II FSK 754/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Marek Olejnik, Protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. j. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 4059/14 w sprawie ze skargi P. sp. j. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. sp. j. z siedzibą w Warszawie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 4059/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. sp. j. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 12 listopada 2014 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco: W pismach z 7 lipca 2014 r. Skarżąca złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 kwietnia 2014 r., obejmującego podatek od towarów i usług za kwiecień 2009 r. w kwocie należności głównej 67.524 zł oraz wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Postanowieniem z 5 sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Następnie Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z 6 sierpnia 2014 r. oddalił zarzuty, z uwagi na złożenie ich z uchybieniem terminu. W zażaleniu na postanowienie o oddaleniu zarzutów, Skarżąca wskazała, że wcześniej wydane postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów nie jest prawomocne, przez co rozstrzygnięcie o oddaleniu zarzutów zostało podjęte przedwcześnie. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z 12 listopada 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Odwołując się do treści art. 33 ust. 1 oraz art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.), organ stwierdził, że wniesienie zarzutów po upływie 7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego jest bezskuteczne. Organ odwoławczy wskazał, iż korespondencję zawierającą zawiadomienia o zajęciu z dnia 30 kwietnia 2014 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia 22 kwietnia 2014 r., przesłano na adres siedziby Skarżącej ([...]) w dniu 7 maja 2014 r. Przesyłkę awizowano dwukrotnie, po raz pierwszy w dniu 13 maja 2014 r. i powtórne 21 maja 2014 r. W związku z niepodjęciem przez Spółkę przechowywanej przesyłki w placówce pocztowej w terminie 14 dni, nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy w dniu 28 maja 2014 r., z adnotacją "Zwrot po upływie terminu do podjęcia". Wskazane okoliczności skutkowały uznaniem, iż tytuł wykonawczy z dnia 22 kwietnia 2014 r., został doręczony na adres zobowiązanej w dniu 27 maja 2014 r., w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu 3 czerwca 2014 r. W konsekwencji pismo z 7 lipca 2014 r., zawierające zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, zostało nadane w placówce Poczty Polskiej w dniu 9 lipca 2014 r., a więc 36 dni po upływie ustawowego terminu do ich wniesienia. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, iż postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w postanowieniu z dnia 10 listopada 2014 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. przez zastosowanie w sprawie oraz art. 15 k.p.a. przez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady dwuinstancyjności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wniósł o jej oddalenie. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ właściwy w sprawie zarzutów nie musiał czekać do uostatecznienia się, a tym bardziej do uprawomocnienia się postanowienia o odmowie przywrócenia terminu – wystarczało, że ono zapadło w takiej, a nie innej treści i istniało w obrocie w dacie podejmowania postanowienia o oddaleniu zarzutów. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2) P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. "art. 145 § 1 lit. c)" w związku art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia dyrektora izby skarbowej, które zostało wydane z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1) oraz art. 15 k.p.a. W ocenie Skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie powinien czekać z wydaniem postanowienia o oddaleniu zarzutów z uwagi na złożenie ich z uchybieniem terminu do czasu uprawomocnienia się postanowienia ws. przywrócenia terminu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest w stopniu oczywistym pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Jak stanowi art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej unormowane w art. 174 - art. 176 P.p.s.a, wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 P.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1.03.2017 r. (II FSK 3133/16), “w przypadku skargi kasacyjnej – będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia – czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią. Określenie podstaw zaskarżenia, wymienionych w art. 174 P.p.s.a., sprecyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w drodze racjonalnej argumentacji prawniczej, determinuje bowiem zakres zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji wpływa na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego". Powyższe uwagi są konieczne, gdyż sposób sformułowania rozpoznawanej skargi kasacyjnej wyraźnie odbiega od uregulowanego w przepisach ustawy oraz ugruntowanego w praktyce sądowoadministracyjnej wzorca, istotnie utrudniając bądź uniemożliwiając Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do podniesionych w niej zarzutów. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, iż zarzucając naruszenie w toku kontroli sądowoadminsitracyjnej art. 15 k.p.a., kasator przedstawił jedynie lakoniczną argumentację, sprowadzającą się w istocie do samej tylko sugestii, że w postępowaniu egzekucyjnym naruszono zasadę ogólną unormowaną w tym przepisie, a sąd administracyjny pierwszej instancji uchybienia tego nie dostrzegł. Jak wskazano powyżej, uzasadnienie zarzutów kasacyjnych musi być oparte na racjonalnej argumentacji prawniczej, sprowadzającej się najczęściej do ukazania rozbieżności pomiędzy zaistniałymi zdarzeniami procesowymi czy materialnoprawnymi a konkretnymi normami prawnymi, stanowiącymi wzorzec normatywny w toku kontroli legalności. Należy przy tym podkreślić, że spełnienie przez skargę kasacyjną wspomnianych powyżej rygorów, jest szczególnie istotne w przypadku, gdy kasator zarzuca naruszenie norm o charakterze zasad, ze względu na ogólny charakter tego rodzaju przepisów. W takim wypadku konieczne jest precyzyjne wykazanie konkretnych okoliczności procesowych, skutkujących naruszeniem zasad ogólnych. Wniesiony środek zaskarżenia nie spełnia tych kryteriów, bowiem uzasadnienie zarzutów naruszenia art. 15 k.p.a. sprowadza się wyłącznie do gołosłownego wskazania na zaistniałe uchybienia. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł w ogóle poddać tego zarzutu pod merytoryczne rozpoznanie. Chybiony jest z kolei zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a., którego istota sprowadza się do tego, że - zdaniem Skarżącej - sąd błędnie uznał, że brak prawomocnego rozstrzygnięcia w zakresie wniosku o przywrócenie terminu uprawniał organ do oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z wniesieniem ich po terminie. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko sądu administracyjnego pierwszej instancji, który słusznie zwrócił uwagę, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu wywołuje skutek prawny od razu z chwilą doręczenia go stronie postępowania. W związku z powyższym trafna była konstatacja, że "organ właściwy w sprawie zarzutów nie musiał czekać do uostatecznienia się, a tym bardziej do uprawomocnienia się postanowienia o odmowie przywrócenia terminu – wystarczało, że ono zapadło takiej, a nie innej treści i istniało w obrocie w dacie podejmowania postanowienia o oddaleniu zarzutów". W tym stanie rzeczy WSA w Warszawie – kontrolując zaskarżone postanowienie – trafnie uznał, że organ, oddalając zarzuty z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia, nie naruszył prawa. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.