I SA/Bk 687/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów wobec prowadzonej egzekucji oraz uznania, że zarzuty są niedopuszczalne 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej O. S.A. w Warszawie kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014, poz. 1619, dalej powoływana jako: "u.p.e.a.") zwrócił się o zajęcie stanowiska przez wierzyciela - Wójta Gminy G. - w sprawie zarzutów z dnia [...] grudnia 2014 r. wniesionych przez O. S.A. (dalej powoływana jako: "Skarżąca Spółka"): - egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył skarżącej Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r.; - ze względu na to, że organ nie doręczył decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r. oraz z uwagi na to, że decyzji pierwszoinstancyjnej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, obowiązek wynikający z tej decyzji nie był wymagalny; - w sytuacji, w której organ nie doręczył decyzji pierwszoinstancyjnej i nie nadano tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, egzekucja ustalonej w tej decyzji należności była niedopuszczalna; - egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a., gdyż błędnie określono, że egzekwowana należność jest wymagalna. Wójt Gminy G. postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] uznał zarzuty skarżącej Spółki za nieuzasadnione. Zdaniem wierzyciela decyzja nr [...] z dnia [...] października 2014 r. określająca wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r. wraz z postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2014 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostały dostarczone skarżącej Spółce oraz jej pełnomocnikowi w dniu [...] października 2014 r. Wierzyciel podał ponadto, że skarżąca Spółka w dniu [...] listopada 2014 r. złożyła zażalenie do SKO w Ł. na postanowienie Wójta Gminy G. z dnia [...] października 2014 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, a w dniu [...] listopada 2014 r. odwołała się od decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] października 2014 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r. Zdaniem wierzyciela, tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi zawarte w art. 27 u.p.e.a. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej Spółki, w którym podtrzymane zostały ww. wskazane zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i stwierdziło niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż w nim podniesione. Podkreśliło, że w myśl art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Powyższe uregulowanie ma na celu wyeliminowanie mnożenia ilości postępowań w odniesieniu do tego samego zagadnienia/kwestii/problemu - w ramach różnych postępowań. Rozstrzygnięcie danej kwestii w ramach jednego postępowania tj. głównego, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego pozbawia zobowiązanego możliwości ponownego jego zgłoszenia w ramach postępowania wykonawczego/egzekucyjnego. W takiej sytuacji organ egzekucyjny zobowiązany jest do wydania postanowienia o niedopuszczalności zarzutu. Kolegium zaznaczyło, że w rozpoznawanej sprawie egzekucja administracyjna jest prowadzona w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., który obejmuje, należności wynikające z nieostatecznej decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] października 2014 r., nr [...], której z kolei postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Według autora zażalenia ani wspomniana wyżej decyzja ani postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostały doręczone bowiem zaniechano sposobu doręczenia określonego w art. 152a o.p. Doprowadziło to stronę skarżącą do przekonania o zasadności zarzutu z art. 33 pkt. 1 pkt 2 i pkt 6 u.p.e.a., w postaci wydania tytułu wykonawczego wobec, nieistniejącego zobowiązania podatkowego, niewymagalnego zobowiązania podatkowego oraz niedopuszczalności egzekucji. Tymczasem w odwołaniu od decyzji wymiarowej z dnia [...] października 2014 r., jak i w zażaleniu na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności z tej samej daty, skarżąca Spółka podniosła zarzut dotyczący braku doręczenia przedmiotowej decyzji i postanowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu środków zaskarżenia, decyzją [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, natomiast postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, szczegółowo ustosunkowując się do podniesionych w niniejszych postępowaniach zarzutów braku doręczenia przedmiotowej decyzji jak i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Wyjaśniono, skarżącej Spółce, że pojęcie "adres elektroniczny" użyte w treści art. 144a § 1 o.p., należy rozumieć jako adres elektroniczny w systemie teleinformatycznym, służącym do obsługi doręczeń, za pomocą którego urząd może doręczyć dokumenty elektroniczne, a Wójt Gminy G. w celu doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej wykorzystuje system ePUAP i w przypadku tego systemu jako "adres elektroniczny" należy rozumieć adres skrytki użytkownika ePUAP. W przedmiotowych postępowaniach informowano podatnika, że prowadzenie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej było możliwe wówczas gdy strona postępowania lub jej pełnomocnik założy konto na platformie ePUAP, która jest systemem teleinformatycznym zapewniającym możliwości techniczne doręczania i odbioru pism drogą elektroniczną z zachowaniem wszelkich wymogów formalnych. Pełnomocnik skarżącej konsekwentnie odmawiał podania adresu użytkownika ePUAP wskazując adres poczty e-mail: www. Wyjaśniono również, że skoro organ I instancji nie posiadał takich możliwości technicznych aby skutecznie prowadzić korespondencje za pomocą środków komunikacji elektronicznej inaczej niż za pomocą platformy ePUAP, a podatnik uchylał się od tej formy doręczania pism, to w tym wypadku doręczenie pism drogą pocztową było jedyną uzasadnioną drogą doręczania rozstrzygnięć organu pierwszej instancji. Ponadto, fakt złożenia przez skarżącą Spółkę środków zaskarżenia od decyzji wymiarowej i postanowienia organu pierwszej instancji w terminie świadczy o tym, że doręczenie za pośrednictwem Poczty Polskiej nie wywołało dla strony negatywnych skutków i nie pozbawiło jej możliwości obrony swych praw. Skoro kwestia badania prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej, jak i postanowienia, jak wykazano wyżej była już badana w postępowaniu podatkowym to pozostaje poza sferą kompetencji organu egzekucyjnego oraz wierzyciela rozpoznającego zarzuty i obliguje wierzyciela do wydania postanowienia o niedopuszczalności zarzutów w trybie art. 33 § 1a u.p.e.a., przy czym nie jest istotne dla stosowania tego artykułu, jaki jest wynik rozpoznania takiego zarzutu w postępowaniu odrębnym (w tym przypadku stwierdzenie skuteczności doręczenia przez organ I instancji zarówno decyzji jak i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności). Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia wierzyciela z dnia [...] lutego 2015 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 34 § 1a u.p.e.a. poprzez stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów w sytuacji, w której wymagały one merytorycznego rozstrzygnięcia. Wbrew stanowisku Kolegium, podniesione w zarzutach kwestie pozostają poza zakresem rozstrzygnięcia w innym postępowaniu sądowym, administracyjnym lub podatkowym. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli jest postanowienie wydane w przedmiocie stanowiska wierzyciela – Wójta Gminy G. w zakresie wniesionych przez skarżącą Spółkę zarzutów do egzekucji administracyjnej dotyczącej należności w postaci podatku od nieruchomości za 2009 r. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu. Rola zarzutu sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. Konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym. Konsekwentnie stanowisko wyrażane przez wierzyciela (na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a.) może odnosić się wyłącznie do zarzutów podniesionych przez zobowiązanego. Dodatkowo z art. 34 § 1a u.p.e.a. wynika, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. NSA w wyroku z 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12 (LEX nr 1487958) wskazał, że celem (ratio legis) tego przepisu nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów występujących w podwójnej roli, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Artykuł 34 § 1a u.p.e.a. pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności. Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka zgłosiła cztery zarzuty dotyczące następujących okoliczności: (-) egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2009 - art. 33 pkt 1 u.p.e.a.; (-) obowiązek będący przedmiotem egzekucji był niewymagalny ze względu na niedoręczenie decyzji pierwszo instancyjnej oraz z uwagi na to, że decyzji tej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności - art. 33 pkt 2 u.p.e.a.; (-) egzekucja należności jest niedopuszczalna w sytuacji, gdy organ nie doręczył decyzji pierwszo instancyjnej oraz z uwagi na to, że decyzji tej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności - art. 33 pkt 6 u.p.e.a.; (-) egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a - art. 33 pkt 10 u.p.e.a. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że zarzuty podjęcia egzekucji wobec nieistniejącego i niewymagalnego obowiązku nie mogą być przedmiotem oceny w ramach postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Kwestia istnienia obowiązku była bowiem przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy G. z dnia [...] października 2014 r. oraz decyzją SKO w Ł. z dnia [...] grudnia 2014 r. Z kolei kwestia wymagalności była przedmiotem postępowania w sprawie nadania ww. decyzji Wójta Gminy G. rygoru natychmiastowej wykonalności, zakończonego postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. oraz postanowieniem SKO w Ł. z dnia [...] grudnia 2014 r. Odpowiednio spełnienie wymogu doręczenia decyzji określającej zobowiązanie skarżącej Spółki w podatku od nieruchomości za rok 2009 i postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, były przedmiotem badania organu w celu ustalenia dopuszczalności wniesionego przez skarżącą Spółkę odwołania od decyzji wymiarowej oraz zażalenia od postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Gdyby akty te nie zostały doręczone niemożliwe byłoby rozpatrzenie wniesionych od nich środków zaskarżenia. Z tych względów zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku uzasadniane brakiem doręczenia decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] października 2014 r. oraz postanowienia z dnia [...] października 2014 r. nie mogły być przedmiotem badania wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Prawidłowo zatem SKO zaskarżonym postanowieniem uchyliło postanowienie Wójta Gminy G. i stosownie do art. 34 § 1a u.p.e.a. uznało ww. zarzuty za niedopuszczalne. Nieprawidłowe jest natomiast rozstrzygnięcie organu odwoławczego uznające za niedopuszczalne zarzuty niedopuszczalności egzekucji oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Odnośnie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, należy wskazać, że przepis art. 33 pkt 6 u.p.e.a. stanowi swoistą uzupełniającą klauzulę generalną, obejmującą wszystkie przypadki niewymienione w art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. W przepisie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych. Organ odwoławczy nie dokonał oceny, czy przyczyny wskazywane przez skarżącą Spółkę uzasadniają uwzględnienie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. W zakresie zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., trzeba zauważyć, że na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. mogą być kwestionowane wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. Także w tym przypadku organ odwoławczy nie ocenił, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Należy podkreślić, że SKO w Ł. nie wykazało, że ww. zarzuty niedopuszczalności egzekucji oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. były przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Z natury rzeczy zarówno kwestia dopuszczalności egzekucji, jak również spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. mogą być badane jedynie w postępowaniu egzekucyjnym. Zagadnienia te nie mogły być rozpoznawane we wskazanym przez organ odwoławczy postępowaniu podatkowym. Z tych względów brak było podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów wniesionych w tym zakresie. Postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zarzutów skarżącej Spółki opartych na art. 33 pkt 6 i 10 u.p.e.a. zostało wydane z naruszeniem art. 34 § 1a u.p.e.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien dokonać oceny zasadności tych zarzutów. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. O kosztach sądowych orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy