II SA/Gl 1083/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi G. C. i L. M.-C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. L. M.-C. oraz G. C. zam. w R. przy ul. [...] (nazywani w dalszej części uzasadnienia również "skarżącymi") wystąpili do Prezydenta Miasta R. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość, stanowiącą działkę o numerze ewidencyjnym [...]; wydzieloną z działki o numerze [...], zajętą pod drogę publiczną. Jak wynika z akt sprawy nieruchomość powyższa z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła z mocy prawa na własność Gminy R., na mocy art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Okoliczność ta została potwierdzona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta R. odmówił wnioskodawcom ustalenia i wypłaty odszkodowania. Powołał się przy tym na art. 73 ust. 4 wspomnianej ustawy, zgodnie z którym "odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa". Od tej decyzji odwołali się skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucili organowi I instancji: - naruszenie art. 24 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyłączenia się Prezydenta R. od załatwienia sprawy w sytuacji, gdy orzekał w istocie o majątku Gminy R., - naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy "Przepisy wprowadzające..." poprzez przyjęcie, iż osobie, która nabyła nieruchomość przed dniem 1 stycznia 1999 r. nie przysługuje prawo ustalenia i wypłacenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał skarżoną decyzję w mocy uznając, iż zarówno postępowanie jak i wydane w jego konsekwencji rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyli L. M.-C. oraz G. C. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięcia organu II instancji zarzucili Wojewodzie [...]: - naruszenie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozpatrzenie w ramach postępowania odwoławczego zarzutów merytorycznych, dotyczących błędnej wykładni art. 73 ust. 1 ustawy "Przepisy wprowadzające...", - naruszenie art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak umożliwienia stronom zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, - naruszenie art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozpatrzenie odwołania w terminie 1 miesiąca, - naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy "Przepisy wprowadzające..." poprzez przyjęcie, iż osobie, która nabyła nieruchomość przed dniem 1 stycznia 1999 r. nie przysługuje prawo ustalenia i wypłacenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie składu orzekającego podniesione w skardze zarzuty są niezasadne, a rozstrzygnięcie podjęte przez organ administracji odpowiada przepisom prawa. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) "nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem". W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, iż nieruchomość położona w R., stanowiącą działkę o numerze ewidencyjnym [...]; wydzieloną z działki o numerze [...], zajętą pod drogę publiczną przeszła na własność Gminy R., co zresztą nie jest przez skarżących kwestionowane. Zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy "odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa". Skarżący w niniejszej sprawie wystąpili z wnioskiem o wypłatę odszkodowania dnia 22 czerwca 2015 r. Uchybili zatem w sposób znaczący terminowi, o którym wyżej mowa. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, termin o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ma charakter materialny. Jak stwierdził WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 25 lutego 2015 r. (sygn. II SA/Gd 785/14 – wszystkie orzeczenia za www. orzeczenia.nsa.gov.pl) "termin określony w przepisie art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest terminem zawitym prawa materialnego, co oznacza, że nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa, niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała temu terminowi. Dla biegu terminów prawa materialnego nie są bowiem istotne przyczyny jego uchybienia. W konsekwencji też złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania poza ustawowym terminem oznacza niemożność uwzględnienia roszczenia". Podobne stanowisko zajął WSA w Krakowie w wyroku z dnia 18 lutego 2014 r. (sygn. II SA/Kr 1383/13) stwierdzając, iż "termin wygaśnięcia roszczenia, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną pozostaje bez związku z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy". Warto wreszcie przytoczyć wyrok tego Sądu z dnia 4 lutego 2014 r. (sygn. II SA/Kr 1526/13) w świetle którego "gdyby ustawodawca dążył do tego, aby termin na złożenie wniosku o odszkodowanie liczyć od dnia, w którym dotychczasowi właściciele dowiedzieli się o przejściu prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, to po pierwsze nie wskazywałby że przedmiotowe nabycie następuje z mocy samego prawa, po drugie nie wskazywałby, że następuje to z dniem 1 stycznia 1999 r. i po trzecie - nie określiłby precyzyjnie terminu na wystąpienie z wnioskiem o odszkodowanie zakreślając datę początkową i końcową, a wskazałby jedynie, że roszczenie takie przysługuje w terminie 5 lat od chwili gdy dotychczasowi właściciele powzięli wiedzę o wywłaszczeniu. Tego jednak ustawodawca nie uczynił i tym samym przepis art. 73 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, winien być interpretowany ściśle zgodnie z wykładnią literalną". Zgodzić się przyjdzie ze skarżącymi, że uprawnionym do złożenia wniosku, o którym umowa w art. 73 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną może być także, a nie wyłącznie osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r. zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. Nie zmienia to jednak faktu, iż podmiot taki również obowiązują terminy określone w art. 73 ust. 4 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2014 r. sygn. I OSK 2280/13). Zatem zarzut dotyczący przyjęcia, iż osobie, która nabyła nieruchomość przed dniem 1 stycznia 1999 r. nie przysługuje prawo ustalenia i wypłacenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną jest zupełnie chybiony. Odnosząc się do zarzutów o charakterze proceduralnym należy przyjąć, iż również one są bezzasadne. Organ II instancji odniósł się do merytorycznych zarzutów odwołania stwierdzając, iż strony nie dotrzymały terminu złożenia wniosku o zapłatę odszkodowania, szeroko uzasadnił również swoje stanowisko w sprawie. Skład orzekający podziela tu w pełni wykładnię dokonaną przez organy administracji publicznej. Odpowiadając na zarzut dotyczący braku powiadomienia skarżących o zebranym materiale dowodowym i braku umożliwienia im wypowiedzenia w sprawie Wojewoda [...] wskazał, że nie przeprowadzał żadnego dodatkowego postępowania dowodowego, dlatego nie zawiadomił stron o zakończeniu postępowania wyjaśniającego. Argumentacja ta jest logiczna. Jednakże jeśli by nawet uznać działania organu II instancji w tym zakresie za uchybienie, to bez wątpienia nie miały one wpływu na treść rozstrzygnięcia. W ocenie sądu należy wreszcie odnieść się do zarzutu, który co prawda nie został wyartykułowany w skardze, jednakże skarżący odnieśli się do niego w uzasadnieniu. Dotyczy on organu właściwego do wydania decyzji a dokładnie konieczności wyłączenia się Prezydenta Miasta R. od orzekania w sprawie. Warto tu zwrócić uwagę, iż do ustalenia odszkodowania stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.). A ustawa ta nie przewiduje wyłączenia prezydenta miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej od orzekania w sprawie ustalenia odszkodowania, które ma wypłacić gmina. Okoliczność, że prezydent miasta jako reprezentant gminy miałby ewentualnie wypłacić odszkodowanie za nieruchomość, która jako droga gminna z mocy prawa stała się własnością gminy, nie stanowi podstawy do wyłączenia tegoż organu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. II SA/Gd 502/12) Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.