I SAB/Wa 823/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Sędziowie: WSA Tomasz Szmydt (spr.) WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skarg M. J. i D. Spółka jawna na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2010 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" nr rej. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Prezydenta W. na rzecz M. J. i D. Spółka jawna solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. J. i D. sp.j. wnieśli skargę na przewlekłe prowadzenie sprawy przez Prezydenta W. w sprawie dotyczącej odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" nr rej. hip. [...], przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Przed Prezydentem W. toczy się postępowanie w sprawie dotyczącej odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" nr rej. hip. [...], na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015r., poz. 1774 ze zm.). Przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem M. J. z dnia [...] marca 2010r. (data wpływu do organu [...] marzec 2010r.). Decyzją Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] lutego 2013r. umorzono postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak legitymacji prawnej wnioskodawczyni. Na skutek odwołania Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. D. Spółka jawna, pismem z dnia [...] lutego 2014r. wniosła do WSA w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku M. J. z marca 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]" nr rej. [...]. Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie M. J. i D. Spółki jawnej na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]" nr rej. [...] – za uzasadnione. W odpowiedzi na skargę Prezydent W., pismem z dnia [...] marca 2014 r., wniósł o oddalenie skargi wskazując, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie czy ww. nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Ponadto organ wskazał, że pismem z dnia [...] marca 2014 r. strona skarżąca została poinformowana o możliwości zapoznania się z dokumentami zgromadzonym w sprawie przed wydaniem decyzji. W dniu [...] kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo Kierownika Działu Nieruchomości Dekretowych Skarbu Państwa Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Gospodarki Nieruchomościami z dnia [...] kwietnia 2014 r., którym poinformowano Sąd, iż w dniu [...] kwietnia 2014 r. Prezydent W. wydał decyzję nr [...], którą ponownie umorzył postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość. Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2014r. w sprawie I SAB/Wa 149/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Decyzją z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję z Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2014r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wojewoda [...] wskazał m.in., że organ I instancji nie przedstawił żądnych dokumentów poświadczających datę utraty możliwości faktycznego władania przedmiotową nieruchomością przez byłych właścicieli. Prezydent W. miał zatem zgromadzić cały materiałów dowodowy a postępowanie winno być prowadzone merytorycznie z udziałem wnioskodawców – spółki D. sp.j. oraz M. J.. Akta administracyjne wraz z decyzją ostateczną wpłynęły do organu I instancji w dniu [...] marca 2015r. Pismem z dnia [...] czerwca 2015r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego W. o właściwą dla sprawy dokumentację. Podobnym pismem m z dnia [...] czerwca 2015r. organ zwrócił się do Urzędu W. Wydział Architektury i Budownictwa. Odpowiedź z Wydziału Architektury i Budownictwa wpłynęła w dniu [...] lipca 2015r. (dołączono dokumenty archiwalne). Archiwum Państwowe W. odpowiedziało pismem, które wpłynęło do organu w dniu [...] lipca 2015r. M. J. i D. Sp.J. złożyli zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. M. J. i D. sp.j. pismem z dnia [...] listopada 2015r. wnieśli skargę na przewlekłe prowadzenie sprawy przez Prezydenta W. w sprawie dotyczącej odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" nr rej. hip. [...], przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że organ pismem z dnia [...] grudnia 2014r. wskazał, że do zakończenia postępowania niezbędne jest ustalenia daty utraty faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Prezydent W. w celu ustalenia powyższego pismem z dnia [...] grudnia 2015r. wystąpił do Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". W toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłani wyznaczone w art.215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 1774 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a ustawy. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W przedmiotowej sprawie skarżący wnieśli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W.. W ocenie Sądu mimo stosowanego przez skarżących nazewnictwa skarga dotyczyła bezczynności organu (podobnie jak w sprawie I SAB/Wa 149/14). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W przedmiotowej sprawie właśnie z tego rodzaju bezczynnością mamy do czynienia. Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem M. J. z dnia [...] marca 2010r. (data wpływu do organu [...] marzec 2010r.). Decyzją Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] lutego 2013r. umorzono postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak legitymacji prawnej wnioskodawczyni. Na skutek odwołania Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezydent W. wydał decyzję nr [...], którą ponownie umorzył postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość. Decyzją z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2014r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wojewoda [...] wskazał m.in., że organ I instancji nie przedstawił żądnych dokumentów poświadczających datę utraty możliwości faktycznego władania przedmiotową nieruchomością przez byłych właścicieli. Prezydent W. miała zatem zgromadzić cały materiałów dowodowy a postępowanie winno być prowadzone merytorycznie z udziałem wnioskodawców – spółki D. sp.j. oraz M. J.. Akta administracyjne wraz z decyzją ostateczną wpłynęły do organu I instancji w dniu [...] marca 2015r. Pismem z dnia [...] czerwca 2015r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego W. o właściwą dla sprawy dokumentację. Podobnym pismem m z dnia [...] czerwca 2015r. organ zwrócił się do Urzędu W. Wydział Architektury i Budownictwa. Odpowiedź z Wydziału Architektury i Budownictwa wpłynęła w dniu [...] lipca 2015r. (dołączono dokumenty archiwalne). Archiwum Państwowe W. odpowiedziało pismem, które wpłynęło do organu w dniu [...] lipca 2015r. Prezydent W. pismem z dnia [...] grudnia 2015r. wystąpił do Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w celu zgromadzenia dalszych dowodów w sprawie. Przy rozpoznawaniu skargi, Sąd miał na uwadze, iż wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2014r. w sprawie I SAB/Wa 149/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Ten okres bezczynności został już więc oceniony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, do oceny pozostał okres po zwrocie akt do organu I instancji. Odpis decyzji ostatecznej Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015r. wpłynął do organu w dniu [...] marca 2015r. Przechodząc do oceny zasadności skargi, nie sposób nie zauważyć, że z wystąpieniami, które miały miejsce na obecny etapie, organ powinien i mógł wystąpić już w początkowej fazie postępowania, bezpośrednio po złożeniu wniosku. Ponadto, z przekazanych do Sądu akt administracyjnych sprawy wynika co prawda, iż organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Jednakże – co wymaga podkreślenia – nie można uznać, że działania te podejmowane były zgodnie z zasadami określonymi w przepisach kpa. Z powyższego wynika, że w sprawie podejmowane były nieliczne czynności mające na celu zgromadzenie (a raczej uzupełnienie) materiału dowodowego. Podejmowane były one ze znacznym opóźnieniem, w dużych odstępach czasowych i bez dbałości o właściwą koncentrację materiału dowodowego orasz szybkość i sprawność postępowania. W ocenie Sądu okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że wobec podejmowania przez Prezydenta m.st. Warszawy jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Do oceny tej przyczyniło się również działanie organu po wydaniu wyroku z dnia 21 sierpnia 2014r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (sygn. akt SAB/Wa 149/14), kiedy to organ miał już pierwszy wyraźny sygnał o nieprawidłowościach. Pomimo tego działania organu nieb były nakierowane na zakończenie sprawy w rozsądnym, właściwym dla demokratycznego państwa prawa terminie. Sąd uznał, że zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd uznał, że właściwym będzie wymierzenie organowi grzywny w wysokości 3000 złotych (art. 149 § 2 ppsa). Jedocześnie Sąd oddalił wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżących odpowiedniej sumy pieniężnej. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 ppsa Sąd ma możliwość wyboru pomiędzy wymierzeniem organowi grzywny lub przyznaniem od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Powyższe oznacza fakultatywność orzeczenia w tym zakresie. W ocenie Sądu wymierzenie grzywny wymienione zostało przez ustawodawcę w pierwszej kolejności, zatem w tym kontekście Sąd powinien rozważać właściwe orzeczenie. Grzywna przeznaczana jest na cele ogólnospołeczne, czyli dla dobra ogółu. W przedmiotowej sprawie grzywnę o takim charakterze należało więc wymierzyć, oddalając wniosek o przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art.149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.