I SA/Po 1794/15
WyrokWSA w Poznaniu2015-12-18
Skład orzekający: Izabela Kucznerowicz, Włodzimierz Zygmont, Waldemar Inerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie decyzji podatkowych przez sąd administracyjny, stwierdzające jednocześnie, że decyzje te nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchylenie decyzji podatkowych przez sąd administracyjny, nawet jeśli nie jest jeszcze prawomocne, powoduje, że obowiązek podatkowy określony tymi decyzjami przestaje być wymagalny. W związku z tym, organ egzekucyjny powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co wyklucza możliwość zawieszenia postępowania na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 tej ustawy.Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął egzekucję administracyjną w celu wyegzekwowania należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2008 r. Zobowiązany wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując, że sąd administracyjny uchylił decyzje określające to zobowiązanie, stwierdzając jednocześnie, że nie podlegają one wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, ale zawiesił postępowanie. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zobowiązany zaskarżył postanowienie organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania oraz zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] o nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], a obejmujących zobowiązanie M. O. z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. w kwocie [...] zł, wszczął egzekucję administracyjną celem wyegzekwowania ww. należności. Pismem z dnia 16 grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., działając na podstawie art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. - w skrócie: "u.p.e.a."), przekazał akta prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P., jako organowi egzekucyjnemu właściwemu do kontynuowania postępowania egzekucyjnego w związku ze zmianą adresu zamieszkania zobowiązanego.
Wnioskiem z dnia 19 marca 2015 r. zobowiązany wystąpił do organu egzekucyjnego m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r., uchylenie dokonanych czynności i zwrot wyegzekwowanych kwot.
W uzasadnieniu żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 lutego 2015 r. o sygn. akt I SA/Po 406/14, uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...], określające zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r., stwierdzając jednocześnie, że uchylane decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. W związku z powyższym, zdaniem zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne w tym zakresie powinno zostać umorzone, wszystkie czynności uchylone, a wyegzekwowane kwoty zwrócone wraz z odsetkami.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. pismem z dnia 31 marca 2015 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie. W piśmie z dnia 9 kwietnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. do czasu uprawomocnienia się wyroku WSA w Poznaniu z dnia 18 lutego 2015 r. Jednocześnie wierzyciel wskazał, iż z informacji udzielonej mu przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. wynika, że od w/w wyroku zostanie wniesiona skarga kasacyjna.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...], nr [...]:
- odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. z uwagi na brak przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego
- zawiesił z dniem 18 lutego 2015 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r., z uwagi na wstrzymanie wykonania decyzji.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji podniósł, że w sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. W szczególności wskazano, że zobowiązanie podatkowe objęte tytułami wykonawczymi nie wygasło na skutek uchylenia decyzji wymiarowych wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 18 lutego 2015 r. o sygn. akt I SA/Po 406/14, a jedynie zostało wstrzymane wykonanie tych decyzji do czasu uprawomocnienia się tego wyroku. Uwzględniając powyższe organ egzekucyjny uznał, że postępowanie egzekucyjne powinno zostać zawieszone na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu m.in. w razie wstrzymania wykonania obowiązku, a taka sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie.
W zażaleniu z dnia [...] zobowiązany wniósł o zmianę powyższego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
- art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a.") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. orzeczenie, że postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu, pomimo, że WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 18 lutego 2015 r. orzekł, iż decyzje stanowiące podstawę egzekucji nie podlegają wykonaniu,
- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 152 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i nie zastosowanie, tj. uznanie, że orzeczenie przez WSA w Poznaniu, iż decyzje nie podlegają wykonaniu nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W argumentacji zażalenia zobowiązany podniósł, że stwierdzenie przez sąd w wyroku, że zaskarżona decyzja, na podstawie art. 152 P.p.s.a., nie podlega wykonaniu oznacza, iż decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych od chwili wydania wyroku, pomimo, że wyrok uchylający decyzję nie jest jeszcze prawomocny. Zobowiązany jednocześnie zaznaczył, że uchylone decyzje wywołały skutki prawne, tj. są podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji, w toku której dokonano zajęć rachunków bankowych, świadczenia emerytalnego i innych wierzytelności. Podkreślił przy tym, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie wprowadza w sferze praw zobowiązanego żadnych zmian, albowiem zgodnie z art. 58 § 1 u.p.e.a. zastosowane środki egzekucyjne pozostają w mocy, a więc zobowiązany nie może korzystać z rachunków bankowych, pobierać pełnego świadczenia emerytalnego oraz środków od dłużnika zajętej wierzytelności. Z powyższego zobowiązany wywiódł, że wyrok WSA w Poznaniu wydany w oparciu o art. 152 P.p.s.a. nie wywołał dla niego żadnych skutków prawnych. Jednocześnie wyraził przekonanie, że w sytuacji gdy sąd orzeka, iż decyzja nie podlega wykonaniu, to tym samym decyduje, że obowiązek w niej określony nie jest wymagalny.
Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu zawarł dwa odrębne rozstrzygnięcia, tj. w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które zostały wydane w oparciu o odrębne podstawy prawne, jednakże strona z tego powodu nie poniosła żadnych negatywnych konsekwencji.
Odnosząc się do meritum sprawy, organ II instancji zwrócił uwagę, że wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lutego 2015 r. o sygn. akt I SA/Po 406/14 nie jest prawomocny, gdyż została od niego wniesiona skarga kasacyjna, a to oznacza, że nie nastąpiło jeszcze wyeliminowanie uchylonych tym wyrokiem decyzji z obrotu prawnego. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że dopóki decyzje pozostają w obrocie prawnym, dopóty nie można mówić o zaistnieniu przesłanki wygaśnięcia obowiązku (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), stanowiącej podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Izby Skarbowej w P. nie zgodził się ze stanowiskiem zobowiązanego, że stwierdzenie przez sąd, iż decyzje nie podlegają wykonaniu jest równoznaczne z zaistnieniem przesłanki braku wymagalności obowiązku, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż na skutek wstrzymania wykonania decyzji, zastosowanie znajduje przepis art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu m.in. w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Organ odwoławczy nie podzielił również poglądu zobowiązanego, że określone w art. 61 i art. 152 P.p.s.a. uprawnienia sądu administracyjnego do wstrzymania wykonalności zaskarżonych orzeczeń, z uwagi na użycie przez ustawodawcę różnych sformułowań, stanowią odrębne instytucje prawne wywołujące odmienne skutki prawne. Zdaniem organu, postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie decyzji, której wykonanie zostało wstrzymane na podstawie art. 152 P.p.s.a. podlega zawieszeniu na mocy art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
W skardze z dnia [...] złożonej do WSA w Poznaniu M. O., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenia powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
- art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 152 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. orzeczenie, że prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu, mimo, iż w WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 18 lutego 2015 r. orzekł, że decyzje stanowiące podstawę egzekucji administracyjnej (obydwu instancji) nie podlegają wykonaniu,
- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 152 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i nie zastosowanie, tj. uznanie, że orzeczenie przez WSA w Poznaniu, iż decyzje stanowiące podstawę postępowania egzekucyjnego nie podlegają wykonaniu, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący powielił argumentację podniesioną uprzednio w zażaleniu na postanowienie organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów i treści skargi, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii odmowy umorzenia prowadzonego względem skarżącego postępowania egzekucyjnego.
Na wstępie należy zaznaczyć, że procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady, nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - w skrócie: "k.p.a.") mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 152/13, LEX nr 1323412). Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.
Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Zaznaczyć także należy, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Przesłanki do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały natomiast określone w art. 59 § 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 u.p.e.a.).
Należy także zaznaczyć, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W związku z tym należy wskazać, że organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne, jeśli uzyska informację z jakiegokolwiek źródła o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999 r., sygn. akt III SA 7105/98, LEX nr 46237).
Skarżący wskazał jako podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i powołał się na istnienie przesłanki, zgodnie z którą postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny. Istnienie tej przesłanki skarżący wskazuje jako konsekwencję dokonanej przez tut. Sąd kontroli zaskarżonej decyzji ostatecznej (sprawa o sygn. akt I SA/Po 406/14), w wyniku której decyzje organów I i II instancji zostały uchylone, przy jednoczesnym orzeczeniu, że decyzje te nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
W ocenie Sądu, istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy ma stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 12 sierpnia 2015 r. (II FSK 1641/13, LEX nr 1801154). Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę w pełni podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu tego orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny, odwołując się także do orzecznictwa sądów administracyjnych, stwierdził m.in., że wymagalność obowiązku (w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od niej, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności. Zdaniem NSA, wymagalność obowiązku podatkowego, którego zobowiązany dobrowolnie nie wypełnia, należy rozumieć prawną możliwość jego egzekwowania przez właściwy organ państwa w określonym przedziale czasowym. Obowiązek ten jest wymagalny tak długo, jak długo istnieją podstawy prawne jego dochodzenia. Składają się na nie zarówno orzeczenie, z którego wynika wysokość zobowiązania (decyzja ostateczna lub opatrzona klauzulą natychmiastowej wykonalności decyzja nieostateczna) oraz wydany w oparciu o to orzeczenie tytuł wykonawczy.
Odwołując się do uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 28 kwietnia 2014 r. (I FPS 8/13) Sąd ten nawiązał do poglądu wyrażonego w uzasadnieniu tej uchwały, według którego, postanowienie o nadaniu decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności pozostaje w mocy do chwili jego uchylenia i do tego momentu korzysta z domniemania prawidłowości, lecz z chwilą jego uchylenia znajdują zastosowanie konkretnie sformułowane normy art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a., które jednoznacznie stanowią jakie są skutki orzeczenia, że egzekwowany obowiązek nie jest wymagalny. Aprobując to stanowisko NSA uznał, że należy odnieść je także do sytuacji, w której to utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzja pierwszoinstancyjna, stanowiąca - podobnie jak decyzja nieostateczna z nadanym rygorem egzekucji - podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, utraci przymiot ostatecznego rozstrzygnięcia, w związku z usunięciem z obrotu prawnego decyzji organu drugiej instancji. Jak zauważył NSA, zgodnie bowiem z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Inaczej mówiąc, poprzez treść art. 239a O.p. wyrażona została wola ustawodawcy o braku możliwości prowadzenia egzekucji obowiązku podatkowego tylko na podstawie decyzji nieostatecznej, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem NSA, prowadzi to do wniosku, że obowiązek podatkowy jest "wymagalny" w znaczeniu wynikającym z treści art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tak długo, jak długo w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja wymiarowa lub postanowienie o nadaniu nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Wychodząc z tych założeń NSA stwierdził w konkluzji rozważań, że w przypadku uchylenia decyzji organu odwoławczego, utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, któremu nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, zastosowanie znajdzie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a także art. 60 § 1 tej ustawy. Zgodnie z drugim z wymienionych przepisów, umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. NSA podkreślił przy tym, że zasada pewności prawa i bezpieczeństwa obrotu prawnego, w zestawieniu z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, mają w tym przypadku relatywnie większą doniosłość aniżeli zasada skuteczności w egzekwowaniu obowiązku podatkowego, co powoduje, że konieczne jest stwierdzenie upadku skutków wywołanych decyzją, która utraciła przymiot ostatecznego rozstrzygnięcia.
Odnosząc te rozważania do bezspornych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stwierdzić należy, że uchylenie decyzji organów podatkowych I i II instancji, powoduje, że nie występuje już cecha "wymagalności" obowiązku podatkowego, określonego uchylonymi decyzjami. W takiej sytuacji organ egzekucyjny winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a, a skutki takiego rozstrzygnięcia reguluje powołany wyżej art. 60 § 1 tej ustawy. Jednocześnie uznać należy, że postanowienie o umorzeniu postępowania jako najdalej idące w swych skutkach procesowych, wyklucza możliwość zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w sposób opisany w petitum skargi, okazały się zasadne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną w kwestii wykładni i przesłanek stosowania art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło