I GSK 1009/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Po 951/15 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 19 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Po 951/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a", oddalił skargę [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 29 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Kolegium, którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Poznania z 2 stycznia 2015 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w związku z wniesieniem przez [...] 18 grudnia 2014 r. zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej, w rezultacie działania organu doszło do bezprawnej egzekucji kwoty [...] zł z przysługującego jej świadczenia emerytalnego, w okresie pomiędzy zawieszeniem postępowania z mocy prawa a wydaniem przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu. Sąd podniósł, że w przypadku wniesienia zarzutów na podstawie jednego ze wskazanych przepisów, zbędne jest wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, gdyż wskutek złożenia zarzutów dochodzi do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa. Wbrew stanowisku skarżącej, wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. nie stanowi jednak naruszenia przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W ocenie Sądu, wydanie zaskarżonego orzeczenia nie wywołało skutków, na które wskazała strona skarżąca w piśmie z 23 października 2015 r. O ile zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzi do niedopuszczalności dokonywania nowych czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny, to jednak dłużnik zajętej wierzytelności (w tym wypadku ZUS) po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego jest nadal związany zajęciem wierzytelności, dlatego nie może świadczyć bezpośrednio zobowiązanemu (swemu wierzycielowi), ale powinien spełnić swoje świadczenie organowi egzekucyjnemu, który z kolei nie może przekazać świadczenia wierzycielowi, ale powinien złożyć je do depozytu. Nie ma więc racji skarżąca, że działanie organu egzekucyjnego, który wyegzekwował od niej kwotę [...] zł w okresie po zawieszeniu postępowania z mocy prawa do wydania postanowienia o zawieszeniu, było bezprawne. Kwestia ta nie podlega jednak badaniu w niniejszym postępowaniu dotyczącym wyłącznie podstaw zawieszenia postępowania, lecz może być ona przedmiotem odrębnej skargi na czynności egzekucyjne, którą zobowiązana może wnieść do organu egzekucyjnego w terminie czternastu dni od dnia zawiadomienia jej o czynności egzekucyjnej (art. 54 § 1, 4-5 u.p.e.a.). 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku [...] wniosła o jej uwzględnienie i zmianę zaskarżonego wyroku. Zarzuciła obrazę prawa procesowego – art. 35 § 1 u.p.e.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegającą na bezpodstawnym uznaniu, że zaskarżone postanowienie Prezydenta Poznania nie stanowi istotnego naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy mimo uznania jego oczywistej niezgodności z prawem i wynikającego z dokumentów i uznanego przez Sąd faktycznego nie ograniczenia się administracyjnego organu egzekucyjnego do zabezpieczenia zajętej emerytury skarżącej przed jej wypłaceniem skarżącej przez ZUS i faktycznego wyegzekwowania, po zawieszeniu postępowania, długu od skarżącej. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Kolegium wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej. Zdaniem Kolegium skarżąca podniosła zarzuty, które nie zasługują na uwzględnienie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez WSA wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. 4.2. Skarżąca sformułowała zarzut obrazy prawa procesowego, tj. art. 35 § 1 u.p.e.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W ocenie skarżącej Sąd bowiem błędnie stwierdził, że wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego 2 stycznia 2015 r. stanowiło naruszenie przepisów postępowania jednak nie w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia. Skarżąca twierdzi bowiem, że skutkiem wydania tego postanowienia była bezprawna egzekucja kwoty 117,60 zł z przysługującego jej świadczenia emerytalnego. Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji w zakresie błędnego wydania przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Powołana regulacja stanowi, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Ten powyżej wskazany sposób regulacji oznacza, że wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wskazując jednocześnie ramy czasowe tego zawieszenia, które trwa od zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (jest to termin początkowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego) do wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu (jest to termin końcowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 35 § 1 u.p.e.a., na wskutek wniesienia zarzutu ex lege zawiesza postępowanie egzekucyjne. Ten sposób regulacji wskazuje na brak podstaw normatywnych do wydania postanowienia w tym przedmiocie. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w poglądach doktryny wskazujących, że nie istnieją podstawy ku temu, aby organ egzekucyjny miał wydawać w tym przedmiocie odrębne postanowienie (por. R. Hauser, W. Piątek (w) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wyd. 9, Wyd. C.H. Beck 2018, str. 268). Pogląd ten jest akceptowany przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Kolejnym argumentem przemawiającym za takim sposobem wykładni ww. przepisu jest brak wskazania tej okoliczności jako normatywnej przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wśród przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 u.p.e.a., zobowiązujących organ do wydania postanowienia w tym zakresie, brak jest enumeratywnie wskazanej przesłanki zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. Celem regulacji art. 35 § 1 u.p.e.a. jest tymczasowe zaniechanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Regulacja powyższa ma na celu tymczasową ochronę dłużnika, który wniósł w trybie ustawy egzekucyjnej zarzuty, które mogą okazać się zasadne. 4.3. W konsekwencji wydanie przez organ postanowienia z 2 stycznia 2015 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w trybie art. 35 § 1 u.p.e.a. nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia albowiem - jak już zostało wskazane - zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. przepisu następuje ex lege. Postanowienie takie należy traktować jako postanowienie o charakterze deklaratoryjnym. W konsekwencji nie mogło wywołać skutku wskazanego przez skarżącą, tj. ściągnięcia z emerytury skarżącej kwoty 117, 60 zł. Należy podzielić przy tym stanowisko Sądu I instancji, że kwestia egzekucji tej kwoty nie podlega badaniu w postępowaniu dotyczącym badania przesłanek zawieszenia postępowania. Kwestia ta może być natomiast przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 § 1 u.p.e.a. 4.4. Skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.