność w sensie pozytywnym) oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to przyjęto we wcześniejszym prawomocnym wyroku, co gwarantuje poszanowanie dla orzeczenia sądu ustalającego lub regulującego stosunek prawny stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia. Określone w art. 365 § 1 k.p.c. związanie stron, sądów oraz innych organów i osób treścią prawomocnego orzeczenia wyraża nakaz przyjmowania przez nie, że w objętej nim sytuacji stan prawny przedstawiał się tak, jak to wynika z sentencji wyroku. Natomiast negatywna strona prawomocności materialnej polega na wykluczeniu możliwości ponownego rozpoznania sprawy między tymi samymi stronami co do tego samego przedmiotu. Jest to negatywna przesłanka procesowa, określana jako powaga rzeczy osądzonej, czyli res iudicata, która została uregulowana w art. 366 k.p.c. (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 15 listopada 2007 r., II CSK 347/07, LEX nr 345525 oraz z 23 czerwca 2009 r., II PK 302/08, LEX nr 513001). Stwierdzenie, że art. 365 § 1 k.p.c. przypisuje prawomocnemu orzeczeniu sądu moc wiążącą nie tylko wobec stron i sądu, który je wydał, lecz również innych sądów, organów państwowych oraz organów administracji publicznej, a w wypadkach prawem przewidzianych także innych osób, oznacza jedynie tyle, że żaden z wymienionych podmiotów nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego treści, niezależnie od tego, czy był, czy nie był stroną tego postępowania. Jednakże mocy wiążącej prawomocnego wyroku w rozumieniu art. 365 § 1 k.p.c. nie można rozpatrywać w oderwaniu od art. 366 k.p.c., który przymiot powagi rzeczy osądzonej odnosi tylko "do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami." Granice przedmiotowe powagi rzeczy osądzonej określa przedmiot rozstrzygnięcia i jego podstawa faktyczna, natomiast jej granice podmiotowe obejmują tożsamość obydwu stron procesu, a więc powoda i pozwanego, a także ich następców prawnych. Zatem związanie sądu prawomocnym orzeczeniem, zapadłym w innej sprawie, na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. (rozumiane jako rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej) występuje w zasadzie przy tożsamości nie tylko przedmiotowej, ale i podmiotowej obu tych spraw. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 sierpnia 2013 r. sygn. akt III AUa 1935/12, opubl. LEX nr 13626930).
W świetle powyższego organ podatkowy w sprawie nie ma podstaw do przyjęcia, że wyroki, które zapadną z powództwa innych podmiotów (innych organów podatkowych) stanowią zagadnienie wstępne w toczącym się postępowaniu podatkowym i bez tych wyroków tutejszy organ nie może prowadzić samodzielnie postępowania, w tym w zakresie oceny skutków zawartej umowy leasingu dla określenia podatku od nieruchomości za 2009 r.
Niewątpliwie stanowisko zawarte w tych wyrokach mogłoby być przydatne dla organu podatkowego w prowadzonym postępowaniu, jednak wynik tamtych postępowań nie determinuje prowadzenia przez organ postępowania podatkowego w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym, brak jest jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw, aby zasadnie można było twierdzić, że orzeczenia Sądu Okręgowego w sprawach z powództwa Prezydenta Miasta W. i Prezydenta Miasta G. były zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p.
Odnośnie natomiast zarzutu strony związanego z przedawnieniem zobowiązania podatkowego, to kwestia ta pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy, która dotyczy zasadności zawieszenia postępowania podatkowego. Natomiast istnienie zobowiązania podatkowego, jego przedawnienie i ewentualne zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia będą przedmiotem rozważań w sprawie określenia zobowiązania podatkowego, w tzw. sprawie wymiarowej.
Podobnie w zakresie zarzutów dotyczących naruszenia przez organ podatkowy art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. oraz uwag strony dotyczących stosowania art. 199a § 3 O.p., to Sąd w ramach kontroli legalności postanowienia o zawieszeniu postępowania nie jest władny oceniać prawidłowości prowadzenia postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego.
Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za uzasadnione Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło