V SA/Wa 3479/15
WyrokWSA w Warszawie2016-05-19
Skład orzekający: Dorota Mydłowska, Barbara Mleczko-Jabłońska, Beata Krajewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami tego systemu, stanowi podstawę do odmowy przyznania pomocy finansowej grupie producentów rolnych, nawet jeśli grupa formalnie spełniła warunki wpisu do rejestru?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli grupa producentów rolnych formalnie spełniła warunki wpisu do rejestru, organy ARiMR mają prawo badać faktyczne spełnienie celów działania grupy określonych przepisami krajowymi i unijnymi. Odmowa przyznania płatności jest zasadna, gdy ustalono, że beneficjent sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, co wynika z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. W analizowanej sprawie, sposób organizacji produkcji i późne rozpoczęcie działalności przez niektórych członków grupy wskazywały na sztuczne stworzenie warunków do uzyskania pomocy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. Sp. z o.o. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odmawiającą przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych". Organ I instancji oraz Prezes ARiMR uznali, że grupa sztucznie stworzyła warunki do uzyskania pomocy, ponieważ nie wszyscy jej członkowie prowadzili zarejestrowaną działalność nadzorowaną w zakresie chowu i hodowli drobiu przed utworzeniem grupy, a niektórzy rozpoczęli ją dopiero po jej zawiązaniu lub dzierżawili kurniki od innego członka grupy. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących wymogów weterynaryjnych i statusu producenta rolnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi R. Sp.z o.o. z siedzibą w miejscowości R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "G."; oddala skargę.
Przedmiotem skargi R. Sp. z o.o. w R. (dalej "Skarżąca" lub "Grupa"), jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nr [...], z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, nr [...], z dnia [...] marca 2015 r. o odmowie przyznania płatności w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za 4 rok korzystania z pomocy na wspieranie grup producentów rolnych.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] listopada 2014 r. do Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek R. Sp. z o.o. o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych", za okres od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] października 2014 r.
W wyniku rozpoznania wniosku organ I instancji ustalił, że Grupa została zawiązana umową z dnia [...] czerwca 2010 r. przez 5 wspólników (członków): W.K. zam. w P., prowadzącego działalność w P. (kurnik nr 1 ), D. G., zam. w P., prowadzącego działalność w P., (kurnik 2, 3, 4), M. S. zamieszkałą w N., dzierżawiącą kurniki w R. od "I." Sp. z o.o. (umowa dzierżawy z dnia [...] czerwca 2010 r.), A. S., zamieszkałego w Niemczech, dzierżawiącego kurniki w R. od "I." Sp. z o.o. (umowa dzierżawy z dnia [...] czerwca 2010 r.) oraz "I." Sp. z o.o. z siedzibą w R. Wspólnikami tej spółki są D. G. (wchodzący również w skład Zarządu Spółki), E. K. oraz M. S., natomiast Prezesem Zarządu jest A. S. Kolejny wspólnik przyjęty do Grupy w roku 2012r., to "K" Sp. z o.o., która nie sprzedaje produktów do Grupy.
Decyzją Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego Grupa została wpisana w dniu [...] października 2010 r. do rejestru grup. Organ I instancji wskazał, że charakter prowadzonej działalności członków Grupy w zakresie chowu i hodowli drobiu, kwalifikuje ją jako prowadzenie działalności rolniczej w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej zgodnie z załącznikiem nr 2 do Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2012 r., poz. 361, z późn. zm.). Poszczególni członkowie Grupy oraz Grupa działająca w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzą działalność produkcyjną w zakresie chowu i hodowli drobiu. Zgodnie z art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. 2014, poz.1539) produkcja związana z chowem i hodowlą drobiu stanowi tzw. działalność nadzorowaną i wymaga uzyskania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego. Dodatkowo podmiot podejmujący wyżej wymienioną działalność jest obowiązany uzyskać decyzję powiatowego lekarza weterynarii w sprawie stwierdzenia spełniania wymagań weterynaryjnych. Podmioty prowadzące działalność podlegającą nadzorowi organów Inspekcji Weterynaryjnej są obowiązane do spełnienia wymagań lokalizacyjnych, zdrowotnych, higienicznych, jak również technicznych, technologicznych, organizacyjnych i sanitarnych. Poszczególni członkowie Grupy oraz Grupa działająca w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzą działalność produkcyjną w Hodowli Indyków w miejscowości R. [...] – O., z wyłączeniem członków D. G. oraz W. K., którzy prowadzą działalność w gospodarstwie P., w powiecie kościańskim. Organ ustalił, że nieruchomość ta, zakupiona została przez W. K. oraz D. G. aktem notarialnym z dnia [...].09.2001r. nr Rep [...] i jest również przez nich użytkowana (przy czym W. K. użytkuje kurnik nr 1, natomiast D. G. kurniki nr 2, 3, 4). Natomiast, jak wynika z umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...].12.2001 r. (Rep. A numer [...]) nieruchomość rolna zabudowana, w skład której wchodzą działki 144, 312/1, 315, i 316 (na których znajduje się kompleks kurników) została zakupiona na rzecz I. Sp. z o.o. w organizacji. Znajdujące się na tych działkach kurniki zostały następnie w dniu [...] czerwca 2010 r wydzierżawione wspólniczce i Prezesowi Zarządu Spółki I. Sp. z o.o. zamieszkałym w Niemczech – M. S. (kurnik K 1) oraz A. S. (kurnik K 8).
Organ ustalił według danych na wrzesień 2014 r., że zgodnie z Rejestrem podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną przez Główny Inspektorat Weterynarii, R. Sp. z o. o. została wpisana w dniu [...] sierpnia 2014 roku pod numerem PL [...], z rodzajem i zakresem prowadzonej działalności: obrót zwierzętami, pośrednictwo w tym obrocie lub skup zwierząt, oraz pod numerem PL 30 11 71 09 w gospodarstwie P. [...] Czempiń z rodzajem i zakresem prowadzonej działalności: tucz drobiu — indyk. Z tym samym numerem PL 30 11 71 09 również D. G. prowadził działalność w zakresie tucz drobiu indyk, z tym, że prowadzona ona była przez niego do [...] lipca 2012 roku, a po [...] lipca 2012 roku przez R. Sp. z o.o. Pod tym samym adresem zarejestrowany jest jeszcze trzeci podmiot, członek Grupy W. K. pod numerem PL 30 11 71 09, w dniu [...] stycznia 2014., który nie ponosił kosztów związanych z wystawieniem świadectw zdrowia dla indyków rzeźnych kierowanych do uboju (takie koszty ponosił do [...] lipca 2012 r. D. G., a od [...] lipca 2012 r. R. Sp. z o. o.). Organ wskazał, że poziom produkcji w gospodarstwie P. [...] C. utrzymuje się mniej więcej na tym samym poziomie, tj. 30 tys. sztuk indyków (od 2009 roku do 2013 roku).
Z kolei na terenie Hodowli I. [...], - O., w okresie zarówno objętym wnioskiem, jak i poprzedzających go okresach świadectwa zdrowia wystawiano tylko i wyłącznie na I. Sp. z o.o. Przy czym przed utworzeniem Grupy, w okresie od 21 października 2009 do 20 października 2010 r. wystawiono 79 świadectw na łączną ilość 148 400 sztuk indyków, natomiast w pierwszym roku działania Grupy, na terenie Hodowli Indyków [...], wystawiono na rzecz I. Sp. z o.o. 63 świadectwa na łączną ilość 165 024 sztuk indyków.
Na podstawie zebranych w sprawie dokumentów, m.in. pism od Powiatowych Lekarzy Weterynaryjnych organ ustalił, iż nie wszyscy członkowie Grupy, na dzień złożenia wniosku o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od 21 października 2013 r. do 20 października 2014 r. spełniali wymogi określone zarówno przepisami unijnymi, jak i krajowymi w zakresie prowadzenia działalności nadzorowanej i posiadali wpis do rejestru, a mianowicie:
- W. K. został wpisany do rejestru podmiotów nadzorowanych prowadzonego przez Powiatowych Lekarzy Weterynarii dopiero w dniu [...] stycznia 2014 r. pod nr PL 30 11 71 42,
- M. S. została wpisana w dniu [...] stycznia 2014 r. pod nr [...],
- A. S. został wpisany w dniu [...] stycznia 2014 r. pod nr [...]
Tym samym organ uznał, iż pomimo złożonego załącznika nr 2 stanowiącego Wykaz faktur VAT i rachunków, uporządkowanych w ujęciu chronologicznym, potwierdzających wartość i ilość dostarczonych grupie produktów lub grupy produktów przez poszczególnych jej członków, członkowie Grupy nie mogą zostać uznani za producentów dostarczanego do Grupy produktu w postaci drobiu żywego, a tym samym nie można uznać, że w całym okresie prowadzili działalność, ze względu na którą Grupa powstała, gdyż nie spełnili oni w odniesieniu do członków W. K., M. S. oraz A. S. podstawowego w tym zakresie wymogu odnoszącego się do produkcji nadzorowanej, tj. posiadania numeru weterynaryjnego.
W ocenie organu stwierdził, że utworzenie grupy producentów rolnych złożonych początkowo z 5 członków, z których 3 rozpoczęło prowadzenie działalności nadzorowanej po dacie utworzenia Grupy, a 2 prowadzi ją wyłącznie w kurnikach innego członka grupy, wskazuje, iż de facto, w sprawie doszło do podziału fermy indyczej, celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 642). Wątpliwości ocenie organu I instancji wzbudziła samodzielność podmiotów działających jako członkowie Grupy w zakresie prowadzonej produkcji stanowiącej działy specjalnej produkcji rolnej. Wskazano, że przepisy ustawy o grupach zakładają istnienie niezależnych producentów działających w zakresie produkcji rolnej, którzy w celu uzyskania odpowiedniej pozycji na rynku mogą łączyć się w grupy producenckie. Z ustaleń organu wynika, że przynajmniej 3 członków Grupy nie prowadziło wcześniej produkcji w zakresie hodowli i chowu drobiu, nie otrzymali oni decyzji w zakresie prowadzenia działalności nadzorowanej i nie został im nadany numer weterynaryjny. Powyższe oznacza, że nie byli w stanie, we własnym zakresie, w sposób odrębny prowadzić działalności w zakresie chowu i hodowli drobiu z powodu niespełnienia wymogów weterynaryjnych (wymagania lokalizacyjne, zdrowotne higieniczne i sanitarne, organizacyjne techniczne lub technologiczne ). Dodatkowo, jak wskazano nie spełnili oni definicji producenta, wynikającej z art. 2 ustawy o grupach. Organ I instancji przyjął, że struktura produkcyjna, członkowska i uwarunkowania związane z powstaniem i działalnością Grupy wskazują, że nie została ona utworzona w celu operacji zakreślonym przepisami prawa. Zdaniem Dyrektora Oddziału można stwierdzić, że celem jej utworzenia zaistniała dekoncentracja produkcji poprzez wydzielenie dla członków Grupy rozpoczynających działalność produkcyjną o charakterze działów specjalnych produkcji rolnej tj. A. i M. S. z kurników użytkowanych dotychczas przez innego członka Grupy tj. I. Sp. z o.o., a także dla W. K. z kurników użytkowanych przez D. G. ( mimo że osoby te są współwłaścicielami, to brak informacji o podjęciu przez W. K. produkcji ze względu na którą Grupa została utworzona.) Konsekwencją powyższego jest spełnianie wymogu formalnego wynikającego z Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 kwietnia 2008r. minimalnej rocznej produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grup producenckich. W przedmiotowej sprawie organ stwierdził zaistnienie przesłanek z przepisu art. 4 ust 8 Rozporządzenia (UE) nr 65/2011, zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do uzyskania takich płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne. W przypadku członków Grupy, wobec wykazanego powiązania kapitałowego, majątkowego oraz osobowego, nie może być mowy o realizacji celu działania jako integracji rozdrobnionych gospodarstw rolnych celem uzyskania lepszej siły przetargowej w negocjacjach z potencjalnymi nabywcami czy też dostawcami środków produkcji. Grupa, w ocenie organu I instancji nie spełniła oraz nie spełni celu zakreślonego w art. 35 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, w odniesieniu do poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych grupy producentów.
Z tego względu decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił przyznania Grupie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych w okresie od dnia 21 października 2013 r. do dnia 20 października 2014 r.
Grupa wniosła od tej decyzji odwołanie.
Prezes ARiMR decyzją, nr [...], wydaną w dniu [...] czerwca 2015 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swego stanowiska w pierwszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że istota przedmiotowej pomocy przedstawiona została w art. 35 ust 1 rozporządzenia Rady (WE ) nr 1698/2005 z 20 września 2005r., zgodnie z którym wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwienia tworzenia działalności administracyjnej grup producentów do celu min wspólnego wprowadzania towarów do obrotu w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych. Natomiast na gruncie prawa krajowego zasady organizowania i funkcjonowania grup producentów rolnych reguluje ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983, ze zm.). Szczególne zaś warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550, ze zm.). Prezes wyjaśnił również, iż jak wynika z treści przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji co do zawiązania Grupy przez 5 wspólników (członków) tj.: W. K. zam. w P., prowadzącego działalność w P. [...] (kurnik nr 1 ), D. G., zam. w P., prowadzącego działalność w P. [...], (kurnik 2, 3, 4), M. S. zamieszkałą w Niemczech, dzierżawiącą kurniki w R. [...] A, od "I." Sp. z o.o.(umowa dzierżawy z dnia [...] czerwca 2010 r.), A. S. zamieszkałego w Niemczech, dzierżawiącego kurniki w R. [...] od "I." Sp. z o.o. (umowa dzierżawy z dnia [...] czerwca 2010 r.) i "I." Sp. z o.o. oraz wpisania Grupy decyzją Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego w dniu [...] października 2010r. do rejestru grup producentów rolnych. Wskazał na przyjęcie 6 wspólnika – "K." Sp. z o.o. w 2012 r., który nie sprzedaje produktów do Grupy.
Następnie organ odwoławczy podkreślił w oparciu o informacje uzyskane od służb weterynaryjnych, że w całym okresie, za który Grupa wnioskuje o płatność, jedynie dwaj członkowie Grupy tj. D. G. i "I." Sp. z o.o., mieli zarejestrowaną działalność w Powiatowej Inspekcji Weterynaryjnej, co oznacza, że prowadzili działalność nadzorowaną w zakresie produkcji związanej z chowem i hodowlą drobiu.
Zdaniem Prezesa biorąc powyższe pod uwagę, w okresie objętym wnioskiem, mimo oświadczenia złożonego w załączniku nr 2 do wniosku Wykaz faktur VAT i rachunków, uporządkowanych w ujęciu chronologicznym, potwierdzających wartość i ilość dostarczonych grupie produktów lub grupy produktów przez poszczególnych jej członków, członkowie Grupy ( W. K., M. S. oraz A. S.) nie mogli zostać uznani za producentów dostarczonego do Grupy produktu w postaci drobiu żywego, z powodu braku spełniania podstawowego w tym zakresie wymogu odnoszącego się do produkcji nadzorowanej.
Wskazano, że jednym z warunków przyznania pomocy, określonym w obowiązujących przepisach prawa, jest wytworzenie danego produktu (grupy produktów) w gospodarstwach członków grupy, ich zakup od członków grupy i sprzedaż podmiotom nie będącym członkami grupy producentów rolnych w każdym z kolejnych okresów referencyjnych (tj. kolejnych 12 miesięcy licząc od daty wpisu do rejestru grup producentów rolnych), co wynika z przepisów § 6, § 7 oraz § 8 rozporządzenia wykonawczego.
Zgodnie z art. 35 rozporządzenia 1698/2005/WE, wsparcia udziela się grupom producentów, które zostały oficjalnie uznane przez właściwy organ Państwa Członkowskiego, a uznanie to następuje w drodze art. 7 ustawy o grupach ( u.g.p.r.) poprzez stwierdzenie przez Marszałka województwa właściwego ze względu na siedzibę grupy, w drodze decyzji administracyjnej, spełnienie przez grupę warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz przepisach wydanych na podstawie art. 6 u.g.p.r. i dokonanie wpisu grupy do rejestru grup.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przepisie § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia wykonawczego wskazane zostało, że do wniosku o płatność dołącza się wykazy faktur VAT i rachunków, uporządkowanych w ujęciu chronologicznym. potwierdzających przychody netto grupy ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków i sprzedawanych odbiorcom niebędącym członkami grupy. Również przepis § 8 rozporządzenia wykonawczego wskazuje, że wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy. Przepis ten - jak podkreślił Prezes - wskazuje jednoznacznie, że produkty powinny być wyprodukowane w gospodarstwach członków.
W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że w okresie objętym wnioskiem Grupa, D. G. oraz I. Sp. z o.o. byli producentami drobiu - indyków, jako podmioty, które w tym okresie posiadały nadany numer weterynaryjny w trybie Ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz które ponosiły koszty badań weterynaryjnych, w ramach prowadzonej produkcji. Natomiast ponieważ numery weterynaryjne W. K., M. S. oraz A. S. zostały nadane dopiero w roku 2014, organ nie mógł uznać, że ujęte w załączniku nr 2 do wniosku, sprzedane przez tych członków produkty, pochodziły z ich gospodarstw.
W ocenie organów, utworzenie grupy producentów rolnych złożonych początkowo z 5 członków, z których 3 rozpoczęło prowadzenie działalności nadzorowanej po dacie utworzenia Grupy, a 2 prowadzi ją wyłącznie w kurnikach innego członka grupy, wskazuje, iż w sprawie doszło do podziału fermy indyczej, celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 642). Utworzenie Grupy, zdaniem Prezesa ARiMR, doprowadziło do sytuacji przeciwnej do celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005, tj. do sztucznego rozdrobnienia produkcji, mającego na celu umożliwienie dwóm podmiotom, rozpoczynającym działalność w zakresie produktu, ze względu na który grupa powstała, wykazywaniem się jakąkolwiek produkcją oraz umożliwić Stronie wypełnienia warunku minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych. Bez wydzielenia przez I. Sp. z o.o. własnych kurników członkom Grupy, tj. M. S. oraz A. S., Grupa nie wypełniłaby warunku minimalnej liczby członków Grupy.
Z powyższego wynika, że Grupa, poprzez wskazane powyżej działania, nie spełniła zarówno warunku wskazanego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005, polegającego na wspólnym wprowadzaniu towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych oraz wskazanego w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów (...) a dotyczącego wymaganej minimalnej liczby 5 członków w sektorze drób żywy.
W przedmiotowej sprawie Prezes ARiMR podzielił stanowisko Dyrektora Oddziału, iż w sprawie zostały wypełnione przesłanki wskazane w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Zgodnie poglądem zawartym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 września 2013r. w sprawie C-434/12, organy analizując całokształt materiału zgromadzonego dowodowego, uznały, że w sprawie wystąpiły zarówno elementy obiektywne w postaci naruszenia celów systemu jak elementy subiektywne w postaci zamiaru stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW w celu uzyskania wyłącznie korzyści sprzecznej z celami tego systemu, warunkujące zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Do uznania, że w sprawie wystąpiły sztuczne warunki skłoniło Prezesa ARiMR po pierwsze rozpoczęcie przez W. K., M. S. oraz A. S. działalności nadzorowanej w zakresie hodowli i wprowadzania do obrotu indyków dopiero w 2014 r. podczas, gdy Grupa została utworzona w roku 2010. Następnie pomimo faktu deklaracji przez M. S. oraz A. S. prowadzenia działalności na terenie Polski, organ ustalił, iż działalność w wydzierżawionych przez nich kurnikach wykonują inni członkowie Grupy, a oni sami zamieszkują na terenie Niemiec, około 200 km od miejsca dzierżawionego kurnika. Działania poprzedzające utworzenie Grupy, mianowicie podział fermy należącej do I. Sp. z o.o. i wydzierżawienie, powstałych w wyniku podziału, kurników M. S. oraz A. S. miało na celu wykazanie ww. podmiotów, jako producentów rolnych — hodowców indyków. Chronologia kolejnych zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy wskazuje, zdaniem organu, że zamiarem osób zawiązujących Grupę oraz jej poszczególnych członków, było działanie mające na celu w pierwszej kolejności ominięcie warunku wskazanego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005, a w dalszej kolejności otrzymanie płatności w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych".
W przedmiotowym przypadku bowiem nie można mówić, jak wskazano, iż członkowie Grupy, przed jej założeniem, prowadzili działalność w zakresie prowadzonej produkcji, stanowiącej działy specjalne produkcji rolnej. Jednocześnie nie sposób wskazać, iż członkowie Grupy samodzielnie prowadzą działalność gospodarczą w zakresie hodowli i chowu drobiu. Organ podkreślił, iż nie podważa faktu, iż na podstawie przepisów prawa krajowego, w szczególności przepisów prawa podatkowego, prawa handlowego, podmioty będące członkami Grupy uzyskały odrębną podmiotowość prawną i na gruncie prawa polskiego stanowią odrębne podmioty prawa. Jednakże stwierdził, iż przyjęty przez członków Grupy sposób organizacji produkcji wskazuje, iż funkcjonowanie tegoż podmiotu zdeterminowane jest możliwością uzyskania wsparcia dla grup producenckich w ramach środków finansowych przewidzianych w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a nie potrzebą dostosowania procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, centralizacji sprzedaży. Trudno bowiem, jak wskazano, doszukiwać się spełniania przez Grupę celów, dla których spółka powinna być powołana, z uwzględnieniem przywołanych uregulowań prawnych. I. Sp. z o.o., którego udziałowcami są M. S. oraz A. S. oraz W. K., wydzierżawia kurniki innym członkom Grupy, a mianowicie M. S. oraz A. S., niejako rezygnując z częściowego prowadzenia własnej produkcji na rzecz wspomnianych członków. Taka metoda gospodarowania, zdaniem organu odwoławczego w żaden sposób nie wpływa na zwiększenie mocy produkcyjnej Grupy, gdyż w danym kurniku możliwa jest do wyprodukowania z góry określona liczba brojlerów, bez znaczenia kto w danym czasie je wytwarza. W związku z powyższym, nie można mówić o jakiejkolwiek koncentracji podaży oraz poprawie efektywności gospodarowania. Tym samym, skoro pomoc przyznawana jest dla grupy producentów, a grupa utworzona jest zasadniczo dla wzmocnienia pozycji pojedynczych producentów na rynku, zaś niektórzy członkowie grupy, dopiero w dniu założenia Grupy lub niedługo przed tym terminem, rozpoczynają prowadzenie działalności, to wraz z utworzeniem Grupy następuje rozdrobienie produkcji w zakresie chowu i hodowli drobiu. Zatem, zdaniem Prezesa ARiMR, zasadny jest wniosek, że warunki dla uzyskania pomocy związanej z rejestracją grupy producenckiej zostały sztucznie stworzone. Pomoc udzielana jest bowiem wówczas, gdy grupa nie tylko jest zarejestrowana, ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona.
W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Prezesa ARiMR odmówiono przyznania płatności.
Skargę z dnia [...] lipca 2015 r. na powyższą decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "R." Sp. z o.o. z siedzibą w R.
Zaskarżonej decyzji Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła:
1. obrazę prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.
a) art. 4. ust. 8 rozporządzenia komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. wobec niewłaściwego zastosowania w/w normy wyrażającego się przyjęciem, że skarżąca w jej sytuacji nie może osiągnąć celu zamierzonego przez system pomocy wsparcia na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz, że skarżąca sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności chcąc uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu pomocy, w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki w/w normy albowiem nie udowodniono i nie wykazano warunków obiektywnych oraz subiektywnych uzasadniających negatywną dla skarżącej decyzję,
b) art. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w zw. z art 2 ustawy o g.pr. poprzez błędną wykładnie w/w norm wyrażającą się przyjęciem, iż uzyskanie weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego stanowi przesłankę bycia producentem rolnym w rozumieniu w/w ustawy, nie zaś wyłącznie obowiązek nałożony na producenta rolnego w zakresie chowu i produkcji drobiu,
c) art. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt poprzez błędne zastosowanie w/w normy wobec pominięcia, że podjęcie działalności nadzorowanej warunkuje także uzyskanie weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego na dany obiekt w którym prowadzona jest taka działalność, a nie wyłącznie na ściśle oznaczony podmiot,
d) art. 2 oraz art. 4 ustawy o g.pr. w zw. z art. 7 ustawy o g.pr. poprzez niewłaściwe zastosowanie w/w norm polegające na bezzasadnym podważeniu przez organ decyzji innego i wyłącznie kompetentnego organu w przedmiocie statusu poszczególnych podmiotów tworzących grupę producentów rolnych na dzień jej założenia i zarejestrowania, w sytuacji w której każdy z jej członków na dzień jej zawiązania był producentem rolnym w sektorze hodowli i chowu drobiu, co potwierdzono ostateczną decyzją administracyjną Marszałka Województwa,
e) art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. wobec błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania w/w normy wyrażającej się uznaniem, że utworzenie skarżącej nie spełniało żadnego z celów udzielenia pomocy, w sytuacji w której działalność skarżącej i jej członków osiągnęła cele opisane w lit. a w/w normy, a także cele ujęte w pozostałych jednostkach redakcyjnych w/w aktu,
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a ) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 kpa, w zw. z art. 80 k.p.a. wobec arbitralnego, nie poprzedzonego wyczerpującym zebraniem i rozpatrzeniem materiału dowodowego uznania, że podmioty tworzące R. Sp. z o.o. w sposób sztuczny stworzyły warunki w celu uzyskania korzyści w ramach działania Grup producentów rolnych, a także że funkcjonowanie grupy i realizacja uzyskanych korzyści prowadzi do efektów sprzecznych z celami działania,
b) art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa wobec dowolnego uznania, że podmioty tworzące R. Sp. z o.o. nie są producentami w rozumieniu art. 2 g.pr. podczas gdy wniosek ten pozbawiony jest jakichkolwiek miarodajnych, należycie uzasadnionych podstaw faktycznych oraz prawnych,
c) art. 80 kpa wobec dowolnego uznania, że dostarczony skarżącej drób został wyprodukowany jedynie przez część jej członków lub w gospodarstwach jedynie niektórych członków skarżącej, w sytuacji w której brak jest na tą okoliczność jakichkolwiek dowodów, zaś te przedstawione przez skarżącą dowodzą rzeczy przeciwnej,
d) art. 86 kpa wobec bezzasadnego odstąpienia od przesłuchania skarżącej oraz podmiotów ją tworzących w charakterze strony w sytuacji w której w sprawie nie doszło do weryfikacji stanowiska skarżącej oraz pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy,
e ) art. 7 kpa, art. 77 kpa wobec bezzasadnego obciążenia skarżącej ciężarem dowodu, że nie stworzyła ona sztucznie warunków w celu uzyskania korzyści w ramach działania Grup producentów rolnych oraz wobec ustanowienia przez organ II instancji domniemania w tym zakresie, w sytuacji w której to na organie administracji, chcącemu wyciągnąć wobec strony negatywne konsekwencje spoczywał ciężar dowodowy, dyktowany obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej i tworzących ją podmiotów.
Mając powyższe na względzie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Grupa uzasadniając podniesione zarzuty wskazała m.in., że jej członkowie nie mieli obowiązku posiadania własnych numerów weterynaryjnych, ponieważ prowadzili działalność, której prowadzenie było dozwolone ze względu na zezwolenie weterynaryjne dotyczące miejsca, w którym była ona prowadzona – co przewiduje treść art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983 ze zm.).
Stosownie do art. 2 ustawy z 15 września 2000 r. osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.
Treść art. 3 ustawy określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, między innymi zgodnie z ust. 1 pkt 1 art. 3 grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4).
W ramach delegacji zawartej w art. 6 ustawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72, poz. 424).
W punkcie 5 załącznika do rozporządzenia z 9 kwietnia 2008 r. ustalono, że minimalna liczba członków grupy producentów drobiu żywego to 5 podmiotów, a minimalna wielkość produkcji to 500 000 sztuk.
Na podstawie art. 7 ustawy spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie o grupach producentów oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy czyli w ww. rozporządzeniu z 9 kwietnia 2008 r., stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy, który dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa ( art. 12 ustawy).
Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu na terytorium RP reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173 j.t.) w tym w odniesieniu do grup producentów (art. 5 ust. 1 pkt 10).
W art. 10 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. przewidziano, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1) oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm.).
Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. pomoc jest udzielania grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczonych od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.
Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa.
Wobec uzyskania przez skarżącą wpisu do prowadzonego przez Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego rejestru grup producentów rolnych, Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych.
Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty.
Tak więc przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia (Rady) 1698/2005 i rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.
Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia Rady nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:
a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;
b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;
c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych", jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu.
W związku z tym, że istotą pomocy jest wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne, czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy.
Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że Grupa spełniła warunki wpisania jej do rejestru grup producentów i decyzją Marszałka Województwa Z. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] została wpisana do tego rejestru. Pomoc Grupie została przyznana.
Okoliczności te nie stoją jednak na przeszkodzie badania przez ARiMR zasadności przyznania płatności przy złożeniu przez Grupę wniosku o płatność. Wynika to z tego faktu, że wpisanie Grupy do rejestru grup producentów zależy od spełnienia przez nią wymogów formalnych określonych w treści art. 3 ustawy z 15 września 2000 r., zaś wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Tymczasem badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami nie tylko krajowymi, ale i unijnymi.
Zgodnie z § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu.
Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika żeby organy kwestionowały braki wniosku, jak również nie podważały faktu, że na podstawie przepisów prawa krajowego, w szczególności przepisów prawa podatkowego, prawa handlowego podmioty będące członkami Grupy uzyskały odrębną podmiotowość prawną i na gruncie prawa polskiego stanowią odrębne podmioty prawa. Odmawiając przyznania płatności organy zakwestionowały zasadnie, faktyczną działalność członków Grupy w zakresie produkcji drobiu żywego i uzasadniły to przyjętym przez członków Grupy sposobem organizacji produkcji który, jak wskazano zdeterminowany jest w sprawie możliwością uzyskania wsparcia dla grup producenckich, w ramach środków przewidzianych w PROW na lata 2007-2013, a nie potrzebą dostosowania procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, centralizacją sprzedaży – co rzutuje na ocenę spełnienia celu określonego w treści art. 35 ust. 1, a w szczególności lit. b rozporządzenia Rady nr 1698/200. Przepis ten bowiem stanowi, że celem jest wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych, Tym samym rozpoznanie sprawy wymaga oceny, czy w związku z tym zasadne jest postawienie skarżącej zarzutu stworzenia przez Grupę sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, o czym stanowi art.4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.
Odnosząc się do przedstawionych w tym względzie okoliczności należy stwierdzić, że Sąd podziela stanowisko organów.
Należy wskazać, że wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 21 ust. 1. i ust. 2 ustawy z 7 marca 2007 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej, nadto, że organ przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z ust. 3 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z treści w/w przepisu wynika, że organ działa na podstawie k.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a., zatem zarzut dotyczący ich naruszenia nie jest zasadny. Obowiązkiem organu jest natomiast rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organy, w tym organ II instancji odniósł się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonał oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. W żadnym razie nie doszło do rozstrzygania poza zakresem kompetencji ARiMR jak sugeruje Skarżąca, podnosząc, że organ oceniając działanie Grupy czynił to z naruszeniem przepisów ustawy z 15 września 2000 r. określających kompetencje Marszałka Województwa. Rację ma organ gdy wskazuje, że takie rozumienie decyzji o spełnieniu przez Grupę warunków prowadzenia działalności (ocenianej przez pryzmat spełnienia warunków art. 3 ustawy) prowadziłby do braku możliwości oceny działalności Grupy pod kątem praktycznego (nie zaś formalnego) spełnienia celu dla jakiego Grupa się zawiązała i została zarejestrowana, a zatem sam fakt rejestracji Grupy, a następnie wydanie decyzji o przyznaniu pomocy, pozbawiałby ARiMR możliwości badania zasadności wniosku o płatność w sposób merytoryczny, ograniczając wspomniane badanie do badania wyłącznie formalnego, a w konsekwencji do braku możliwości badania, czy nie doszło do sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków wymaganych do otrzymania płatności. Należy też zaznaczyć, że decyzja o przyznaniu pomocy finansowej dokonywana jest po sprawdzeniu spełnienia przez Grupę określonych § 3 ust. 1 rozporządzenia wymogów formalnych, zaś wniosek o płatność składany jest po upływie konkretnego okresu faktycznej działalności Grupy i realizacji przyjętego przez nią celu działania.
Odnosząc się w dalszym ciągu do zarzutów Skarżącej, w ocenie Sądu, Skarżąca nie wykazała ażeby jej członkowie z wyjątkiem Spółki R. Sp. z o.o. i D. G., przed utworzeniem Grupy prowadzili faktyczną działalność w zakresie produkcji drobiu żywego. Podzielić należy ustalenia organu, iż przed dniem zawarcia ze Spółką " R." Sp. z o. o. w dniu 1 czerwca 2010r. umów dzierżawy kurnika nr K 1 przez M. S. ( wspólnika I. Sp. z o.o.) i kurnika nr K 8 przez A. S. (Prezesa zarządu Spółki I.) członkowie Grupy nie dysponowali środkami produkcji oraz pomieszczeniami umożliwiającymi produkcję. Poza sporem pozostaje że nieruchomość w R., w skład której wchodzą działki, na których znajduje się kompleks kurników została zakupiona na rzecz I. Sp. z o.o. w grudniu 2001r. i działalność w zakresie chowu i hodowli drobiu prowadzona była w tym obiekcie przez właściciela tj. Spółkę I. Natomiast we wsi P. nieruchomość na której znajdują się cztery kurniki zakupiona została przez W. K. oraz D. G. w dniu [...] września 2001r., nie mniej działalność w zakresie produkcji drobiu prowadził na niej D. G., zgłaszając ją do produkcji nadzorowanej i uzyskując stosowne zezwolenie już w 2002r. W oparciu o porozumienie W. K. objął w użytkowanie jeden kurnik w 2010r. Natomiast skarżąca Grupa powołana została umową zawartą w dniu [...] czerwca 2010r. Poza sporem pozostaje też, że członkowie Grupy, którzy objęli w użytkowanie kurniki, tuż przed zawarciem umowy powołania Grupy R. – P. - G. Sp. z o.o. tj. W. K., M. S. ( wspólniczka I.) i A. S. Prezes Zarządu spółki I. Sp. z o.o. nie zgłaszali ani nie rejestrowali swojej działalności w Powiatowej Inspekcji Weterynaryjnej.
Prawidłowe są ustalenia organu, nie kwestionowane zresztą przez Skarżącą, a dokonane w oparciu o informacje ze Służb weterynaryjnych, że z członków Grupy jedynie D. G. i Spółka I. Sp. z o.o. — posiadali numery weterynaryjne ( odpowiednio PL 30 11 719 nadany 20 marca 2002 r. i PL 049846815-001 nadany 14 grudnia 2007r.) wydane na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2004 r. nr 69 poz. 625 ze zm.). Pozostali uzyskali je dopiero w styczniu 2014 r.
Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji zgodnie z art. art. 5. ust. 1 "Podjęcie działalności nadzorowanej, o której mowa:
1) w art. 1 pkt 1 lit. a, c-f, h, l, jest dozwolone po stwierdzeniu przez powiatowego lekarza weterynarii właściwego ze względu na przewidywane miejsce jej prowadzenia, w drodze decyzji, spełniania wymagań weterynaryjnych określonych dla prowadzenia danego rodzaju działalności;
2) w art. 1 pkt 1 lit. b, g, i-k, n, jest dozwolone po uprzednim zgłoszeniu, w formie pisemnej, zamiaru jej prowadzenia powiatowemu lekarzowi weterynarii właściwemu ze względu na przewidywane miejsce jej prowadzenia.
2. Powiatowy lekarz weterynarii wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 1, na wniosek podmiotu zamierzającego prowadzić działalność nadzorowaną, złożony co najmniej na 30 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności.
Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzje oparte na treści art. 5 ust. 2 ustawy odnoszą się do działalności nadzorowanej, o jakiej jest mowa w treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy .
Okoliczność ta powoduje, że argumenty Skarżącej zmierzające do wykazania, że w istocie wspomniana decyzje odnoszą się do udzielenia zezwolenia w zakresie miejsca prowadzenia działalności, fermy drobiu we wsi R. [...] czy też fermy indyków rzeźnych w P. ( rozumiane jako znajdujące się tam zabudowania), nie mogą odnieść pożądanego skutku. Oczywiście zgodzić się należy ze Skarżącą, że przynależność do grupy producentów, nie jest w świetle przepisów ustawy o grupach producentów, czy też stosownych rozporządzeń uzależniona od posiadania przez ich członków weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego. W tym zakresie należy podzielić zarzuty skarżącej, iż uzyskanie weterynaryjnego nr identyfikacyjnego nie stanowi przesłanki bycia producentem rolnym. Nie mniej jednak, biorąc pod uwagę okoliczność, że prowadzenie chowu i hodowli indyków rzeźnych przeznaczonych do wprowadzenia na rynek podlega stosownym przepisom wynikającym z konieczności zachowania wymogów weterynaryjnych i podporządkowania się stosownym wymogom prawa w tym zakresie, a członkowie Grupy poza spółką I. Sp. z o.o. i D.G. nie posiadali przez część objętego wnioskiem okresu takiego numeru, bowiem nie zgłosili takiej działalności wczesniej, to można przyjąć, tak jak zrobił to organ, że takiej działalności w zakresie hodowli (tuczu) drobiu nie prowadzili - legalnie tj. zgodnie z prawem - i to niezależnie, czy w charakterze podmiotu wykonującego działalność nadzorowaną, czy też dysponującego miejscem spełniającym wskazane wymogi. Okoliczność ta sama w sobie, tak jak i fakt nie prowadzenia wcześniej działalności, nie stanowi o naruszeniu przepisów dotyczących grup, bo rozpoczęcie działalności po zawiązaniu Grupy, a przed jej rejestracją stanowi formalne spełnienie bycia producentem, tak jak po jej zawiązaniu możliwe jest podjęcie starań o uzyskanie numeru weterynaryjnego. Tym niemniej z okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy wynika jednak, że hodowla dotycząca tuczu indyków prowadzona była w stanowiącej własność Spółki I. Sp. z o.o fermie i gospodarstwie P. - przez Spółkę I. i D. G., w związku z faktem, że to te podmioty posiadły zezwolenie weterynaryjne. Tym samym zasadnie cała hodowla wszystkich podmiotów została im przypisana, bowiem tylko te podmioty mogły legalnie wprowadzać towar do obrotu. Również świadectwa weterynaryjne, za które oni płacili były tym właśnie podmiotom wydawane. W sprawie nie zakwestionowane zostało również, że wielkość produkcji w gospodarstwie Piotrowo Pierwsze utrzymuje się mniej więcej na tym samym poziomie, tj. 30 tys. sztuk indyków (od 2009 roku do 2013 roku). Z kolei na terenie Hodowli Indyków Redło 23 - Osina, w okresie zarówno objętym wnioskiem, jak i poprzedzających go okresach świadectwa zdrowia wystawiano tylko i wyłącznie na I. Sp. z o.o. Przy czym przed utworzeniem Grupy, w okresie od 21 października 2009 r. do 20 października 2010 r. wystawiono 79 świadectw na łączną ilość 148 400 sztuk indyków, natomiast w pierwszym roku działania Grupy, na terenie Hodowli I. [...], wystawiono na rzecz I. Sp. z o.o. 63 świadectwa na łączną ilość 165 024 sztuk indyków.
Nie budzi wątpliwości, że w okresie objętym wnioskiem D. G. oraz I. Sp. z o.o. byli producentami drobiu – indyków. Posiadali nadany numer weterynaryjny w trybie Ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz ponosili koszty badań weterynaryjnych w ramach prowadzonej produkcji. Utworzenie grupy producentów rolnych złożonych początkowo z 5 członków, z których 3 rozpoczęło prowadzenie działalności nadzorowanej po dacie utworzenia Grupy, a 2 prowadzi ją wyłącznie w kurnikach innego członka grupy, istotnie wskazuje, iż w sprawie doszło do podziału fermy indyczej, celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 642).
Zasadnie organy wskazują, że utworzenie Grupy doprowadziło do sytuacji przeciwnej do celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005, tj. do sztucznego rozdrobnienia produkcji, mającego na celu umożliwienie dwóm podmiotom, rozpoczynającym działalność w zakresie produktu, ze względu na który grupa powstała, wykazywaniem się jakąkolwiek produkcją oraz umożliwić Stronie wypełnienia warunku minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych. Bez wydzielenia przez I. Sp. z o.o. własnych kurników członkom Grupy - M. S. oraz A. S., Grupa nie wypełniłaby warunku minimalnej liczby członków Grupy.
W sprawie zostały wypełnione przesłanki wskazane w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Zgodnie poglądem zawartym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 września 2013r. w sprawie C-434/12, organy analizując całokształt materiału zgromadzonego dowodowego, zasadnie uznały, że w sprawie wystąpiły zarówno elementy obiektywne w postaci naruszenia celów systemu jak elementy subiektywne w postaci zamiaru stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW w celu uzyskania wyłącznie korzyści sprzecznej z celami tego systemu, warunkujące zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.
Pomimo faktu deklaracji przez M. S. oraz A. S. prowadzenia działalności na terenie Polski, z dokumentacji (pismo datowane na dzień [...] września 2014 r.) wynika, iż działalność w wydzierżawionych przez nich kurnikach wykonują inni członkowie Grupy, a oni sami zamieszkują na terenie Niemiec, około 200 km od miejsca dzierżawionego kurnika.
Zasadnie w sprawie uznano , że działania poprzedzające utworzenie Grupy, mianowicie podział fermy należącej do I. Sp. z o.o. i wydzierżawienie, powstałych w wyniku podziału, kurników miało na celu wykazanie ww. podmiotów, jako producentów rolnych — hodowców indyków. W konsekwencji, mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, Grupa w niniejszej sprawie w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie przez Skarżącą w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.
Chronologia kolejnych zdarzeń poprzedzających utworzenie Strony wskazuje, jak zasadnie w sprawie przyjęto, że zamiarem osób zawiązujących Grupę oraz jej poszczególnych członków, było działanie mające na celu w pierwszej kolejności ominięcie warunku wskazanego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005, a w dalszej kolejności otrzymanie płatności w ramach działania "G.". Organy słusznie przyjęły brak samodzielności członków Grupy w prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie hodowli i chowu drobiu. Jak wynika z wyjaśnień złożonych pismem z dnia [...] września 2014 r. M. S. oraz A. S. część prac bieżących powierzają innym członkom Grupy, tj. W. K., D. G. oraz R. Sp. z o.o.
W przedmiotowej sprawie trudno doszukiwać się spełniania przez Grupę celów, dla których spółka powinna być powołana, z uwzględnieniem przywołanych uregulowań prawnych. I. Sp. z o.o., którego udziałowcami są M. S. oraz A. S. oraz W. K., wydzierżawia kurniki innym członkom Grupy, niejako rezygnując z częściowego prowadzenia własnej produkcji na rzecz wspomnianych członków. Taka metoda gospodarowania w żaden sposób nie wpływa na zwiększenie mocy produkcyjnej Grupy, gdyż w danym kurniku możliwa jest do wyprodukowania z góry określona liczba brojlerów, bez znaczenia kto w danym czasie je wytwarza. W związku z powyższym, organy agencji zasadnie wywiodły, iż w takim przypadku nie można mówić o jakiejkolwiek koncentracji podaży oraz poprawie efektywności gospodarowania.
Wniosek organu, że w istocie doszło do decentralizacji, a nie centralizacji produkcji między podmiotami będącymi członkami Grupy, co stanowi jeden z wymogów celu działania grupy producentów określonym w art. 35 ust. 1 pkt b rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, jest uprawniony. Należy podkreślić, że skoro zgodnie z art. 2 ustawy z 15 września 2000 r. określone w nim podmioty prowadzące gospodarstwo rolne lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej, mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego, to jest jednoznaczne, że podmioty te "wchodząc" do Grupy, wnoszą do niej swój dotychczasowy potencjał produkcyjny, zatem można się spodziewać, że łącznie będzie on oscylował wokół sumy wszystkich tych potencjałów. Oczywiście konieczne jest jedynie uzyskanie zakładanej ilości produktów, która nie może być mniejsza niż minimalna. Tym niemniej swoiste "podzielenie się" zakresem produkcji przez Spółkę i D. G. dowodzi, że w istocie chodziło nie o samą produkcję i możliwość współpracy podmiotów tworzących Grupę w ramach wspólnego działania określonego zarówno w treści art. 35 ust. 1 pkt b rozporządzenia nr 1698/2005, jak i w treści art. 2 ustawy z 15 września 2000 r. o grupach producentów, ale o stworzenie sztucznych warunków umożliwiających uzyskanie płatności finansowej. Sąd podziela stanowisko organu, że utworzenie grupy producentów produkujących ten sam produkt, tworzonych w istocie przez te same osoby fizyczne, miał na celu obejście przepisów odnoszących się do maksymalnego limitu kwoty wsparcia w ramach działania "Grupy producentów rolnych", o jakich jest mowa w treści załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 1698/2005.
Tym samym należało uznać, że mimo formalnego spełnienia warunków uzyskania płatności, nie jest ona należna ze względu na to, że stoi temu na przeszkodzie treść art. 4 pkt 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.
W tym stanie rzeczy nie doszło do naruszenia treści żadnego ze wskazywanych przez Skarżącą Grupę przepisów prawa materialnego w postaci wymienionych w skardze art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, art. 2 i art. 3 ustawy o grupach producentów i ich związkach, § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych.
Nie znalazły też uznania Sądu jak już wyżej wskazano zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów proceduralnych. Wbrew zarzutom Skarżacej organ II instancji właściwie ustalił stan faktyczny oraz wskazał mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa krajowego i unijnego. Dokonujac ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ II instancji wyczeprująco wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie opierając argumentację na zgromadzonym materiale dowodowym.
Zdaniem Sądu organ orzekający w sprawie nie naruszył przepisów ustawy o wspieraniu. Należy przy tym podkreślić, że art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi samodzielną podstawę udzielania stronom wyjaśnień i nie jest poprawne odwoływanie się w tej kwestii do przepisu k.p.a., który wobec szczególnej regulacji nie znajduje zastosowania (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 863/11, LEX nr 1217430).
W sprawie nie występuje, zarzucane skargą, przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, nie ma też nieuprawnionych wniosków wypływających z tej oceny. Strona skarżąca, na której ciąży ciężar dowodu, mimo kierowanych do niej wezwań, nie przedstawiła takiej argumentacji, która usprawiedliwiałaby uznanie zasadności działań podmiotów tworzących grupę z punktu widzenia jej celów określonych przepisami prawa. Nadesłane przez Skarżącą dokumenty i wyjaśnienia zostały w sposób szczegółowy opisane i ocenione przez Prezesa ARiMR, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Reasumując w ocenie Sądu, przyjęcie przez organy orzekające, że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów, jest w pełni zasadne. Prawidłowo zatem organy te uznały, iż powyższe działanie Skarżącej wyczerpało przesłanki art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.
W konsekwencji powyższe skutkowało odmową przyznania Skarżącej płatności.
Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez Skarżącą zarzuty. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło