I SAB/Wa 263/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...] z obrębu [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W złożonej do tutejszego Sądu skardze M. W. zaskarżył bezczynność Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], dawniej [...], pochodzącej z nieruchomości hipotecznej nr [...]. Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta do bezzwłocznego wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni, stwierdzenie że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny w oparciu o art. 154 § 6 p.p.s.a, oraz o zasadzenie kosztów procesu. Jak wynika z akt sprawy wniosek o odszkodowanie za w/w nieruchomość złożony został w 1992r. Pismem z dnia [...] maja 2010 r. Skarżący wystąpił do organu, o podjęcie wszczętego w 1992 r. postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejęte grunty. W dniu [...] sierpnia 2010 r. złożył ponaglenie we wskazanej wyżej sprawie. Z akt sprawy wynika, że w okresie od września 2010 r. do lutego 2011 r. Prezydent [...] nie podejmował żadnych działań w celu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Dopiero pismem z dnia [...] lutego 2011 r. organ wystąpił do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie rozliczenia powierzchni hip. Nr [...] oraz kopii mapy ewidencyjnej z naniesionymi granicami hipotecznymi. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. organ wystąpił z prośbą o przesłanie akt własnościowych nieruchomości położonej przy ul. [...] do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w Dzielnicy [...] oraz Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w Dzielnicy [...]. Kolejne kroki zostały przez organ podjęte dopiero pismami datowanymi na dzień [...] września 2011 r. Pismem z dnia [...] września 2011 r., wnioskodawca wniósł do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...], znak [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin do rozpatrzenia sprawy do dnia [...] marca 2012 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. pełnomocnik poinformował organ, że jego mocodawca J. W. zmarł, a w jego prawa wstąpił jego następca prawny - syn M. W. Przy wskazanym piśmie załączyłem stosowne pełnomocnictwo wraz z opłatą skarbową oraz akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] czerwca 2012 r. Rep [...] Nr [...]. Jednoczenie pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. spadkobierca zmarłego M. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...]. Wyrokiem z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 299/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do wydania orzeczenia w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] oznaczoną nr hip. [...] z obrębu [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Nadto Sąd stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...], Prezydent odmówił J. W. przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Od powyższej decyzji M. W. złożył odwołanie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...], Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Akta zostały przekazane Prezydentowi [...] przez Wojewodę [...] dnia [...] lipca 2013r. Pismem z dnia [...] października 2014 r., M. W., wniósł zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta [...]. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., Nr [...], Wojewoda [...] uznał wniesione w sprawie zażalenia za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Po zwrocie akt do organu nie została podjęta żadna czynność procesowa. Do dnia rozpoznania skargi oczekiwana przez Skarżącego decyzja nie została tym samym wydana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując trudnościami w zgromadzeniu materiału dowodowego niezbędnego do rozpoznania sprawy, powiadomił ponadto, że wyda decyzję w terminie do dnia [...] lipca 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Takie brzmienie, powyższy przepis, uzyskał z dniem 17 maja 2011 r. w wyniku jego nowelizacji dokonanej ustawą z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). Konstrukcja tego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Podkreślić należy, że w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z nie zakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu. Obecnie, od nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmuje się, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w którym wykonywane są czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywane czynności są pozorne powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70) ewentualnie, w którym następuje mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Analiza powyższego prowadzi do stwierdzenia, że pojęcie przewlekłości postępowania jest pojęciem szerszym aniżeli bezczynność. Sąd mając na uwadze stanowisko Skarżącego oraz materiał dowodowy zgromadzony w aktach potraktował niniejszą skargę, jako skargę na bezczynność organu. Ocena przebiegu postępowania w sprawie niniejszej prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że Prezydent [...], ponownie nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki. Tym samym żądanie skargi wydania przez Organ decyzji w sprawie uznać należało za uzasadnione, a wskazany w treści wyroku termin - za realny do jego dotrzymania. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność jednoznacznie naganna – nosi jednocześnie cechę rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. należy bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania. W sprawie niniejszej Sąd zauważa, że realia prowadzenia wielkiej liczby analogicznych postępowań przez Prezydenta [...] oraz znane Sądowi przeszkody natury finansowej, czynią praktycznie niemożliwym dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia. Jednakże powyższe nie wpływa na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów prawa. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, a w szczególności zainicjowanie postępowania w 1992r., jego długotrwałość zarówno przed wydaniem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013r., uchylającej odmowną decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2013r., jak i po zapadnięciu wyżej wskazanych orzeczeń, determinują ocenę, że zaistniała bezczynność Prezydenta [...] w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić bowiem należy, że w celu ponownego rozpoznania sprawy zainicjowanej przez poprzednika prawnego Skarżącego M. W., rozstrzygniętej wspomnianą decyzją uchylającą odmowną decyzję [...], z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...], Wojewoda [...] przekazał akta sprawy do organu I instancji w dniu [...] lipca 2013r. Po tej dacie nie zostały przedsięwzięte żadne czynności zmierzające do kontynuacji i zakończenia postępowania. Bezczynna postawa Prezydenta trwała także po wydaniu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015r. do dnia wniesienia skargi, a następnie aż do rozpoznania sprawy niniejszej. W odniesieniu do żądania wymierzenia organowi grzywny stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Sąd uznał za uzasadnione uwzględnienie wniosku Skarżącego i dlatego wymierzył organowi grzywnę w wysokości 3000 złotych. Wymierzenie grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. są dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektował obowiązków wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Świadczą o tym przede wszystkim odstępy czasu w jakich Prezydent podejmuje działania oraz jawne powstrzymywanie się od rozpoznania złożonego wniosku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1, 154 § 6 oraz 200 i 205 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.