III SA/Łd 158/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant referent-stażysta Renata Tomaszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nadania i umieszczenia cech identyfikacyjnych motocykla 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] roku nr [...]. 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego – S. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nadania i umieszczenia cech identyfikacyjnych motocykla marki Dniepr MT-9, rok prod. 1974 - wydaną po rozpatrzeniu wniosku S. O. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 4 marca 2015 r. S. O. wystąpił o nadanie cech identyfikacyjnych ramy oraz wykonanie tabliczki zastępczej dla motocykla marki Dniepr MT-9 sprowadzonego z Ukrainy, ewentualnie o wydanie decyzji w przedmiocie uznania za cechę identyfikacyjną numeru umieszczonego na silniku, jako stałym elemencie konstrukcyjnym pojazdu w czasach jego produkcji. Do wniosku dołączył umowę kupna sprzedaży z dnia 7 września 2014 r.; opinię techniczną z dnia 28 lutego 2015 r., nr [...] w sprawie ustalenia oznaczeń identyfikacyjnych w motocyklu osobowym Dniepr MT-9; dowód rejestracyjny serii [...] wydany przez Urząd Spraw Wewnętrznych Obwodu [...] w byłym Związku Radzieckim wraz z tłumaczeniem; dokument poświadczenia celnego z dnia 12 listopada 2014 r. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że przedmiotowy motocykl nie posiada numeru identyfikacyjnego ramy. W przedłożonej opinii technicznej stwierdzono natomiast, że wykluczona jest jakakolwiek ingerencja w oznaczenia identyfikacyjne motocykla w celu umyślnego zniszczenia lub fałszowania jego numeru identyfikacyjnego. Brak numeru identyfikacyjnego ramy wynika z technologii stosowanej przez producenta oraz z obowiązujących w dacie produkcji motocykla (na terenie Związku Radzieckiego) przepisów, które nie wymagały od producenta nanoszenia w/w oznaczeń. Decyzją z dnia [...] Starosta [...] nadał cechę identyfikacyjną motocykla Dniepr MT-9. Następnie, w dniu 31 lipca 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] w przedmiocie nadania cechy identyfikacyjnej motocykla Dniepr MT-9, stanowiącego własność S. O. Pismem z dnia 1 października 2015 r., stanowiącym odpowiedź na pismo Starosty [...] z dnia 23 września 2015 r., S. O. wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone we wniosku z dnia 4 marca 2015 r. w kwestii nadanie cechy identyfikacyjnej motocyklowi Dniepr MT-9. Kolejną decyzją z dnia [...] Starosta [...] odmówił nadania i umieszczenia cech identyfikacyjnych motocykla Dniepr MT-9, rok produkcji 1974. Uzasadniając organ I instancji podniósł, że brak jest ustawowych przesłanek uwzględnienia wniosku S. O. Przewidziany bowiem w art. 66a ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) katalog przesłanek, w których może być nadany numer identyfikacyjny, jest katalogiem zamkniętym. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w powołanym przepisie. Nie wystąpiła nadto żadna z przesłanek wymienionych w § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 305 ze zm.). Odwołując się od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i nadanie numeru identyfikacyjnego ramy motocykla, ewentualnie wydanie decyzji w przedmiocie uznania za cechę identyfikacyjną numeru umieszczonego na silniku motocykla. W ocenie skarżącego, organ I instancji nie wziął pod uwagę możliwości wynikającej wprost z § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r., z której wynika, że pojazd samochodowy wyposaża się w numer identyfikacyjny pojazdu albo w numer nadwozia, podwozia lub ramy umieszczony w sposób trwały na nadwoziu, ramie lub innym podstawowym elemencie konstrukcyjnym, oraz tabliczkę znamionową(...). Dalej skarżący wskazał, iż w okresie produkcji przedmiotowego motocykla silnik stanowił najdroższą część produkowanych motocykli i był uznawany za podstawowy element konstrukcyjny pojazdu. Przedmiotowy motocykl nie posiada numeru ramy z uwagi na fakt, iż producent, w okresie jego produkcji, nie nabijał numerów identyfikacyjnych na ramie pojazdu. Motocykl ten został zarejestrowany w kraju pochodzenia na podstawie nr silnika, który nie jest kwestionowany. Tym samym, w ocenie skarżącego, nie można wymagać aby motocykl wyprodukowany przed 40 laty, zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami, miał naniesione wszystkie oznaczenia wymagane według obecnie obowiązujących przepisów. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powołując przepis art. 3a pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym organ odwoławczy wskazał, iż pojazd uczestniczący w ruchu drogowym powinien posiadać nadane przez producenta, z zastrzeżeniem art. 66a, cechy identyfikacyjne: numer VIN albo numer nadwozia, podwozia lub ramy. W myśl § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia pojazd samochodowy wyposaża się w numer identyfikacyjny pojazdu (VIN) albo w numer nadwozia, podwozia lub ramy, umieszczony w sposób trwały na nadwoziu, ramie lub innym podobnym podstawowym elemencie konstrukcyjnym, oraz tabliczkę znamionową określoną w załączniku nr 4 do rozporządzenia; numeru identyfikacyjnego VIN nie wymaga się dla pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy przed dniem 1 stycznia 1995 r. oraz dla motocykla zarejestrowanego po raz pierwszy przed dniem 1 stycznia 2003 r., ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego, przyczepy przeznaczonej do łączenia z tymi pojazdami oraz pojazdu z nadanym i wybitym numerem nadwozia/podwozia zgodnie z odrębnymi przepisami. Przy czym numer identyfikacyjny VIN, w myśl pkt 58 art. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oznacza numer identyfikacyjny pojazdu nadany i umieszczony przez producenta. Ponadto z § 1 załącznika Nr 9 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1522 ze zm.) wynika, iż numer identyfikacyjny pojazdu VIN, to nadana przez producenta kombinacja znaków przeznaczona do oznaczenia danego pojazdu. Natomiast numer nadwozia, podwozia lub ramy, zgodnie z treścią ust. 3 § 2 ww. załącznika, są to oznaczenia, które także są nadawane przez producenta, jeżeli za pomocą odrębnych przepisów zwolniony jest on ze stosowania numeru VIN. Stosownie zaś do art. 66a ust. 2 Prawa o ruchu drogowym starosta właściwy w sprawach rejestracji pojazdu wydaje decyzję o nadaniu cech identyfikacyjnych w przypadku pojazdu: 1) zbudowanego przy wykorzystaniu nadwozia, podwozia lub ramy konstrukcji własnej, którego markę określa się jako "SAM"; 2) w którym dokonano wymiany ramy lub podwozia na odpowiednio ramę lub podwozie bez numeru fabrycznego; 3) odzyskanego po kradzieży, w którym cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu; 4) nabytego na licytacji publicznej lub od podmiotu wykonującego orzeczenie o przepadku 5) pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, w którym cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu; 6) w którym cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu, a prawomocnym orzeczeniem sądu zostało ustalone prawo własności pojazdu; 7) w którym cecha identyfikacyjna uległa skorodowaniu lub została zniszczona podczas wypadku drogowego albo podczas naprawy; 8) zabytkowego, w którym cecha identyfikacyjna nie została umieszczona. Dalej organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż motocykl marki Dniepr MT-9 nie posiadał w ogóle fabrycznego oznaczenia identyfikacyjnego ramy, co w ocenie organu odwoławczego uniemożliwia, w myśl obowiązujących przepisów, nadanie cechy identyfikacyjnej tego pojazdu. Sytuacja taka nie jest bowiem przewidziana w zamkniętym katalogu przesłanek, określonych w art. 66a ust. 2 pkt 1 - 7 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Nadanie cechy identyfikacyjnej pojazdowi, na którym nie umieszczono tej cech przewiduje jedynie przepis art. 66a ust. 2 pkt 8 powołanej ustawy, zgodnie z którym starosta właściwy w sprawach rejestracji pojazdu wydaje decyzję o nadaniu cech identyfikacyjnych w przypadku pojazdu zabytkowego, w którym cecha identyfikacyjna nie została umieszczona. Przedmiotowy motocykl nie spełnia wymogów pojazdu zabytkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. O. zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego: § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażania poprzez jego błędne zastosowanie a w konsekwencji błędne uznanie, że numer identyfikacyjny pojazdu umieszczony na silniku nie stanowi numeru identyfikacyjnego pojazdu umieszczonego w sposób trwały na innym podobnym elemencie konstrukcyjnym, co niewątpliwie doprowadziło do wydania błędnej decyzji w przedmiotowej sprawie; § 5 rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 21 października 2011r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz trybu nadawania i umieszczania w pojazdach cech identyfikacyjnych, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy cechy identyfikacyjne pojazdu nadane zgodnie z dotychczasowymi przepisami zachowują ważność, a wobec przepisów dotychczas obowiązujących cechy identyfikacyjne umieszczało się na nadwoziu, podwoziu, ramie, silniku oraz tabliczkach znamionowych zastępczych; art. 66a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż numer umieszczony na silniku przedmiotowego pojazdu nie jest jego cechą identyfikacyjną, w sytuacji gdy w chwili produkcji pojazdu numer silnika niewątpliwie stanowił jego cechę identyfikacyjną; 2. naruszenie przepisów postępowania: a) art. 7 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego, co doprowadziło do podtrzymania decyzji o odmowie nadania i umieszczenia cech identyfikacyjnych motocykla marki Dniepr MT-9, o nr rej.[...], a w konsekwencji błędnego przyjęcia, że niespełniony został warunek wymieniony w przepisie § 11 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażania, podczas gdy przy prawidłowym i rzetelnym wyjaśnieniu stanu faktycznego organ bez wątpienia powinien dojść do przekonania, iż cechę identyfikacyjną przedmiotowego pojazdu stanowi nr silnika, jako inny stały element konstrukcyjny pojazdu i została ona umieszczona przez jego producenta zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami; art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego, należytego rozważenia stanu faktycznego i całokształtu okoliczności sprawy oraz poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (w szczególności zupełne pominięcie stanowiska wyrażonego w opinii technicznej nr [...], stanowiska strony i jej rzeczowej i logicznej argumentacji podnoszonej w trakcie postępowania przed organem l instancji); art. 80 K.p.a. poprzez brak prawidłowej oceny poszczególnych okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnych decyzji. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 12 kwietnia 2016 r. S. O. załączył do akt sądowych kopię umowy kupna-sprzedaży pojazdu, z której wynika, że motocykl Dniepr MT-9 nr rej [...] w dniu 7 kwietnia 2015 r. został przez niego sprzedany Z. K., zamieszkałemu w D. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl natomiast art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Badając w niniejszej sprawie zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Szczegółowa analiza akt niniejszej sprawy wykazała, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie stanowi - zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. - podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W postępowaniu nie brały bowiem udziału - bez swej winy - wszystkie strony, w tym wypadku kolejny nabywca przedmiotowego motocykla. Stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przez "brak udziału" należy rozumieć zarówno sytuację, w której strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu jak również taką, gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach podejmowanych na etapie postępowania wyjaśniającego. Skonkretyzowana w treści art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym nakłada na organ prowadzący to postępowanie obowiązek zapewnienia stronie prawnych możliwości podejmowania wszelkich czynności, które mogą przyczynić się do obrony jej interesów (wyrok NSA z 19 czerwca 1998 r. I SA/Lu 652/97 ). W myśl bowiem art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wyrazem tej zasady jest m.in. konieczność zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.), doręczenia wydanej w sprawie decyzji (art. 109 § 1 k.p.a.) oraz doręczenia zawiadomienia o wniesieniu odwołania (art. 131 k.p.a.). Nie doręczenie któregokolwiek z powyższych pism prowadzi nieuchronnie do pozbawienia strony postępowania prawa do czynnego w nim udziału. Ustalenie natomiast, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu prowadzi do stwierdzenia, że miało miejsce naruszenie prawa dające podstawę do jego wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymywała w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie nadania i umieszczenia cech identyfikacyjnych motocykla marki Dniepr MT-9, rok produkcji 1974. Jednakże, jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji pojazd ten został zbyty przez S. O. na rzecz Z. K. Okoliczność powyższa była znana organom administracji obu instancji, o czym świadczą załączone do akt sprawy "Zawiadomienie" Starosty [...] z dnia 16.04.2015 r. oraz "Potwierdzenie" Starosty [...] z dnia 17.04.2015 r. (k. 4-5 akt admin. Starosty[...]). W ocenie sądu, decyzja o odmowie nadania i umieszczenia cech identyfikacyjnych motocykla ma wpływ na sytuację prawną nabywcy pojazdu i byt prawny wydanej na jego rzecz decyzji w przedmiocie rejestracji tego pojazdu. Nie ma bowiem wątpliwości, iż każdy kolejny właściciel pojazdu posiada interes prawny - w rozumieniu art. 28 k.p.a. - do występowania w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie nadania cech identyfikacyjnych pojazdu, wydanej na rzecz poprzedniego właściciela, jako strona postępowania. Z załączonych akt postępowania administracyjnego wynika natomiast, że nabywca motocykla – Z. K. nie brał udziału na żadnym etapie postępowania toczącego się w prawie nadania i umieszczenia cech identyfikacyjnych motocykla marki Dniepr MT-9. Wszelka korespondencja, jak i rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie doręczana były wyłącznie S. O., który od dnia 7 kwietnia 2015 r. nie jest już właścicielem tego pojazdu (kopia umowy sprzedaży k. 22 akt sądowych). Jak wynika z powyższego, zarówno decyzja Starosty [...] z dnia [...] nr [...], jak również zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...] w ogóle nie zostały przesłane do nowego nabywcy pojazdu – Z. K. Tym samym został on pozbawiony możliwości udziału w całym postępowaniu, co wyczerpuje przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Na marginesie należy również zauważyć, iż znajdujące się w aktach sprawy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania w sprawie rejestracji na rzecz S. O. motocykla Dniepr MT-9, nr rej. [...] z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia z dnia [...] o nadaniu cechy identyfikacyjnej przedmiotowemu pojazdowi, także nie zostało doręczone Z. K. Wskazane wyżej uchybienia procesowe nie mogą zostać w żaden sposób konwalidowane. Prowadzenie postępowania w sytuacji, gdy uczestnik bez własnej winy nie brał w nim udziału, stanowi bowiem bezwarunkową podstawę wznowienia tego postępowania i to niezależnie od tego, czy to naruszenie procedury ma wpływ na treść decyzji, czy też nie. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji w pierwszej kolejności winien rozważyć, czy wobec zbycia motocykla Dniepr MT-9, nr rej. [...] S. O. ma nadal interes prawny w byciu stroną postępowania w sprawie nadania i umieszczenia cech identyfikacyjnych temu pojazdowi, a jeżeli tak, to zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania i we wszystkich czynnościach także kolejnemu nabywcy pojazdu, a przed wydaniem decyzji umożliwić wszystkim stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Ze względu na rodzaj stwierdzonych uchybień, sąd nie miał możliwości odniesienia się do merytorycznych zarzutów skargi. Z powyższych względów, wobec stwierdzenia naruszenia przepisów prawa procesowego dającego podstawę do wznowienia postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 135 tej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. d.j.