III SA/Łd 197/16

Dnia 31 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 roku sprawy ze skargi P. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieudzielania zgody na uznanie zaliczeń i egzaminów postanawia: odrzucić skargę. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie nieudzielenia zgody na uznanie zaliczeń i egzaminów uzyskanych przez P. G. w latach 2009-2014 w toku studiów stacjonarnych na kierunku lekarskim, Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Ł. Rektor uzasadniając wydaną decyzję wyjaśnił, że P. G. po skreśleniu z listy studentów decyzją Dziekana Wydziału Lekarskiego z dnia [...] przystąpił do postępowania reaktywacyjnego w celu przywrócenia go w poczet studentów Uniwersytetu Medycznego w Ł. ( dalej: UM). W dniu 26 sierpnia 2014 r. P. G. wystąpił do Dziekana Wydziału Lekarskiego UM. w Ł. z prośbą o reaktywowanie go w prawach studenta IV roku studiów. Następnie przystąpił do egzaminu reaktywacyjnego. Student zgłosił się po wpis z ww. egzaminu reaktywacyjnego z samodzielnie wydrukowanym protokołem egzaminu reaktywacyjnego, na podstawie którego doszło do wpisania oceny. Podczas wpisywania ocen do elektronicznego indeksu okazało się, że w bazie ocen przy nazwisku studenta widnieje ocena niedostateczna. W zaistniałej sytuacji dziekan w dniu 15 października 2014 r. złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa do prokuratury. Wobec niezakończenia postępowania reaktywacyjnego ponownym przyjęciem w poczet studentów UM P. G. przystąpił do postępowania rekrutacyjnego na rok akademicki 2015/2016, które zakończyło się przyjęciem go na kierunek lekarski ( studia niestacjonarne), na Wydziale Lekarskim. W dniu 10 września 2015 r. P. G. złożył wniosek do Dziekana Wydziału Lekarskiego o uznanie zaliczeń i egzaminów uzyskanych w latach 2009-2014. W dniu 5 października 2015 r. Dziekan Wydziału Lekarskiego UM w drodze decyzji nie wyraził zgody w przedmiocie ww. wniosku. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik studenta zarzucił naruszenie § 49 Regulaminu studiów UM w zw. z art. 165 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Podniósł, iż brzmienie § 49 ust. 6 pkt 2 Regulaminu UM określa zasady przenoszenia zajęć, które stosuje się także w przypadku zajęć i praktyk zawodowych zaliczonych przez studenta zmieniającego formę studiów lub wznawiającego studia w UM. Obie z ww. wskazanych przesłanek zostały spełnione przez studenta. Rektor po zapoznaniu się z treścią odwołania stwierdził, że zmiana formy studiów, zgodnie z § 47 ust. 2 pkt 2) Regulaminu studiów Uniwersytetu Medycznego w Ł. polega na uzyskaniu zgody Dziekana właśnie na taka zmianę, w sytuacji w której zmiana ta nie jest poprzedzona skreśleniem z listy studentów ( forma stacjonarna) oraz przejściu postępowania rekrutacyjnego ( studia w formie niestacjonarnej. Pozytywne przejście postępowania rekrutacyjnego na pierwszy rok studiów w formie niestacjonarnej po uprzednim skreśleniu z kierunku studiów w formie stacjonarnej, nie jest tożsame ze zmianą formy studiów. W związku z powyższym argumentacja przedstawiona w odwołaniu jest błędna. P. G. został dopuszczony do egzaminu reaktywacyjnego. Zgodnie z art. 62 ust. 1 Regulaminu studiów warunkiem wznowienia studiów jest złożenie egzaminu reaktywacyjnego z przedmiotu lub przedmiotów wyznaczonych przez Dziekana, przewidzianych w planie studiów dla ostatniego zaliczonego roku studiów. Student nie zaliczył egzaminu reaktywacyjnego, tym samym nie wznowił studiów w UM. Pozytywne przejście postępowania rekrutacyjnego nie jest tożsame ze wznowieniem studiów, które może mieć miejsce wyłącznie na skutek zaliczenia egzaminu reaktywacyjnego. P. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł., żądając jej uchylenia. Skarżący zarzucił obrazę § 49 Regulaminu studiów UM wprowadzonego na podstawie uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr 385/15 w związku w zw. z art. 165 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, wskutek błędnej jego interpretacji i wadliwego zastosowania, a to wobec wyrażenia mylnego poglądu, jakoby fakt podjęcia ponownie studiów w roku akademickim 2015/2016 stał na przeszkodzie przeniesieniu i uznaniu zajęć zaliczonych przez studenta w latach 2009-2014 ( po uprzednim skreśleniu z listy studentów) w sytuacji gdy stosownie do § 49 ust. 6 pkt 2 Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego w Łodzi – zasady przenoszenia i uznawania zajęć stosuje się także w przypadku zajęć i praktyk zawodowych zaliczonych przez studenta zmieniającego formę studiów lub wznawiającego studia w UM, przy czym w odniesieniu do skarżącego – obie wyżej wymienione przesłanki należy uznać za spełnione – skoro skarżący został dopuszczony do egzaminu reaktywacyjnego, wobec czego wszczęta została procedura wznowienia studiów, a niezależnie od powyższego przeszedł pozytywnie proces rekrutacyjny w odmiennej od poprzedniej formie studiów, prowadząc kształcenie uprzednio w trybie stacjonarnym, natomiast w bieżącym roku akademickim studiując w trybie niestacjonarnym, a więc w odmiennej formie studiów. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne. Zakres właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) (1) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) (2) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) (3) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) (4) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o wyrażenie zgody na uznanie zaliczeń i egzaminów uzyskanych w latach poprzednich w toku studiów stacjonarnych na kierunku lekarskim Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Ł. W dacie składania wniosku skarżący był studentem tego samego kierunku studiów, jednakże na studiach niestacjonarnych. W myśl art. 165 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2011 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., dalej: p.sz.w.) regulamin studiów uwzględnia przenoszenie i uznawanie zajęć zaliczonych przez studenta w jednostce organizacyjnej uczelni macierzystej lub innej uczelni, w tym zagranicznej, zgodnie z zasadami systemu przenoszenia osiągnięć. Na podstawie delegacji wynikającej z art. 165 § 3 p.sz.w. Minister Szkolnictwa Wyższego wydał w dniu 14 września 2011 r. rozporządzenie w sprawie warunków i trybu przenoszenia zajęć zaliczonych przez studenta ( Dz.U. nr 201, poz. 1187). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia decyzję o przeniesieniu zajęć podejmuje, na wniosek studenta, kierownik jednostki przejmującej, po zapoznaniu się z przedstawioną przez studenta dokumentacją przebiegu studiów odbytych w innej jednostce organizacyjnej uczelni macierzystej albo poza uczelnią macierzystą. Regulamin studiów w Uniwersytecie Medycznym, stanowiący załącznik do uchwały nr 385/15 z dnia 23 kwietnia 2015 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Ł. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Studiów na Uniwersytecie Medycznym w Ł. w § 49 ust. 4 stwierdza, iż decyzję o przeniesieniu i uznaniu zajęć lub praktyk zawodowych podejmuje Dziekan na wniosek studenta złożony przed rozpoczęciem roku akademickiego, po zapoznaniu się z przedłożoną przez studenta dokumentacją przebiegu studiów odbytych na innej uczelni, w tym także zagranicznej, lub na innym kierunku studiów w Uniwersytecie Medycznym. Należy wskazać, że uczelnia wyższa jest zakładem administracyjnym. Jest to więc jednostka organizacyjna nie będąca organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. Wnioski te znajdują potwierdzenie w regulacji ustawowej. Zgodnie z art. 160 ust. 1 p.sz.w., organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki określa regulamin studiów. Jednocześnie, stosownie do treści art. 189 p.sz.w., student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów. W szczególności obejmuje to obowiązek uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów, składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów, przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni. Z chwilą zatem przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), jak i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Użytkownika, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego (np. studenta), wiążą również przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu obowiązującemu w danym zakładzie, co zresztą później student potwierdza w formie składanego ślubowania (por uchwała NSA z 13 października 2003r., sygn. akt OPS 5/03). Możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez organy uczelni oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie, w szczególności w Prawie o szkolnictwie wyższym. W drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. w sprawach: przyjęcia na studia (art. 169 ust. 10 i 11), stypendiów (np. socjalnych, (art. 175 ust. 3), skreślenia z listy studentów (art. 190), czy stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego (art. 193). Wynika stąd wniosek, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego jako że są one decyzjami administracyjnymi (por wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008r., sygn. akt II SA/Bk 320/08). Od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów. Skoro nie są to przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym, to mogą stanowić one podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które jednak nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej (nie mają charakteru zewnętrznego) – por. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012r., sygn. akt I OSK 1583/12). Zatem zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, którą Rektor utrzymał w mocy decyzję Dziekana o nie udzieleniu zgody na uznanie zaliczeń i egzaminów uzyskanych przez studenta w latach 2009-2014 w toku studiów stacjonarnych, należało uznać za sprawę związaną z tokiem studiów. Decyzja ta nie pozbawia skarżącego statusu studenta. Stanowi jednostronny akt organów uczelni i jest aktem wewnętrznym, została bowiem skierowana na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków prawnych, w ramach istniejącego stosunku zakładowego, przy czym zawarte w nim rozstrzygnięcie nie wypłynęło na istnienie tego stosunku. Dopiero skreślenie z listy studentów ma charakter zewnętrzny i może zostać zaskarżone do sądu administracyjnego. Słusznie podkreśla się w orzecznictwie, że brak poddania wszystkich decyzji organów uczelni dotyczących indywidualnych spraw studentów i doktorantów wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii, a nakaz odpowiedniego stosowania k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, powinny mieć także zastosowanie do decyzji rektora chyba, że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Jednak samo nakazanie odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego nie może przesądzać o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por postanowienie NSA z dnia 18 września 2012r., sygn. akt I OSK 1583/12 oraz z dnia 24 kwietnia 2007r., sygn. akt I OSK 478/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008r., sygn. akt II SA/Bk 320/08). W konsekwencji należało uznać, że skoro ustawa nie przesądza o tym, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wyrażenia zgody na uznanie zaliczeń i egzaminów uzyskanych w latach wcześniejszych następuje w formie decyzji administracyjnej, to rozstrzygnięcie to jest aktem wewnątrzzakładowym, na który nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zaś nakaz odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma jedynie na celu zapewnienie gwarancji proceduralnych również przy podejmowaniu decyzji o charakterze wewnątrzzakładowym. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają jedynie akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, a więc zmieniające jego status prawny, ponieważ są one podejmowane w drodze decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja pozostaje poza merytoryczną kontrolą sądu administracyjnego, będąc wyłącznie elementem władztwa zakładowego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę, jako niedopuszczalną. d.j.