III SAB/Gd 10/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 16 kwietnia 2015 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął datowany na dzień 13 kwietnia 2015 r. wniosek A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 8 kwietnia 2013 r. nr [...] wydanej w przedmiocie rejestracji samochodu osobowego. W dacie wpływu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało organ pierwszej instancji do niezwłocznego nadesłania całości oryginalnych akt sprawy. W dniu 24 kwietnia 2015 roku Prezydent Miasta przesłał do Kolegium żądane akta administracyjne. Pismem z dnia 14 sierpnia 2015 r. (data wpływu do organu – 20 sierpnia 2015 r.) A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. wezwała Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa. W wezwaniu podniesiono, że pomimo upływu terminu do załatwienia sprawy określonego w art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") w sprawie nie wydano decyzji. W dniu 17 grudnia 2015 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęła skarga A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. W skardze wniesiono o stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto spółka wniosła o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej lub o wymierzenie organowi grzywny. W uzasadnieniu skargi spółka wskazała, że jedyną czynnością wykonaną przez organ po dniu złożenia przez spółkę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji było wystąpienie o akta sprawy do organu pierwszej instancji. W ocenie skarżącej ustanie bezczynności organu administracji publicznej z uwagi na fakt wydania decyzji nie czyni bezprzedmiotowym postępowania ze skargi na jego przewlekłość. W rozpatrywanej sprawie skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest jak najbardziej uzasadniona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pomimo upływu 8 miesięcy od daty złożenia wniosku nie podjęło bowiem żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania oraz wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o umorzenie postępowania wskazując, że w dniu 14 stycznia 2016 r. organ rozstrzygnął o żądaniu spółki odmawiając stwierdzenia nieważności wskazanej we wniosku decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, m. in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Pismo skarżącej z dnia 20 sierpnia 2015 r. spełnia wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a. , wobec czego skarżąca wniosła skargę spełniając przesłanki przewidziane w art. 52 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy wskazać należy, że w dniu 13 kwietnia 2015 roku (wpływ do SKO dn.16.04.2015r.) skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie rejestracji pojazdu. W dacie wpływu wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało organ pierwszej instancji do niezwłocznego nadesłania całości oryginalnych akt sprawy. W dniu 24 kwietnia 2015 roku Prezydent Miasta przesłał do Kolegium żądane akta administracyjne. Do dnia wniesienia skargi organ nie podjął żadnej innej czynności w sprawie. Zatem mimo upływu 8 miesięcy od daty złożenia wniosku nie podjął żadnych innych czynności (oprócz zwrócenia się o akta administracyjne) zmierzających do zakończenia postępowania oraz wydania decyzji. Nastąpiło to dopiero w dniu 14 stycznia 2016r., w którym wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności w sprawie rejestracji pojazdu. Wcześniej w dniu 14 grudnia 2015 roku spółka wniosła skargę do tut. Sądu. W postępowaniu administracyjnym – w myśl art. 35 § 1 k.p.a. – organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl § 3 tego przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu z dniem 18 maja 2015 r. Zgodzić należy się ze skarżącą, iż ustanie bezczynności organu administracji publicznej nie czyni bezprzedmiotowym postępowania ze skargi na jego przewlekłość. Zwrócić należy uwagę, że z punktu widzenia natężenia czynności podejmowanych przez organ administracyjny przewlekłe prowadzenie postępowania może przejawiać się w trzech formach: statycznej (pasywnej), dynamicznej (aktywnej) albo mieszanej. Przewlekłość statyczna wyraża się w tym, że po wszczęciu postępowania organ nie podejmuje żadnych czynności. W tym przypadku przewlekłość postępowania jest następstwem bezczynności organu. Przewlekłość dynamiczna wyraża się w nadczynności organu administracyjnego, który w toku postępowania podejmuje czynności procesowe zbędne, które nie skutkują przybliżeniem do zakończenia postępowania poprzez wydanie decyzji w sprawie. Trzecia forma przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje dwie poprzednie, występujące w danym postępowaniu z różnym natężeniem. Zauważyć także należy, że stany faktyczne poddawane ocenie mogą się kwalifikować zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, gdyż nie wydanie decyzji w terminie, pozostaje następstwem przewlekłości. W doktrynie zwraca się uwagę, że "bezczynność organu" jest kwalifikowaną formą przewlekłego prowadzenia postępowania (tak Jan Paweł Tarno [w:] Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, Casus nr 69/2013). W konkluzji, odnosząc się do realiów niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, gdyż powstrzymywał się od podejmowania czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie decyzji w terminie przewidzianym w ustawie. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uwzględnił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, stwierdzając powyższe w pkt 1 wyroku. Sąd jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażącym naruszeniem prawa może być m.in. naruszenie zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwiania spraw. W ocenie Sądu – mając z jednej strony na uwadze charakter sprawy (sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie rejestracji pojazdu) a z drugiej strony biorąc pod uwagę czasokres prowadzenia postępowania (8 miesięcy), a także brak poinformowania skarżącej o przypadku niezałatwienia sprawy, przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.) – należało uznać, że organ prowadząc postępowanie przewlekle dopuścił się rażącego naruszenia prawa. To, że organ odwoławczy załatwia sprawy według kolejności ich wpływu nie może stanowić dostatecznego argumentu wpływającego na ocenę stopnia naruszenia prawa bowiem organ odwoławczy rażąco przekroczył w niniejszej sprawie czas przewidziany przez ustawodawcę na wydanie rozstrzygnięcia, a sprawa nie należy do spraw o skomplikowanym stanie faktycznym czy prawnym. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Sądowi pozostawiono również ocenę czy okoliczności sprawy wskazują także na konieczność zrekompensowania tego faktu stronie skarżącej. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie najistotniejsze jest zdyscyplinowanie organu do rozpatrywania spraw w odpowiednim terminie. Jak już wyżej wskazano termin rozpatrzenia wniosku przekroczył znacznie czas przewidziany dla tego rodzaju rozstrzygnięć, określony przez ustawodawcę. Sprawa stanowiąca przedmiot postępowania nie wymagała od organu podejmowania szczególnych czynności. Materia, której dotyczyła również nie była szczególnie skomplikowana. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem alternatywnym o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub wymierzenie organowi grzywny określonej w ww. przepisie. Zarówno przyznanie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej jak i wymierzenie organowi grzywny – zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a - nie jest obligatoryjne. Zarówno grzywna, jak i przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz skarżącego mają na celu przeciwdziałanie przewlekłości prowadzenia postępowania przez organy administracji. W ocenie Sądu prewencyjny charakter grzywny przemawiał za wymierzeniem w niniejszej sprawie organowi jedynie grzywny w wysokości 500 zł. Wysokość wymierzonej grzywny jest, zdaniem Sądu, wystarczająca do zdyscyplinowania organu, który w przyszłości powinien mieć świadomość konsekwencji zaniechania podejmowania czynności w terminach wynikających z obowiązującego prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 500 zł (pkt 3 wyroku) oraz na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, na który składają się: wpis w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 240 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł (pkt 4 wyroku).