VII SA/Wa 2566/16
WyrokWSA w Warszawie2017-09-29
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Bożena Marciniak, Karolina Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowoli budowlanej, gdy obiekt budowlany narusza przepisy techniczno-budowlane, organ administracji ma obowiązek wszcząć postępowanie legalizacyjne, czy może od razu orzec nakaz rozbiórki?Ratio decidendi
Organ administracji ma obowiązek wszcząć postępowanie legalizacyjne w przypadku samowoli budowlanej, nawet jeśli obiekt narusza przepisy techniczno-budowlane. Nakaz rozbiórki może być orzeczony dopiero wtedy, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, lub gdy inwestor nie wykaże woli i możliwości wykonania niezbędnych robót. Samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie wyklucza możliwości legalizacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki domku letniskowego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy administracji obu instancji uznały, że obiekt został wybudowany po wejściu w życie Prawa budowlanego z 1994 r. i narusza przepisy techniczno-budowlane dotyczące odległości od granicy działki, co uniemożliwia jego legalizację. Skarżący kwestionowali datę powstania obiektu oraz możliwość jego legalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nieprawidłowo wykluczyły możliwość legalizacji obiektu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz K. J. i Ł. J. kwotę 997 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Bożena Marciniak, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant ref. staż. Patryk Wernio, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2017 r. sprawy ze skargi K. J. i Ł. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz K. J. i Ł. J. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290) po rozpatrzeniu odwołania Państwa Ł.i K. J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z dnia [...].06.2016 r., nakazującej Państwu Ł. i K. J. rozbiórkę domku letniskowego drewnianego, otynkowanego z zewnątrz, o powierzchni zabudowy ok. 88,43 m2, z dwoma zadaszonymi tarasami, zlokalizowanego przy granicy, na terenie ośrodka wypoczynkowego "[...]", na działce nr ewid. [...], przy ul. [...] w B., powiat [...], województwo [...];, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w dniach 30.12.2015 r. oraz 13.01.2016 r. do PINB w [...] wpłynęło pismo Państwa D. i D. Z. zawierające informacje o m. in. przeprowadzeniu na terenie ośrodka wypoczynkowego "[...]" modernizacji istniejących budynków oraz wybudowaniu nowych obiektów hotelowych.
W dniu 23.02.2016 r. upoważnieni przedstawiciele PINB w [...] przeprowadzili kontrolę na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w toku której ustalili, że znajduje się na niej m. in. budynek rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej, kryty blachodachówką, posadowiony na bloczkach betonowych. Długość ścian zewnętrznych wynosi ok. 11,95 m, szerokość ok. 7,40 m, wysokość zmienna ok. 4,50 m - 5,80 m. Obiekt wyposażony jest w instalację elektryczną i wodociągową. Obecny w trakcie kontroli Pan K. J. oświadczył, iż "budynek rekreacji indywidualnej został przeze mnie zakupiony w 1997 r. wraz z całą nieruchomością. Nie posiadam żadnej dokumentacji budowlanej tj. projektu budowlanego na podstawie którego został on wybudowany. W wyniku wichury w 2011 r. została mocno naruszona konstrukcja dachu która została prowizorycznie zabezpieczona i w 2014 r. wymieniłem całkowicie dach budynku i dokonałem prac naprawczych z ociepleniem elewacji budynku. W trakcie w/w prac wykonałem otwory okienne od strony działki nr ew. [...] i wstawiłem okna 3 szt. ". Państwo D. i D. Z. oświadczyli natomiast, że " Pan K. J. kłamie gdyż w miejscu istniejącego budynku rekreacji indywidualnej stał mały domek letniskowy 2-osobowy który został całkowicie rozebrany po czym w jego miejsce powstał budynek w obecnym kształcie ".
Zawiadomieniem z dnia 31.03.2016 r. organ powiatowy poinformował strony o wszczęciu w dniu 08.02.2016 r. postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki domku letniskowego konstrukcji drewnianej, zlokalizowanego przy granicy, na terenie ośrodka wypoczynkowego "[...]", na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w B., stanowiącej współwłasność Państwa Ł. i K. J..
Pismem z dnia 07.04.2016 r. PINB w [...] zwrócił się do Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej Starostwa Powiatowego w [...] o przekazanie kopii mapy zasadniczej dla działek nr ewid. [...] oraz [...] z roku jej założenia wraz z przeprowadzonymi jej aktualizacjami w poszczególnych latach. Wymagana dokumentacja wpłynęła do organu powiatowego w dniu 15.04.2016 r.
Następnie organ I instancji pismem z dnia 27.04.2016 r. wystąpił do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej o przesłanie zdjęć lotniczych przedstawiających zabudowę działek nr ewid. [...] oraz [...] w latach 1994, 1997 oraz 2011. Ww. dokumentacja wpłynęła do PINB w [...] w dniu 16.06.2016 r.
W dniu 20.05.2016 r. w siedzibie PINB w [...] odbyła się rozprawa administracyjna w przedmiotowej sprawie. W toku rozprawy Pan D. Z. oświadczył, iż "na przełomie roku 2014 r. i 2015 r. w miejscu poprzednio istniejącego budynku powstał aneks hotelowo-wypoczynkowy o obecnych wymiarach gabarytowych czyli inny budynek.'" Pan D. Z. przedłożył do akt sprawy dokumentację zdjęciową przedstawiającą obiekty zlokalizowane na terenie ośrodka wypoczynkowego "[...]". Natomiast Pan K. J. podtrzymał swoje oświadczenie złożone do protokołu z kontroli z dnia 23.02.2016 r. i poinformował, że w 2014 r. przeprowadził wymianę zniszczonych krokwi i przebudował dach budynku oraz taras. Wymienił pokrycie dachu na blachodachówkę oraz otynkował ścianę budynku od strony działki skarżących, a także wstawił 3 szt. okien. Zdaniem Pana K. J. obrys budynku nie uległ zmianie bez uwzględnienia tarasów. Obecny na rozprawie świadek, Pan I. K. oświadczył, iż budynek ten stoi w tym samym miejscu od 1987 r.
Decyzją Nr [...] z dnia [...].06.2016 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał Państwu Ł. i K. J. rozbiórkę domku letniskowego drewnianego, otynkowanego z zewnątrz, o powierzchni zabudowy ok. 88,43 m2, z dwoma zadaszonymi tarasami, zlokalizowanego przy granicy, na terenie ośrodka wypoczynkowego "[...]", na działce nr ewid. [...], przy ul. [...] w B., powiat [...], województwo [...], wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Odwołanie od ww. rozstrzygnięcia z zachowaniem ustawowego terminu złożyli Państwo Ł. i K. J..
Organ odwoławczy rozpoznając sprawę wskazał, że przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego jest drewniany domek letniskowy, otynkowany z zewnątrz, o, powierzchni zabudowy ok. 88,43 m2, z dwoma zadaszonymi tarasami, zlokalizowany przy granicy, na terenie ośrodka wypoczynkowego "[...]", na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w miejscowości B..
W pierwszej kolejności podkreślono, że organ powiatowy celem ustalenia daty powstania przedmiotowego obiektu zebrał obszerny materiał dowodowy, na który składają się oświadczenia stron, świadków, a także dokumenty, m. in. zdjęcia lotnicze oraz kopie map zasadniczych przedstawiających zabudowę działek nr ewid. [...] i [...] w latach 1979 r., 1997 r., 2010 r., i 2013 r. PINB w [...] prawidłowo uznał, że na mapach przedstawiających stan zabudowy ww. działek w latach 1979-2012 r. przedmiotowy obiekt nie był naniesiony. Istnienie ww. budynku potwierdza dopiero mapa do celów projektowych wykonana w, 2012 r. oraz szkic polowy sporządzony w 2012 r. przez geodetę inż. A. T., z którego wynika, że niniejszy obiekt ma wymiary 5,25 m x 6,78 m oraz posiada taras od strony południowej o wymiarach 2,20 m x 5,25 m.
W aktach sprawy znajdują się także kopie zdjęć lotniczych przedstawiających zabudowę działek nr ewid. [...] i [...]. Jednakże z uwagi na fakt, iż są one nieczytelne na ich podstawie nie można dokonywać wiążących ustaleń. Niemniej stwierdzono, że na podstawie wyżej opisanych dowodów, mając także na względzie treść oświadczenia złożonego przez Pana K. J. w dniu 23.02.2016 r. "W wyniku wichury w 2011 r. została mocno naruszona konstrukcja dachu która została prowizorycznie zabezpieczona i w 2014 r. wymieniłem całkowicie dach budynku i dokonałem prac naprawczych z ociepłeniem elewacji budynku. W trakcie w/w prac wykonałem otwory okienne od strony działki nr ew. [...] i wstawiłem okna 3 szt." należy uznać, że przedmiotowy obiekt wybudowany został pod rządzami obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r.
Niezależnie od twierdzeń skarżących co do czasu i zakresu wykonywanych przy przedmiotowym budynku robót stwierdzono, że obiekt w obecnym kształcie powstał po wejściu w życie Ustawy Prawo budowlane z 1994 r., tj. po dniu 01.01.1995 r. Wskazuje na to przede wszystkim rozbieżność pomiędzy wymiarami budynku określonymi na mapie do celów projektowych z dnia 09.05.2012 r., a wymiarami ustalonymi w toku kontroli dokonanej w dniu 23.02.2016 r. (w 2012 r. obiekt ten posiadał Wymiary 5,25 m x 6,78 m i jeden taras natomiast w 2016 r. wymiary domku to ok. 11,95 m x 7,40 m i dwa tarasy). Ponadto - co przyznał sam skarżący - wykonano dodatkowe otwory okienne, nową elewację budynku oraz zadaszenie. Na wykonanie ww. robót inwestor nie uzyskał zezwoleń od właściwych organów administracji. Powyższych ustaleń nie może zakwestionować także treść przedłożonego do akt sprawy aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...].10.1997 r. bowiem nie ma w nim żadnej informacji dotyczącej daty powstania czy też parametrów istniejących drewniano-murowanych budynków.
W związku z powyższym zastosowanie przez organ powiatowy trybu legalizacyjnego, określonego w art. 48 ww. ustawy oceniono należy jako prawidłowe. Zdaniem organu II instancji nie ulega wątpliwości, iż na wykonanie przedmiotowego obiektu, tj. drewnianego domku-letniskowego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Budynku tego ze względu na swoją funkcję oraz wymiary (powierzchnia zabudowy około 88,43 m2) nie sposób zaliczyć do obiektów, których budowa nie wymaga uzyskania zezwolenia w formie decyzji administracyjnej. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2. Z uwagi na fakt, iż powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku wynosi około 88,43 m2 na jego wykonanie wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Podkreślono, iż art. 48 ustawy Prawo budowlane reguluje kwestię samowoli budowlanej, polegającej na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, która skutkuje, co do zasady, nakazem rozbiórki. Nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, ustawodawca zobowiązuje bowiem do badania, czy budowa zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z obowiązującymi przepisami, w tym z obowiązującymi warunkami technicznymi, i czy umożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
W ocenie organu odwoławczego organ powiatowy prawidłowo ustalił, że przedmiotowy obiekt budowlany narusza obowiązujące przepisy, bowiem nie spełnia wymogów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) w zakresie usytuowania budynku względem sąsiedniej działki budowlanej. Odległość ww. obiektu od granicy działki sąsiedniej nr ewid. [...] wynosi około 1m (pomniejszona jest dodatkowo ok. 10 cm i 20 cm o okap) i jest mniejsza niż dopuszczają przepisy (§ 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym odległość ta winna wynosić nie mniej niż 4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę granicy działki).
Wobec tego, zdaniem [...]WINB brak jest w niniejszej sprawie podstaw do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego.
Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż jakkolwiek faktem jest, że PINB w [...] wskazując podstawę prawną inkryminowanego rozstrzygnięcia błędnie określił datę uchwalenia ustawy na której się opierał to jednak w ocenie [...]WINB nie ulega wątpliwości, że organ powiatowy orzekał na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Wskazuje na to powołanie prawidłowego artykułu (art. 48 ust. 1) oraz publikatora (Dz. U. z 2016 r. poz. 290). Zdaniem [...]WINB ww. uchybienie nie ma istotnego wpływu na prawidłowość skarżonego rozstrzygnięcia i nie powoduje konieczności jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Za błędne uznano twierdzenie zawarte w odwołaniu zgodnie z którym "dostosowanie budynku do warunków technicznych jest możliwe, bowiem wystarczy do tego zamurowanie okienek wykonanych w pomieszczeniach łazienek od strony działki Państwa Z.". Organ II instancji wskazał, że ewentualne wykonanie ww. robót nie doprowadziłoby przedmiotowego obiektu do stanu zgodności z prawem bowiem w dalszym ciągu odległość od granicy działki byłaby nieprzepisowa. Zauważyć bowiem należy, że odległość budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy działki winna wynosić co najmniej 3 m.
Za nieuzasadniony uznano również zarzut naruszenia przez PINB w [...] przepisów procedury, tj. art. 7, 77 Kpa. Oran powiatowy zebrał w sprawie obszerny materiał dowodowy i dokonał jego wnikliwej analizy. Skarżona decyzja w żaden sposób nie narusza przepisów prawa, na podstawie których została wydana. [...]WINB w ramach przeprowadzonego postępowania odwoławczego nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji.
Skargę na tę decyzję złożyli Ł. J. i K. J..
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
1) naruszenie przepisu art. 6 k.p.a., poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (dalej pr.bud.}, przy jednoczesnym powołaniu jako podstawy uchylonej ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane;
2) naruszenie przepisu art. 103 ust. 2 pr.bud. poprzez jego niezastosowanie, mimo że budynek objęty postępowaniem został wybudowany przed 1995 rokiem;
3) naruszenie przepisu art. 48 ust. 1 ustawy z dnia pr.bud., poprzez jego błędną interpretację i nakazanie rozbiórki pomimo braku przesłanek do podjęcia takiej decyzji;
4) naruszenie przepisu art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 2 pkt. 2) in fine - pr.bud., poprzez bezpodstawne i błędne ustalenie, że doprowadzenie domku letniskowego do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe;
5) naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a. poprzez błędne ustalenie odległości domku letniskowego od granicy nieruchomości z uwagi na fakt, iż pomiar prowadzony był do ogrodzenia, nie zaś do granicy geodezyjnej odbiegającej od miejsca położenia ogrodzenia, oraz poprzez błędne i nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym ustalenie, że domek był rozebrany i zbudowany od nowa, a także z uwagi na brak ustalenia czy dla domku wydane było pozwolenie na budowę.
Podnosząc te zarzuty wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Powiatowego Inspektowa Nadzoru Budowalnego w [...] w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skargę należało uznać za zasadą, chociaż nie wszystkie zarzuty należało uznać za uzasadnione.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 czerwca 2015 r., w szczególności art. 48 ust. 1 w związku art. 48 ust. 4 (w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2015 r. poz. 443). Zgodnie z treścią powołanego przepisu art. 48 ust. 1, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z art. 48 ust. 2 powołanej ustawy wynika, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
Przed oceną prawidłowości zastosowania przez organy trybu postępowania wynikającego z przywołanych przepisów ustawy - Prawo budowlane, koniecznym było zatem odniesienie się do kwestii charakteru robót budowlanych stanowiących przedmiot postępowania w kontekście powstania przedmiotowego drewnianego domku letniskowego.
Zdaniem Sądu, organ I instancji w oparciu o bogaty materiał dowodowy prawidłowo ustalił, że obiekt istniejący przed wykonaniem ocenianych robót nie jest tożsamym z obiektem obecnie istniejącym.
Z niespornych dowodów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że przedmiotowy domek letniskowy przed wykonaniem robót budowlanych był około dwukrotnie mniejszy niż obecnie. Zmianie uległa szerokość jak i długość budynku.
Tego rodzaju zmiana nie może być z pewnością uznana za remont istniejącego budynku. Zmiana parametrów i powstanie nowego obiektu, nawet w tym samym miejscu, z wykorzystaniem istniejących elementów stanowi budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Z uwagi na powierzchnię zabudowy wymagała zatem w ówczesnym stanie prawnym pozwolenia na budowę, jak trafnie wywiódł organ odwoławczy.
Przy czym podkreślić należy, że cecha trwałego związania z gruntem sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce.
Warunek ten w przedmiotowej sprawie został spełniony. Inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku, co w sprawie jest niesporne.
Prawidłowo zatem zastosowano w sprawie art. 48 Prawa budowlanego z 7.07.1994 r.
Wadliwie wpisaną datę ustawy należy traktować jako oczywistą omyłkę pisarską. Najlepiej o tym świadczy fakt przywołania w uzasadnieniu decyzji prawidłowej treści art. 48 oraz prowadzenie postępowania legalizacyjnego w oparciu o tę normę prawną.
W sprawie nie może też budzić wątpliwości fakt, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane w czasie obowiązywania ustawy z 1994 r. Na tę okoliczność organ zebrał obszerny materiał dowodowy. Sąd w pełni podziela wnioski organów wynikające z oceny przeprowadzonych w tym zakresie dowodów.
Bez znaczenia dla sprawy, w świetle poczynionych wskazań jest to, czy inwestor posiadał pozwolenie na budowę domku letniskowego, który poprzednio w tym miejscu istniał.
W postępowaniu administracyjnym prawidłowo przyjęto zatem, że tego rodzaju roboty budowlane wymagały uzyskania pozwolenia na budowę.
Skarżący przed rozpoczęciem robót bezspornie nie uzyskali pozwolenia na budowę. Wystąpiła więc okoliczność uzasadniająca wszczęcia postępowania mającego na celu usunięcie stanu samowoli budowanej, zgodnie z przepisami art. 48 ust. 2, ust. 3 i ust. 5 ustawy - Prawo budowlane.
Organy nadzoru budowlanego prowadząc sprawę w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego winny jednak mieć na uwadze, że organ jest zobowiązany wszcząć postępowanie zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego. Nakaz rozbiórki może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. Koniecznymi przesłankami legalizacji samowoli budowlanej jest zgodność zrealizowanego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, oraz zgodność budowy z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Sąd zauważa przy tym, iż zgodnie z przepisami art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego możliwa jest legalizacja obiektu zrealizowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, ale wówczas inwestor ma obowiązek przedłożyć, na wezwanie organu mające formę postanowienia, dokumenty, o których mowa w ust. 3 ww. art. 48. Wśród dokumentów tych przepis wymienia projekt budowlany oraz oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (v. art. 48 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2). Co istotne, legalizacja we wskazanym trybie, jest możliwa w przypadku przedłożenia ww. dokumentów o ile obiekt budowlany lub jego część nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (v. art. 48 ust. 2 pkt 2). Jeśli więc obiekt budowlany lub jego część pobudowano z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, to legalizacja tej zabudowy albo nie będzie możliwa, albo będzie uzależniona od doprowadzenia jej do stanu zgodnego z tymi przepisami. To też oznacza, iż samo złożenie projektu budowlanego (w wykonaniu postanowienia organu), nie legalizuje samowoli budowlanej. Projekt ten podlega ocenie m.in. w ww. zakresie, a obowiązkiem inwestora w omawianym trybie jest przedstawienie takiej dokumentacji budowlanej, która będzie wskazywała na zgodność inwestycji z przepisami, w tym - będzie, w razie konieczności, przewidywała wykonanie robót doprowadzających inwestycję do stanu zgodnego z prawem. W przypadku niespełnienia tego wymogu, nie można stwierdzić, aby przesłanki wynikające z art. 48 ust. 2 i 3 zostały spełnione, a wówczas stosuje się przepis ust. 1 (v. ust. 4 art. 48.), czyli nakaz rozbiórki.
W niniejszej sprawie organ powiatowy nie przystąpił do legalizacji budowy budynku, ponieważ uznał, że jest sprzeczna z przepisami techniczno-budowlanymi.
Wskazać w związku z tym należy, że legalizacja nie jest możliwa jedynie wówczas, gdy zakres niezgodności z przepisami jest taki, że uniemożliwia doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W związku z tym uznać należy, że w fazie wstępnej organ nie mógł wykluczyć możliwości wykonania takich robót, które wyeliminują ww. niezgodność. Stąd też mógł wydać postanowienie w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Szczególnie, że Skarżący podkreślali gotowość wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Dodatkowo należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2017 r. II OSK 1330/16 wskazał, że "Wykładnia art. 9 ust. 1- 4 p.b. przemawia za możliwością stosowania wynikającej z tego przepisu instytucji zgody na odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych nie tylko na etapie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, ale także w postępowaniu naprawczym (art. 50-51 p.b.) i w postępowaniu dotyczącym legalizacji obiektu budowlanego bądź jego części."
Dostrzegając kontrowersyjność tej tezy i brak jednolitego stanowiska NSA w tym zakresie podkreślić jednak należy, że nie można stać na stanowisku, iż w każdym przypadku niezgodności budowy z przepisami techniczno-budowlanymi niecelowe jest wszczynanie procesu legalizacji i orzekanie nakazu rozbiórki.
Wobec tego rzeczą organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy, będzie dokonanie analizy stanu faktycznego i w zależności od poczynionych ustaleń podjęcie decyzji co dalszego biegu postępowania.
Przy czym jako zasadę organy winny przyjąć wszczęcie procesu legalizacji, dopiero brak możliwości ( bądź chęci po stronie inwestorów) doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawe może stanowić podstawę orzeczenia nakazu rozbiórki.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło