I SA/Wa 622/15
WyrokWSA w Warszawie2015-10-27
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jeśli nie stwierdzono naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, a jedynie odmienną ocenę materiału dowodowego?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 138 § 2 k.p.a., wydając decyzję kasacyjną bez wykazania naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji ma istotny wpływ na wynik sprawy, a nie w przypadku odmiennej oceny materiału dowodowego przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę lub uzupełnić postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu na podstawie dekretu z 1945 r. Prezydent W. odmówił przyznania prawa, wskazując na przeznaczenie gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako drogi publiczne oraz na niezgodność faktycznego sposobu korzystania z gruntem z planem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję Prezydenta i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że przeznaczenie gruntu pod drogi publiczne wyklucza uwzględnienie wniosku, a czasowe dopuszczenie wykorzystania terenu przez jezdnię nie może być podstawą odmowy. Skarżący zarzucił SKO naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji kasacyjnej bez wykazania naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi P. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego uchyla zaskarżoną decyzję
Zaskarżoną decyzją z dnia [..] stycznia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania B. P. i P. P. uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2014 r., nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Prezydent W., po rozpatrzeniu wniosku E. T., złożonego dnia 26 stycznia 1949 r., o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], orzekł o odmowie ustanowienia na rzecz B. P. i P. P. prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego obecnie część działek ewidencyjnych nr [...], położonego przy ul. [...].
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w/w nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze, gdzie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego tzw.[...].
Zgodnie z tym planem działka nr ew. [...] położona jest w strefie oznaczonej jako 5 KUL - droga lokalna, a działka nr ew. [...] w strefie 2KUG - droga główna.
Działka nr [...] położona jest w strefie A2.1/D i A2.2/C, dla której podstawowe przeznaczenie to funkcje mieszane - usługi, handel, gastronomia, biura, administracja, hotele i mieszkalnictwo.
Plan dopuszcza czasowe wykorzystanie tego terenu przez zachodnią jezdnię ul. [...].
Następnie stwierdzono, iż pomimo przeznaczenia w planie, zagospodarowanie działki i funkcje jakie obecnie pełni, wykluczają możliwość korzystania przez dawnych właścicieli i w związku z tym Prezydent uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Ponadto podniesiono, że w odniesieniu do pozostałych działek, ze względu na przeznaczenie w obowiązującym planie na drogi, nie jest możliwe przyznanie prawa użytkowania wieczystego ponieważ z ustawy z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.) wynika zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz innych podmiotów niż wymienione w tym przepisie, dlatego nie jest możliwe przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli B. P. i P. P. podnosząc, że przepisy dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy nie dają podstawy do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w oparciu o przesłankę faktycznego sposobu korzystania z gruntu, ponadto wskazano, iż zakaz obrotu nieruchomościami drogowymi nie obejmuje zakazu ustanowienia użytkowania wieczystego na tych nieruchomościach.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2014 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano powołując się na art. 7 ust 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, że jedyną przesłanką upoważniającą organ administracji do odmowy przyznania dawnemu właścicielowi (lub jego następcy prawnemu) prawa użytkowania wieczystego była niemożność pogodzenia korzystania z gruntu nieruchomości przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego.
Następnie podniesiono, iż działka nr ew. [...] i działka nr ew. [...] są drogami i objęte są regulacją określoną w art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.). Powołując się na treść w/w przepisu wskazano, iż: "1. Drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa. 2. Drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy ".
Z powyższego przepisu zdaniem Kolegium wynika również zakaz przenoszenia ich własności na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie, tj. Skarbu Państwa i samorządu terytorialnego, a jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne polegać może na przeniesieniu własności między podmiotami wymienionymi w art. 2a ustawy o drogach publicznych, wyłącznie w razie zmiany przynależności drogi publicznej do określonej kategorii.
Ponadto powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku w trybie art. 7 ust. 2 dekretu. Nie ma przy tym znaczenia to w jaki sposób sporna część przedmiotowego gruntu jest faktycznie wykorzystywana i zagospodarowana.
Odnosząc się natomiast do działki nr [...] wskazano, że położona jest ona w strefie A2.1/D i A2.2/C, dla której podstawowe przeznaczenie to funkcje mieszane - usługi, handel, gastronomia, biura, administracja, hotele i mieszkalnictwo, przy czym plan dopuszcza czasowe wykorzystanie tego terenu przez zachodnią jezdnię ul. [...].
Użycie sformułowania "plan dopuszcza", przy jednoczesnym określeniu przeznaczenia terenu na usługi, handel, gastronomię, biura, administrację, hotele i mieszkalnictwo oznacza zdaniem organu, że wykorzystanie tego terenu przez zachodnią jezdnię ul. [...] jest czasowe, chociaż dopuszczalne przez plan.
Zatem w ocenie Kolegium wynikająca z art. 7 ust. 2 dekretu przeszkoda do oddania gruntu w użytkowanie wieczyste w tym trybie ma charakter przeszkody prawnej (przeznaczenie w planie miejscowym), a nie faktycznej (stan zagospodarowania terenu), dlatego też czasowe dopuszczenie w planie wykorzystania terenu przez zachodnią jezdnię ul. [...] nie może być podstawą odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. w W. domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucono:
1) rażące naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej kpa) uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji w całości - polegające na tym, iż zawiera rozstrzygnięcie, którego nie przewiduje art. 138 kpa, podczas gdy rodzaje rozstrzygnięć z art. 138 kpa są dla organu rozpoznającego odwołanie od decyzji pierwszej instancji bezwzględnie wiążące, a zatem decyzja która nie mieści się w ramach tego przepisu rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a. - polegające na wydaniu decyzji kasacyjnej bez wykazania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podstaw określonych w tym przepisie, gdy z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby wystąpiło jakiekolwiek naruszenie przepisów postępowania, w aktach administracyjnych znajduje się kompletny materiał dowodowy, a dokonana przez organ odwoławczy odmienna od organu pierwszej instancji ocena merytoryczna tego materiału w żaden sposób nie upoważnia do rozstrzygania na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a., bowiem organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i orzec co do istoty sprawy według własnej oceny, ale na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając powyższe na względzie wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji w całości. Natomiast, w sytuacji gdy w ocenie Sądu, nie zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. wniesiono o uchylenie decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., z uwagi na zarzut opisany w pkt 2) skargi.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż zastosowana w przedmiotowej sprawie, przez organ odwoławczy konstrukcja sentencji jest prawnie niedopuszczalna i stanowi rażące naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
Przepis art. 138 k.p.a. określa bowiem możliwe sposoby zakończenia postępowania toczącego się przed organem odwoławczym. Zdaniem Prokuratora należy przyjąć, że katalog decyzji organu II instancji ma charakter zamknięty, co skutkuje tym, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymieniona w powołanym przepisie. To znaczy, że rodzaje rozstrzygnięć z art. 138 k.p.a. są dla organu rozpoznającego odwołanie od decyzji pierwszej instancji bezwzględnie wiążące, a w związku z tym decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu stanowi rażące naruszenie prawa.
W dalszej części uzasadnienia skargi wskazano, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r., Nr [...] wydana została na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Organ odwoławczy rozpoznając sprawę powinien zatem przede wszystkim podjąć wszelkie kroki do merytorycznego załatwienia sprawy, korzystając przy tym ewentualnie z uprawnień nadanych mu mocą art. 136 k.p.a. Podkreślono, że organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 k.p.a. tylko wówczas gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, przy czym korzystając z przepisu art. 138 § 2 k.p.a. organ winien w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej przekonywująco uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie, a także wskazać z jakich przyczyn nie zastosował przepisu art. 136 k.p.a.
Decyzja uchylająca i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia ma charakter procesowy, gdyż podstawą jej podjęcia jest wyłącznie naruszenie przepisów postępowania.
Tymczasem, zdaniem Prokuratora, z uzasadnienia decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2015 r. nie wynika, aby decyzja Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Z przedmiotowego uzasadnienia wynika natomiast, że organ pierwszej instancji zgromadził w aktach sprawy kompletny materiał dowodowy, a do merytorycznego zakończenia sprawy wymagane jest jedynie dokonanie oceny tego materiału i zastosowanie obowiązujących przepisów prawa, co w ocenie skarżącego (zakładając brak naruszeń przepisów postępowania) wyklucza zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.
Co więcej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie stwierdzając naruszenia przepisów postępowania dokonało oceny merytorycznej analizowanej sprawy (wykładnia przepisów prawa miejscowego - obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tzw. [...] pod kątem przeszkód do oddania gruntu w użytkowanie wieczyste określonych z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy) odmiennej od oceny organu pierwszej instancji, co nie upoważnia jednak organu odwoławczego do rozstrzygnięcia na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a.
W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem w ocenie Prokuratora wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej (co zdaje się sugerować uzasadnienie decyzji SKO w W.), jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające I instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270).
Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. uchylająca decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2014 r. narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga, że charakter kontroli instancyjnej związany jest z badaniem prawidłowości zaskarżonej decyzji pod względem faktycznym i prawnym. Jej zakres jest zatem szeroki, bowiem dotyczy legalności, celowości, słuszności (zgodności z prawdą materialną), gospodarności i rzetelności. Wynika z tego , że jest to kontrola merytoryczna i formalna, a kontrola decyzji w postępowaniu odwoławczym dotyczy całości decyzji, niezależnie od granic zaskarżenia. De lege lata strona nie może decydować o zakresie kompetencji kontrolnych organu II instancji, czyli organ odwoławczy jest zobowiązany rozpatrzeć sprawę ponownie w takim stanie faktycznym i prawnym, w jakim znajduje się ona w dacie podejmowania przez niego rozstrzygnięcia. Celem postępowania odwoławczego nie jest bowiem sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego w I instancji (nie jest to kasacja), lecz ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem zmiany w jej stanie faktycznym i prawnym, które nastąpiły w okresie dzielącym orzekanie po raz pierwszy od ponownego orzekania wskutek odwołania. (J. Borkowski, glosa do wyroku SN z dnia 17 kwietnia 1997 r. III RN 12/97, OSP 1998, nr 5, poz.99).Kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. W przypadku odmiennego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy ma on kompetencje merytoryczno-reformacyjne, z których zdaniem Sądu powinien był w przedmiotowej sprawie skorzystać. Organ odwoławczy wydał jednak decyzję kasacyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawa prawna do wydania tego rodzaju decyzji jest zawarta w przepisie art. 138 § 2 k.p.a. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji kasacyjnej jest ograniczona przez to, że art.138 § 2 w zw. z art. 136 k.p.a. przyjmuje jako przesłankę wydania takiej decyzji okoliczność wydania decyzji organu I instancji z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Konstrukcja przepisu wymaga zatem łącznego spełnienia tych dwóch przesłanek. Nie wszystkie jednak przypadki rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego będą podstawą do zaliczenia do przesłanki co do koniecznego zakresu wyjaśnienia sprawy-organ odwoławczy może bowiem w tym zakresie przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest dopuszczony wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie jest zatem dopuszczalne stosowanie w tym wypadku wykładni rozszerzającej. Wobec tego podkreślenia wymaga, że sama konieczność uzupełnienia dowodów nie jest wystarczającą przesłanką do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Stąd konieczność przeprowadzenia dowodu lub kilku dowodów mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (art. 136 k.p.a.), wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji. Zatem wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (por. II OSK 633/05).
Jeżeli jednak organ odwoławczy wyda decyzję w trybie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. to przekazując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia obowiązany jest wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy winien wskazać okoliczności faktyczne, które mają znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wymóg ten stanowi istotne ograniczenie dopuszczalności wydania takiego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, który zobowiązany jest do wyprowadzenia wadliwości w zakresie ustalenia stanu faktycznego, a zwłaszcza przeprowadzenia wykładni przepisu prawa materialnego w zakresie odkodowania hipotetycznego stanu faktycznego i w konsekwencji wskazania okoliczności faktycznych wymagających ustalenia. (komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego B. Adamiak, J. Borkowski wydanie 12 str. 525 ).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że zarzuty skargi są uzasadnione bowiem organ odwoławczy naruszył przepis art.138 § 2 k.p.a. Stwierdzenia organu odwoławczego, iż organ I instancji w stosunku do jednej działki przed wydaniem decyzji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego co do spełnienia przesłanek z art. 7 ust 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., a uchybienia tego nie mogło, w trybie art. 136 k.p.a. konwalidować Samorządowe Kolegium Odwoławcze - zmierzały zdaniem sądu jedynie do niepodjęcia decyzji o charakterze merytoryczno - reformacyjnym.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy przedstawił własną, odmienną w stosunku do organu I instancji ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, odmiennie oceniając materiał dowodowy zebrany w toku prowadzonego postępowania w stosunku do przedmiotowego terenu oraz istniejącej infrastruktury.
Kolegium wskazało, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego za organ pierwszej instancji doprowadziłoby do rozpoznania przez Kolegium sprawy z naruszeniem, wynikającej z art. 15 k. p. a., zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Ustalenie bowiem jakie jest przeznaczenie nieruchomości w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego, a następnie zbadanie czy przeznaczenie zgodne z tym planem da się pogodzić z korzystaniem z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela, wpływa bezpośrednio na treść decyzji kształtującej obowiązki i uprawnienia stron postępowania. Dlatego należy zagwarantować stronom prawo oceny podjętych przez organy obu instancji ustaleń.
Ponadto - ustosunkowując się do zarzutów skargi Kolegium zgodziło się z wnoszącym skargę, iż co prawda winno w zaskarżonej decyzji wskazać organowi I instancji na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego działki, co do której nastąpiła odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego ze względu na tymczasowe zajęcie przez ulicę, jednakże nie miało to wpływu na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu powyższe stwierdzenia nie mieszczą się w dyspozycji przepisu art. 138 § 2 k.p.a. i tym samym organ odwoławczy winien przy rozstrzyganiu sprawy na skutek wniesionego odwołania dokonać uzupełnienia materiału dowodowego – jeżeli uznał to za konieczne, a następnie winien go ocenić przedstawiając motywy rozstrzygnięcia stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu organ odwoławczy przekroczył swoje uprawnienia i tym samym naruszył przepis art.138 § 2 k.p.a.
Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że jednocześnie zostały naruszone przez organ odwoławczy zasady ogólne k.p.a., które nie są deklaracjami ustawodawcy, lecz normami prawa obowiązującego lub logicznymi konsekwencjami tych norm - mają więc charakter normatywny. Są to zasady, które mają obowiązywać we wszystkich stadiach postępowania, stanowiąc wytyczną dla wszystkich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu organ II instancji naruszył normy wskazane w przepisie art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a., bowiem organ prowadzący postępowanie nie udzielił stronom postępowania takich informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Organ winien dbać o to, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, co wynika z faktu, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada ignorantia iuris nocet. Powyższe kwestie nabierają szczególnego znaczenia w okolicznościach gdy strona działa samodzielnie, nie korzystając z pomocy profesjonalisty. Nie ulega zdaniem Sądu wątpliwości, że dopuszcza się obrazy organ administracji, który skutki niewłaściwego własnego działania przerzuca na obywateli. Zważywszy na powyższe należy podnieść, że organ II instancji nie odniósł się szczegółowo do wszystkich aspektów sprawy i wydając zaskarżoną decyzję naruszając prawo "zwolnił się z obowiązku" merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wobec braku przesłanek do zastosowania przepisu art. 138 § 2 k.p.a.
Reasumując, organ II instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązany jest do zbadania całokształtu formalno-prawnego przedmiotowej sprawy po prawidłowym i szczegółowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego.
Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło