III SA/Gd 280/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 23 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...]z dnia 13 lipca 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego M. M. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 13 lipca 2016 r. Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 627) cofnął M. M. uprawnienia do kierowania pojazdem kat. B na okres 6 miesięcy. W uzasadnieniu organ powołał się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G. II Wydział Karny sygn. akt [...], orzekający w stosunku do M. M. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. Organ wskazał , że Sąd nie określił daty początkowej zakazu, ani nie zobowiązał M. M. do zwrotu prawa jazdy. Sąd na pytanie organu I instancji o sposób naliczenia kary wyjaśnił, że początek biegu terminu środka karnego następuje z dniem uprawomocnienia się wyroku oraz że prawo jazdy winno być zatrzymane w trybie administracyjnym. Organ stwierdził, iż w związku z powyższym zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy naliczony zostanie od dnia zwrotu prawa jazdy do wystawcy. W odwołaniu od decyzji M. M. wskazał, że bieg terminu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych rozpoczął się z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w G., tj. z dniem 19.02.2016r. W związku z tym w dniu doręczenia mu decyzji postępowanie było już bezprzedmiotowe i winno być umorzone. Decyzją z dnia 23 stycznia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, art. 182 i 184 ustawy Kodeks karny wykonawczy i art. 43 § 3 ustawy Kodeks karny uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i cofnęło M. M. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, na okres 6 miesięcy liczony od dnia zwrotu dokumentu prawa jazdy Prezydentowi Miasta. Organ stwierdził, że sporne było, od jakiej daty należy liczyć orzeczony wyrokiem sądu okres 6 miesięcy zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, szczególnie że w wyroku tym nie zobowiązano M. M. do zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami. Wskazując na regulację art. 43 § 2 k.k. organ wyjaśnił, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązuje, co do zasady, od uprawomocnienia się orzeczenia, co oznacza, że od tego momentu biegnie okres, na jaki go orzeczono. Zgodnie z 43 § 2 i § 3 k.k. datą początkową, od której powinien być liczony okres obowiązywania zakazu może być data uprawomocnienia się orzeczenia lub też data zwrotu dokumentu prawa jazdy. Okres, na jaki orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów nie biegnie do chwili zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu. W ocenie organu zakaz zaczął obowiązywać od dnia 19 lutego 2016 r., czyli od dnia uprawomocnienia się wyroku. W sytuacji, kiedy prawo jazdy nie zostało zatrzymane, bieg terminu zakazu biegnie od momentu faktycznego zdeponowania dokumentu właściwemu organowi, co wynika z art. 29 § 3 k.w. Zatem ustawodawca odróżnia dwa pojęcia - obowiązywania zakazu i terminu obowiązywania zakazu. Jeżeli więc osoba, wobec której orzeczono zakaz nie odda dokumentu, to automatycznie wydłuży się w stosunku do niej faktyczny okres niemożności prowadzenia pojazdów. M. M. nie zwrócił prawa jazdy, wobec czego okres, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych rozpoczyna się od dnia zwrotu dokumentu prawa jazdy. W tym stanie rzeczy należało cofnąć stronie uprawnienia do kierowania pojazdami na okres 6 miesięcy liczony od dnia zwrotu ww. dokumentu wystawcy tego dokumentu. SKO uchyliło zaskarżoną decyzję, bowiem organ I instancji w osnowie decyzji nie określił daty początkowej tego okresu i w tym zakresie orzekło. M. M. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję zarzucił naruszenie: ̶ art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 29 § 3 k.w. i art. 182 § 2 k.k.w., poprzez ich błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy; ̶ art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez orzeczenie co do istoty sprawy, w sytuacji gdy postępowanie pierwszej instancji powinno zostać umorzone w całości, co miało wpływ na wynik sprawy; ̶ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu faktu, iż w trakcie kierowania pojazdem mechanicznym w dniu 27.08.2015 r. skarżący nie posiadał dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu; ̶ art. 139 w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się i naruszenie zasady dwuinstancyjności. Skarżący wskazał, że sąd wyrokiem , który uprawomocnił się dnia 19.02.2016 r., nie zobowiązał go do zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów. W odpowiedzi na pytanie organu I instancji Sąd Rejonowy jako datę początkową kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wskazał dzień uprawomocnienia się wyroku. Po otrzymaniu wyroku organ zobowiązany był, zgodnie z art. 103 ustawy o kierujących pojazdami, do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, czego nie uczynił. W uzasadnieniu decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami organ I instancji zignorował wskazania Sądu Rejonowego w G. w zakresie początku biegu terminu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zatrzymanie prawa jazdy w omawianym zakresie jest konsekwencją prawomocnego wyroku skazującego , wobec czego organ nie może sam wskazywać okresu obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów. W dniu doręczenia skarżącemu decyzji organu I Instancji postępowanie w sprawie było już bezprzedmiotowe, wobec czego organy obu instancji winny były postępowanie umorzyć. Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy nie może orzekać na niekorzyść strony odwołującej się , a organ ten w wydanej decyzji wskazał, że okres o cofnięciu skarżącemu uprawnień powinien być liczony od dnia zwrotu prawa jazdy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu o art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 627), który stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. W niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2016 r. Sąd Rejonowy w G. uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i skazał go na karę grzywny, na podstawie art. 94 § 3 k.w. w zw. z art. 29 § 1 i 2 k.w. orzekając wobec niego tytułem środka karnego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. Wyrok uprawomocnił się dnia 19 lutego 2016 r. Z uwagi na to, że skarżący został skazany na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń ( Dz. U. z 2015 r., poz. 1094 ze zm.), zastosowanie w niniejszej sprawie miały będą przepisy Kodeksu wykroczeń, nie zaś Kodeksu karnego , jak wskazał organ odwoławczy, jednak unormowania zawarte w obu aktach prawnych są analogiczne. Kodeks wykroczeń stanowi w art. 29: § 1. Zakaz prowadzenia pojazdów wymierza się w miesiącach lub latach, na okres od 6 miesięcy do 3 lat. § 2. Orzekając zakaz prowadzenia pojazdów określa się rodzaj pojazdu, którego zakaz dotyczy. § 3. Zakaz, o którym mowa w § 1, obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia. Orzekając zakaz nakłada się obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany. Do chwili wykonania tego obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. § 4. Na poczet zakazu prowadzenia pojazdów zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu. Z kolei ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy ( Dz.U. nr 90 poz. 557 ze zm.) stanowi w art. 182: § 1. W razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego (...). § 2. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Zgodnie natomiast z art. 184 k.k.w., przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono środek karny wymieniony w niniejszym oddziale lub oddziale 1, albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka. Jak wynika z powyższych przepisów , to sąd karny zobowiązany jest, orzekając zakaz prowadzenia pojazdów, do nałożenia obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu w przypadku, gdy dokument ten nie został zatrzymany. Z akt administracyjnych wynika , że skarżącemu zatrzymano na innej podstawie prawo jazdy w okresie od dnia 30 czerwca 2015 r. do 30 grudnia 2015 r., czyli w dacie wydania wyroku przez sąd karny prawo jazdy skarżącemu nie było zatrzymane. W wydanym wyroku Sąd nie nałożył na skarżącego obowiązku zwrotu prawa jazdy, a przesyłając odpis wyroku nie wskazał daty początkowej, od której należy liczyć okres wykonywania środka karnego. W tym miejscu należy przywołać stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone na tle przepisów kodeksu karnego, analogicznych do unormowań kodeksu wykroczeń w zakresie obowiązywania zakazu i orzeczenia o obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany. W postanowieniu Sądu Najwyższego – Izby Karnej z dnia 20 czerwca 2013 r. I KZP 4/13 wskazano, że "źródłem obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami jest wyrok sądu wraz ze stanowiącym jego integralną część rozstrzygnięciem nakładającym na skazanego obowiązek zwrotu takiego dokumentu - art. 43 § 3 in principio k.k. , a nie decyzja organu administracji publicznej o cofnięciu uprawnień, wydana w oparciu o art. 182 § 2 k.k.w. w zw. z art. 43 § 3 k.k." Z postanowienia Sądu Najwyższego wynika też, że w sytuacji, gdy sąd nie nałożył na sprawcę obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów, niemożliwe jest spełnienie przesłanki, która umożliwia zawieszenie biegu okresu. W konsekwencji oznacza to, że okres, na jaki orzeczono zakaz biegnie nieprzerwanie od uprawomocnienia się orzeczenia. Przenosząc powyższe rozważania w realia niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skoro w przypadku, gdy sąd nie zobowiązał skarżącego do zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów, a bieg okresu, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów rozpoczyna się z dniem uprawomocnienia się wyroku skazującego, bezzasadne było cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami za inny okres, niż od dnia uprawomocnienia się wyroku. Zauważyć też należy, że organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji jest wadliwa, bowiem nie zawiera w rozstrzygnięciu określenia dotyczącego tego, że cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami na okres 6 miesięcy powinno być liczone od dnia zwrotu dokumentu prawa jazdy Prezydentowi Miasta. W wydanej decyzji organ odwoławczy orzekł w tym zakresie. Decyzję organu odwoławczego uznać należy za wydaną wbrew treści art. 139 k.p.a., który nie zezwala organowi odwoławczemu na wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Organ odwoławczy nie uzasadnił przy tym, by zaistniały przesłanki pozwalające na wydanie tego rodzaju decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. Organy będą miały na uwadze powyższe stanowisko Sądu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2016 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2015 r. , poz.1804 ze zm.).