II SA/Wa 861/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu [...] postanawia: odrzucić skargę. A. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu [...]. Pismem z dnia 14 czerwca 2016 r. skarżąca została wezwana do wykazania, czy wyczerpała tryb przewidziany w art. 53 § 4 P.p.s.a. poprzez wezwanie na piśmie organu do usunięcia naruszenia prawa, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.). Wezwanie z dnia 14 czerwca 2016 r. zostało doręczone w dniu 17 czerwca 2016 r. (karta 13 akt sprawy). Skarżąca w piśmie z dnia 22 czerwca 2016 r. wskazała, że nie wzywała pisemnie organu do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z zaleceniami Burmistrza Dzielnicy [...] złożyła skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "P.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy [...] w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych także skreślenie przez organ gminy osoby z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 362/10, http://cbois.nsa.gov.pl.). Zgodnie z art. 52 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§2). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (§3). W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3 nie ma zastosowania (§ 4). Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (§ 2). W niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1515 ze zm.), dalej; "u.s.g.", który stanowi, iż każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (ust. 3). Z powyższego wynika, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżący ma obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa i to wezwanie ma być bezskuteczne. Przy czym, jak wynika z treści art. 52 § 4 P.p.s.a., 14-dniowy termin do wniesienia wezwania, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a., nie znajduje zastosowania do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., a więc również do uchwał zarządu dzielnicy [...] w sprawie skreślenia osoby z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością procesową, powodującą wszczęcie postępowania mającego na celu autoweryfikację uchwały organu gminy, wskazanej w tym wezwaniu, które konkretyzuje podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone oraz uchwałę, za przyczyną której to się stało. Celem wezwania do usunięcia naruszenia, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g., jest wykorzystanie możliwości załatwienia sprawy przez organ bez konieczności wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Z treści art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika, że z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo, że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie, rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni do złożenia skargi, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sąd rozpoznając skargę na uchwałę rady gminy, wniesioną w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania, czy skarga spełnia wymogi formalne (termin, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, charakter sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia). Następnie, gdy wymogi formalne zostały spełnione, sąd zobligowany jest do badania legitymacji skarżącego związanej z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia tego skarżącego. Ocena kwestii merytorycznych i procesowych związanych z zaskarżoną uchwałą dopuszczalna jest dopiero po ustaleniu, że skargę na uchwałę wniósł uprawniony do tego podmiot (por. wyrok WSA w Szczecinie z 25 października 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 1329/11, http://cbois.nsa.gov.pl). Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie skarżąca uczyniła uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do udzielenia pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu [...]. Jak wynika z pisma skarżącej z dnia 22 czerwca 2016 r., skarżąca przed wniesieniem przedmiotowej skargi do Sądu nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zaskarżonej uchwały. Zatem skarżąca nie wyczerpała środka zaskarżenia służącego przed organem właściwym w sprawie, co powoduje, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Powyższej oceny nie może zmienić okoliczność, iż skarżący nie została pouczona przez organ o trybie zaskarżenia ww. uchwały do sądu administracyjnego. Brak pouczenia nie może bowiem skutkować uznaniem skargi za dopuszczalną, w sytuacji gdy nie został spełniony formalny wymóg wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. Jednocześnie podkreślić należy, że niniejsze orzeczenie nie pozbawia skarżącej prawa do ochrony sądowej, gdyż po uprzednim wezwaniu właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] nr z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] skarżąca ma możliwość wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.