II SA/Lu 383/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Z. i A. J. na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wypłaty zaliczki z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić A. Z .i A. J. 200 (dwieście) złotych, uiszczone tytułem wpisu od skargi. W dniu 18 marca 2016 r. A. Z. i A. J. złożyły skargę do Sądu na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wypłaty zaliczki z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, z uwagi na niewyczerpanie przez skarżącą przewidzianego przepisami prawa środka zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W myśl przepisu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej także: "P.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy czynności Prezydenta Miasta polegającej na odmowie wypłaty skarżącym zaliczki w wysokości 70% wartości odszkodowania, ustalonego w decyzji Wojewody z dnia [...] r., znak: [...] z tytułu pozbawienia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości, położonej w L., obręb ewidencyjny 42-W., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr 8/21. Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, ukształtowanym na gruncie przepisów powołanej ustawy P.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. – przyjęto, że zarówno czynność wypłaty odszkodowania, jak i czynność polegająca na odmowie wypłaty odszkodowania, podjęte w trybie art. 12 ust. 5a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.; dalej: "specustawa drogowa"), podlegały kognicji sądów administracyjnych, jako czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (zob. przykładowo wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 listopada 2014 r., II SA/Kr 1267/14, dostępny w CBOSA). Ten ostatni przepis – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. – stanowił bowiem, że sądy administracyjne, kontrolujące działalność organów administracji publicznej, są właściwe w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W wyniku nowelizacji powołanego przepisu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., która nastąpiła na podstawie art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), przepis ten uzyskał następujące brzmienie: "kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw". Oznacza to, że od dnia 15 sierpnia 2015 r. powołany przepis art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. nie daje już podstawy do zaskarżania do sądu administracyjnego wszelkich czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z zakresu kognicji sądów administracyjnych wyłączone bowiem zostały takie czynności materialno-techniczne, które podejmowane są w postępowaniach, w jakich stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej. Celem wspomnianej zmiany było uniemożliwienie zaskarżania do sądu administracyjnego poszczególnych aktów lub też czynności podejmowanych w ramach sformalizowanych procedur, kończących się rozstrzygnięciem, na które służy odrębna skarga do tego sądu. Ratio legis tej nowelizacji, jak wskazuje się w doktrynie, opiera się na założeniu, że nadmierne rozszerzanie granic kontroli sądowoadministracyjnej może mieć wpływ na standard ochrony zabiegających o nią podmiotów. W interesie wymiaru sprawiedliwości jest bowiem rozstrzygnięcie sprawy w rozsądnym terminie, czemu sprzyja racjonalne ukształtowanie systemu środków zaskarżenia, w celu przeciwdziałania nadużyciu prawa procesowego, co umożliwia zagwarantowanie realnej, a nie tymczasowej, czy też pozornej ochrony prawnej. Ochrona ta realizowana jest wówczas pośrednio, przy okazji rozpatrywania skargi na inne akty lub czynności organów administracji, a więc wtedy, gdy można w pełni ocenić skutki i znaczenie kwestionowanych zachowań (zob. Z. Kmieciak, Mediacja i koncyliacja w prawie administracyjnym, Warszawa 2004, s. 113-214 wraz z powoływaną tam literaturą; Uzasadnienie projektu ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, druk sejmowy nr 1633, s. 5). W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest czynność, która nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w myśl art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Przepis ten wyłącza bowiem spod kognicji sądu administracyjnego inne niż decyzje bądź postanowienia czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego bądź w postępowaniu, do którego mają zastosowanie przepisy tej ustawy. Należy mieć na uwadze, że zaskarżona w niniejszej sprawie czynność została podjęta w związku z toczącym się – w oparciu o przepisy powołanej specustawy drogowej – postępowaniem administracyjnym dotyczącym ustalenia odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość, która przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, w wyniku wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W postępowaniu tym, jak wynika z art. 11c specustawy drogowej, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem, po zmianie brzmienia powołanego art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., skarga do sądu administracyjnego na omawianą czynność organu nie jest dopuszczalna. W tej sytuacji Sąd obowiązany był skargę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zwrot uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu od skargi uzasadniał art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Ubocznie należy zauważyć, że w dniu 25 lipca 2016 r. wpłynęło do Sądu pismo organu, z którego wynika, że na podstawie ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] r., Prezydent Miasta wypłacił tytułem odszkodowania za omawianą nieruchomość – A.Z 275 370,42 zł, zaś A.J. 8 099,13 zł (k. 34-38 akt sądowych). Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.