II FSK 3462/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 290/16 w sprawie ze skargi P. [...] S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 11 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 290/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: "WSA") oddalił skargę P. [...] S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. (dalej: "SKO") z dnia 11 lutego 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r. SKO odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 10 lipca 2014 r. wydanej przez Wójta Gminy L. (dalej: "organ I instancji") w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. Jak wynika z akt sprawy decyzję z dnia 10 lipca 2014 r. organ I instancji doręczył Spółce w dniu 18 lipca 2014 r. przesyłając rozstrzygnięcie za pośrednictwem operatora pocztowego na dwa adresy: Spółki w W. oraz O. [...]. W dniu 14 listopada 2014 r. do organu I instancji wpłynął wniosek pełnomocnika Spółki radcy prawnego M. Ł., o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wraz z odwołaniem. We wniosku podano, że w sprawie ustanowiona została pełnomocnik radca prawny H. M. na etapie postępowania podatkowego, co wynika z akt sprawy. Spółka natomiast po otrzymaniu decyzji, będąc przekonana o odrębnym przesłaniu decyzji pełnomocnikowi, nie przekazała jej pełnomocnikowi, co miało wpływ na uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Następnie postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r. SKO odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną wskazało art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, dalej: "o.p."). SKO podało, że pismem z dnia 7 lipca 2010 r. Spółka poinformowała organ I instancji, aby korespondencję kierować na adres P. S.A. O. [...] Na taki adres została wysłana również decyzja będąca przedmiotem odwołania. Obecny pełnomocnik powołał się na udzielone mu pełnomocnictwo dopiero w dniu 7 listopada 2014 r., kiedy zapoznawał się z aktami sprawy. W tej sytuacji decyzja została doręczona prawidłowo na adres wskazany przez Spółkę i to ona ponosi winę za nieprzekazanie decyzji ustanowionemu już pełnomocnikowi, co w konsekwencji doprowadziło do wniesienia odwołania po upływie terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności. W ten sposób nie została spełniona przesłanka pozytywna do przywrócenia uchybionego terminu. W skardze skierowanej do WSA, Spółka wniosła o usunięcie zaskarżonego postanowienia z uwagi na brak ustosunkowania się SKO do treści wniosku i wszechstronnego zebrania materiału dowodowego w sprawie, czym naruszono art. 187 o.p., jak też o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wyroku WSA zauważył, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena zasadności stanowiska SKO w zakresie uznania, że Spółka nie wykazała braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. Z przedstawionych WSA akt sprawy wynika, że pismem z dnia 7 lipca 2010 r. Spółka poinformowała organ I instancji o zmianie adresu korespondencyjnego. Wolą Spółki było, aby korespondencję kierować na adres O. [...]. Na ten właśnie adres organ I instancji przesłał decyzję z dnia 10 lipca 2014 r. W tej sytuacji zasadna jest ocena, że doręczenie decyzji na wskazany adres Spółki było skuteczne. Natomiast akta sprawy nie zawierają pełnomocnictwa radcy prawnego H. M. Nie wiadomo zatem jakie inne dyspozycje, mające wpływ na doręczanie przesyłek podatnika, mogłoby zawierać takie pełnomocnictwo. WSA stwierdził, że nie doszło do naruszenia powołanego w skardze art. 187 o.p. Organ podatkowy wypełnił obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Natomiast Spółka, reprezentowana przez obecnego pełnomocnika, nie przedstawiła wraz z wnioskiem pełnomocnictwa wcześniejszego pełnomocnika, na co zwróciło już uwagę SKO. Na tej podstawie WSA uznał, że nie obalono domniemania prawidłowości doręczenia decyzji na adres wskazany przez Spółkę, i wobec jej niezaskarżenia decyzja ta stała się ostateczna w administracyjnym toku postępowania. Zarzucane braki w aktach podatkowych sprawy w zakresie umocowania r.pr. H. M. i odpisu KRS Spółki, których SKO miało nie wyjaśnić na obecnym etapie, nie niwelują zaniechania przy złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dołączenia pełnomocnictwa udzielonemu poprzedniemu radcy prawnemu. WSA uznał, że SKO zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wobec niespełnienia przesłanek z art. 162 o.p. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia, Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów z tytułu zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. Na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., Spółka zrzekła się rozprawy i wniosła o jej rozpatrzenie na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które wywarło istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż WSA nie uchylił zaskarżonej decyzji ze względu na to, że istotne ustalenia WSA nastąpiły na podstawie zebranego w sprawie niepełnego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 o.p. przez błędne przyjęcie, że Spółka przedkładając umocowania poprzedniego pełnomocnika nie wykazała innego adresu doręczenia korespondencji; naruszenie przez organ I instancji art. 121 § 1 o.p., gdyż zagubienie dwóch dokumentów z akt sprawy sprawiło, że postępowanie podatkowe nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego; naruszenie przez organ I instancji art. 145 § 2 o.p., przez niedoręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej pełnomocnikowi r. pr. H. M. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały uszczegółowione powyższe zarzuty. Strona przeciwna nie skorzystała z przysługującego jej prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafne uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 o.p. oraz art. 121 § 1 o.p. Należy przypomnieć, że stosownie do postanowień art. 162 § 1 i § 2 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Jedną z przesłanek przy ocenie możliwości przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania - jest uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyjaśniano pojęcie "uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego". Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (zob. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., I SA/Gd 745/98, LEX nr 42023). Uznanie braku winy jednostki organizacyjnej do wniesienia środka odwoławczego w ustawowym terminie wymaga wykazania braku winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu. W żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników (zob. wyrok NSA z dnia 20 września 2001 r., IV SA 1340/99, LEX nr 54141). Artykuł 162 § 1 o.p. wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale i wykazania (uprawdopodobnienia), że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy podatnika (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., I SA/Lu 40/99, LEX nr 40688). W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy nie ulega wątpliwości, że odwołanie od decyzji SKO, datowane 20 maja 2010 r. zostało podpisane przez radcę prawnego mgr H. M. ze wskazaniem na załączniki: 1 egz. odwołania, pełnomocnictwo oraz odpis KRS. Wymienionych załączników brak jest w aktach administracyjnych rozpatrywanej sprawy. Należy jednak zauważyć, że mamy jedynie do czynienie ze wskazaniem na wyżej wymienione załączniki, nawet bez uprawdopodobnienia, że faktycznie zostały one dołączone do składanego odwołania. Na okoliczność braku uprawdopodobnienia dołączenia danych załączników do odwołania, dowodzi również podnoszony przez Spółkę brak istnienia oryginałów tych załączników, a nawet ich kopii. Należy także podkreślić, że radca prawny mgr H. M. we wskazywanym odwołaniu nie podaje jakiegokolwiek adresu do doręczeń pism. Natomiast odwołanie zostało nadane listem poleconym 20 maja 2010 r., na kopercie którego to listu podano adres: P. [...]. Jednocześnie należy stwierdzić, że pismem z dnia 7 lipca 2010 r. Spółka poinformowała organ I instancji o zmianie adresu korespondencyjnego. Wolą strony było, aby korespondencję kierować na adres O. [...] Na ten właśnie adres Wójt Gminy L. przesłał wyżej opisaną decyzję z dnia 10 lipca 2014 r. W tej sytuacji uprawniona była ocena WSA, że doręczenie decyzji na wskazany adres Spółki było skuteczne. Mając na uwadze powyższe wywody, słusznie przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że to na Spółce, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek prezentacji dowodu w celu uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Powyższy wymóg nie został spełniony przez Spółkę. Mając na względzie powyższe ustalenia i rozważania prawne WSA właściwie uznał, że SKO zasadnie odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż Spółka nie zachowała wszystkich przesłanek określonych w przepisie art. 162 o.p. Z tych powodów skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało ją oddalić.