I SA/Gd 411/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. C. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 marca 2026 r. nr 100000/71/571/2026-RED-5842538748 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: stwierdzić swoją niewłaściwość i przekazać sprawę według właściwości miejscowej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Pismem z dnia 20 maja 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku skargę wniesioną pismem z dnia 4 maja 2026 r. przez N. C. (dalej "Skarżący"), za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga została wniesiona na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 marca 2026 r. utrzymujące w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku z dnia 5 marca 2026 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W treści zaskarżonego postanowienia pouczono Skarżącego o prawie wniesienia skargi na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny przed przystąpieniem do rozpoznania skargi w pierwszej kolejności zobowiązany jest z urzędu zbadać swoją właściwość do jej rozpoznania, a dopiero w następstwie tego ustalenia rozpoznać ją, bądź przekazać według właściwości innemu sądowi administracyjnemu. Zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a.") właściwy do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Sądy administracyjne zobowiązane są z urzędu przestrzegać swojej właściwości. Zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny sąd, który stwierdzi swoją niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Siedziby i obszary właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych reguluje rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 785). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z treścią art. 83c ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 199 ze zm., dalej u.s.u.s.) do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez Zakład jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. stanowi zaś m.in., że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra; do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tym samym, organem, do którego należy złożyć zażalenie na postanowienie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem, jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie. Ponadto należy podkreślić, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 777 ze zm.). Na mocy tego przepisu rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, jednak odnosi się ono wyłącznie do zamkniętego katalogu spraw, których przedmiotem jest umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s. (pkt 1) bądź zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (pkt 2). Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 72 u.s.u.s., Prezes Zakładu jest organem Zakładu, stosownie zaś do treści art. 73 ust. 1 u.s.u.s., Prezes Zakładu, jako jego organ, kieruje Zakładem i reprezentuje go na zewnątrz. W myśl art. 66 ust. 1 u.s.u.s, Zakład Ubezpieczeń Społecznych posiada osobowość prawną, a jego siedzibą jest miasto stołeczne Warszawa. Zgodnie natomiast z § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 785), dla obszaru województwa mazowieckiego właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, skoro przedmiot sprawy nie dotyczy umorzenia, odroczenia terminu płatności ani rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s., ani zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, zaś organ ma swoją siedzibę w Warszawie, to w sprawie właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. O powyższym prawidłowo pouczył organ w zaskarżonym postanowieniu, zaś skarga została prawidłowo wniesiona przez Skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Błędne było natomiast jej przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku. W konsekwencji, wobec stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku swej niewłaściwości, sprawa podlega przekazaniu - na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 13 § 2 p.p.s.a. - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jako do sądu właściwego miejscowo.