II SA/Ke 571/17
WyrokWSA w Kielcach2017-10-05
Skład orzekający: Beata Ziomek, Krzysztof Armański, Dorota Chobian
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska w Morawicy, uchwalając program opieki nad zwierzętami bezdomnymi, przekroczyła zakres upoważnienia ustawowego zawartego w art. 11a ustawy o ochronie zwierząt, wprowadzając postanowienia dotyczące obciążenia właścicieli kosztami opieki nad zwierzętami oraz sterylizacji/kastracji, a także wprowadzając wzór oświadczenia i regulacje dotyczące działań edukacyjnych?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność § 4 ust. 6 i § 7 ust. 1 lit. a uchwały oraz załącznika do niej, uznając, że Rada Miejska przekroczyła zakres upoważnienia ustawowego. Art. 11 ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt stanowi, że koszty realizacji programu ponosi gmina, co wyklucza obciążanie właścicieli zwierząt kosztami odłowienia, opieki czy sterylizacji/kastracji finansowanej ze środków gminnych. W pozostałej części skargę oddalono, uznając, że nowelizacja art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt dopuszcza szerszy zakres regulacji, a sposób finansowania i realizacji programu opieki nad kotami wolno żyjącymi był zgodny z prawem.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Morawicy w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi, zarzucając jej naruszenie prawa poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego w zakresie obciążania właścicieli kosztami opieki i sterylizacji, wprowadzania wzoru oświadczenia oraz działań edukacyjnych. Prokurator domagał się stwierdzenia nieważności uchwały w całości. Burmistrz Miasta i Gminy Morawica wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że uchwała mieści się w granicach upoważnienia ustawowego.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 4 ust. 6 i § 7 ust. 1 lit. a zaskarżonej uchwały oraz załącznika do zaskarżonej uchwały; oddalił skargę w pozostałej części.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Chobian, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2017r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej w Morawicy z dnia 30 marca 2017r. nr XXIX/332/17 w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt I. stwierdza nieważność § 4 ust. 6 i § 7 ust. 1 lit. a zaskarżonej uchwały oraz załącznika do zaskarżonej uchwały; II. oddala skargę w pozostałej części.
Rada Miejska w Morawicy w dniu 30 marca 2017r. podjęła uchwałę nr XXIX/332/2017 w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Morawica na rok 2017. W podstawie prawnej uchwały powołano przepisy art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 446 ze zm.) oraz art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 856 ze zm.).
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą uchwałę Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach zaskarżył ją w całości, zarzucając istotne naruszenie prawa, a to:
1. sprzeczność z art. 11 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt oraz art. 7 i 94 Konstytucji, polegającą na przekroczeniu granic upoważnienia ustawowego poprzez wprowadzenie do załącznika zaskarżonej uchwały postanowień wykraczających poza zakres przyznanego jej upoważnienia w zakresie ustalania zasad opieki nad bezdomnymi zwierzętami oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, a w szczególności:
a) wprowadzenie do Programu zapisów:
- w § 2 pkt 3 dotyczących podniesienia świadomości mieszkańców Gminy w zakresie opieki nad bezdomnymi zwierzętami i zapobieganie ich bezdomności,
- w § 4 pkt 6 w zakresie dotyczącym nałożenia na właściciela kosztów związanych z odłowieniem i zapewnieniem niezbędnej opieki zwierzęciu,
- w § 7 w zakresie uzależnienia przeprowadzenia zabiegu kastracji/sterylizacji finansowanego ze środków gminnych od spełnienia dodatkowych warunków i obciążenia właściciela zwierzęcia kosztami wykonanego zabiegu,
- § 7 w zakresie dotyczącym wprowadzania wzoru dokumentu bez upoważnienia ustawowego w postaci formularza stanowiącego załącznik numer 1 do Programu,
2. sprzeczność z art. 11a ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt poprzez niewyczerpanie pełnego zakresu delegacji przewidzianego w tym przepisie i niewskazanie w § 8 zaskarżonej uchwały, dotyczącym opieki nad kotami wolnożyjącymi, kto i na jakich zasadach będzie dokarmiał koty oraz kto będzie zapewniał dla nich karmę.
W uzasadnieniu skargi prokurator podniósł, że uchwała w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt jest aktem prawa miejscowego. Zgodnie z treścią art. 7 Konstytucji organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Art. 94 Konstytucji RP stanowi, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt stanowi, że rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1, określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Katalog zagadnień, które winien regulować program, jest enumeratywny, co znaczy że w uchwalanych przez rady gmin programach nie powinno zamieszczać się zapisów wykraczających poza zakres uregulowany w art. 11a ustawy.
Prokurator wskazał, że zaskarżona uchwała zawiera powtórzenie definicji "zwierząt bezdomnych" zawartej w art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt, co jest sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji i stanowi istotne naruszenie prawa.
Poza tym art. 11a ustawy o ochronie zwierząt nie upoważnia rady gminy do uregulowania kwestii dotyczących uiszczania przez właścicieli zwierząt poniesionych przez gminę kosztów związanych z sterylizacją i kastracją zwierząt. Materia ta dotyczy regulacji cywilnych i wykracza swoją treścią poza ramy wymienionej ustawy. Brak jest podstawy prawnej do nałożenia na właściciela obowiązku zwrotu poniesionych przez gminę kosztów w zakresie sterylizacji/kastracji zwierząt, zwłaszcza w sytuacji gdy zapobieganie bezdomności zwierząt należy do zadań własnych gminy. W związku z powyższym Rada Gminy Morawica przekroczyła zakres ustawowej delegacji wprowadzając zapisy dotyczące nałożenia na właściciela kosztów przeprowadzenia zabiegu sterylizacji/kastracji. Tym samym dopuściła się istotnego naruszenia prawa, tj. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 11a ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt.
Ponadto przepis nadający radom gmin uprawnienia do stanowienia w formie uchwały programu, którego dotyczy skarga, nie upoważnia organów samorządu terytorialnego do formułowania zapisów dotyczących działań edukacyjnych i promocyjnych dotyczących humanitarnego traktowania zwierząt, adopcji bezdomnych psów i kotów itp., a mimo to takie zapisy znalazły się w zaskarżonej uchwale w § 2 pkt 3. Brak jest również w przytaczanej ustawie podstaw to wprowadzania przed rady gmin wzoru dokumentu bez upoważnienia ustawowego w postaci formularza stanowiącego załącznik numer 1 do Programu, co przewidziano w § 7 pkt 1 lit. a zaskarżonej uchwały. Również i w tym zakresie Rada Gminy Morawica przekroczyła delegację ustawową, dopuszczając się istotnego naruszenia prawa. Rada Gminy nie miała również uprawnienia, co wynika wprost z brzmienia art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt, do uzależnienia przeprowadzenia zabiegu kastracji/sterylizacji finansowanego ze środków gminnych od spełnienia dodatkowych warunków. Warunki te zostały jednak przewidziane w zaskarżonej uchwale.
Art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt nakłada na rady gmin obowiązek określenia postępowania dotyczącego dokarmiania kotów wolnożyjących. Program powinien zawierać zapisy szczegółowe dotyczące opieki nad kotami wolnożyjącymi. W zaskarżonej uchwale wskazano jedynie ogólne informacje na ten temat, brak jest jednak konkretnych zapisów dotyczących tego kto i na jakich zasadach będzie te zwierzęta dokarmiał oraz kto będzie zapewniał dla nich karmę. W § 10 omawianego Programu nie wskazano zaś w sposób konkretny podziału środków finansowych na poszczególne działania przewidziane w ustawie. W programie opieki nad zwierzętami bowiem powinna być wskazana konkretna ilość środków finansowych przeznaczonych na realizację programu oraz sposób wydatkowania tych środków. Zapis uchwalony przez Radę Gminy Morawica nie sprostał obowiązkowi wyczerpania pełnego zakresu delegacji przewidzianego w art. 11a ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt.
Wobec powyższego zdaniem prokuratora zaskarżona uchwała została wydana z rażącym naruszeniem prawa i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Nie wyczerpała bowiem przede wszystkim pełnego zakresu delegacji, uzasadnia przyjęcie istotnego naruszenia prawa, powodującego nienależytą ochronę zwierząt, co w konsekwencji powinno prowadzić do stwierdzenia jej nieważności w całości.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy Morawica wniósł o jej oddalenie.
Podniósł przede wszystkim, że akt wskazany w skardze nie istnieje, organem stanowiącym w Gminie Morawica jest bowiem Rada Miejska. Poza tym niezasadny zdaniem organu jest zawarty w skardze zarzut wprowadzenia do załącznika zaskarżonej uchwały postanowień wykraczających poza zakres przyznanego upoważnienia. Upoważnienie ustawowe w art. 11a ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt dotyczy uchwalenia przez radę gminy programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności. Program ten zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ma zróżnicowany charakter normatywny gdyż zawiera normy o mieszanym charakterze zarówno generalnym jak i konkretnym. W przepisie upoważniającym radę gminy do uchwalenia programu (art. 11a ust. 1) nie wskazuje się spraw, które mają być objęte programem. Zgodnie z § 72 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie zasad techniki prawodawczej, w przepisie upoważniającym do wydania uchwały wskazuje się jedynie ogólnie zakres spraw, które w akcie normatywnym muszą albo mogą zostać uregulowane. Treść art. 11a ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt ma taki ogólny charakter. W związku z tym nie można uznać, iż postanowienia § 2 pkt 3, § 4 ust. 6, § 7 zaskarżonej uchwały stanowią przekroczenie granic upoważnienia ustawowego. Postanowienia te mieszczą się w zakresie spraw związanych z opieką nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganiem bezdomności w ramach upoważnienia ogólnego organu. Dodatkowo należy uwzględnić specyficzny generalno-konkretny charakter aktu.
Postanowienia uchwały zdaniem organu nie naruszają art. 11 a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt. Przepis ten nie jest przepisem upoważniającym, lecz stanowi wytyczne dla organu uchwalającego program. Wytyczne nie zawierają katalogu zamkniętego. Zawarte jest w nim słowo "w szczególności", co oznacza, iż przepis wylicza przykładowo zagadnienia, które winien zawierać program. Nie ma przepisu zakazującego wprowadzenia wzoru oświadczenia jak w załączniku nr 1 do uchwały Rady Miejskiej nr XXIX/332/17, związanego z wykonaniem sterylizacji/kastracji zwierząt z kolejnych miotów. Wzór oświadczenia jest niezbędny, gdyż dotyczy sterylizacji/ kastracji zwierząt, które mają właścicieli i stanowi formę zawarcia umowy, której przedmiotem jest finansowanie zabiegów między gminą a właścicielem. Dokonanie zaś takiej kastracji/sterylizacji zapobiega kolejnym miotom, którym właściciel nie jest w stanie zapewnić opieki. Niezasadny jest zarzut o niedopuszczalności takiej regulacji gdyż niewątpliwie dotyczy ona zapobiegania bezdomności zwierząt.
W związku z powyższym zarzut przekroczenia granic upoważnienia ustawowego w postanowieniach § 2 pkt 3, § 4 ust. 6, § 7 i w załączniku do uchwały nie ma uzasadnienia. Nie pozostają one w sprzeczności z przepisem upoważniającym, sformułowanym w sposób ogólny, dającym Radzie Miejskiej swobodę w kształtowania treści programu. Postanowienia uchwały nie pozostają w sprzeczności z żadnym konkretnym przepisem prawa.
Niezasadny jest również, zdaniem organu, zarzut niewyczerpania zakresu delegacji przewidzianej w art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt. Przepis ten nie określa z jaką szczegółowością powinny być regulowane w programie sprawy opieki nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie. W uchwale kwestie te regulują postanowienia § 8. Zdaniem organu program sformułowano w sposób wyczerpujący. Uchwała odnosi się do kwestii identyfikacji miejsc przebywania kotów i zapewnienia pożywienia i wody w tych miejscach. Zgodnie z §10 ust. 2 uchwały realizacja zadań przewidzianych w programie będzie następowała poprzez zlecenie usług. Zleceniobiorca będzie dokarmiał koty za wynagrodzeniem płatnym przez Miasto i Gminę ustalonym w umowie. Program z uwagi na swój ramowy charakter takich szczegółów regulować nie może.
Kontrola aktu uchwalonego przez Radę Miejską może być dokonywana wyłącznie na podstawie kryterium legalności. Zarzut sprzeczności z prawem wymaga wskazania konkretnych przepisów prawa, które organ naruszył, przy czym podstawę do stwierdzenia nieważności stanowią tylko takie naruszenia, które mieszczą się w kategorii rażących. Skarżący prokurator takich naruszeń nie wskazał. Poza ogólnikowymi, wewnętrznie wykluczającymi się zarzutami przekroczenia upoważnienia i równoczesnego nie wyczerpania upoważnienia ustawowego, uzasadnienie skargi w znacznej części nie odpowiada zarzutom wskazanym we wstępnej części skargi. Zdaniem organu uchwała Rady Miejskiej nie może być oceniana z uwzględnieniem kryteriów szczegółowości poszczególnych postanowień, ich celowości czy też racjonalności rozwiązań. Nie ma uzasadnienia wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały w całości. Nawet stwierdzenie, iż niektóre z postanowień uchwały są sprzeczne z prawem nie powodują skutku niewykonalności aktu w pozostałej części lub też innych skutków uzasadniających eliminację uchwały w całości z obrotu prawnego. W związku z powyższym brak podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały w całości.
W piśmie z dnia 2 października 2017r. prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach wniósł o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej, jaka zaistniała we wniesionej skardze, polegającej na określeniu organu, który podjął zaskarżoną uchwałę, jako "Rady Gminy Morawica", w sytuacji gdy uchwała została podjęta przez Radę Miejską w Morawicy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przede wszystkim należy zaznaczyć, że niewątpliwy jest przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie. Skargą, co wynika z akt sprawy jako całości, objęto mianowicie uchwałę Rady Miejskiej w Morawicy z dnia 30 marca 2017r. nr XXIX/332/2017 w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Morawica na rok 2017. Błędne oznaczenie organu, jaki podjął uchwałę, należy traktować w kategoriach oczywistej omyłki, co potwierdza pismo prokuratora z dnia 2 października 2017r.
Stosownie do treści art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Jednocześnie przewidziana w art. 7 Konstytucji RP zasada praworządności wymaga aby organy władzy publicznej działały na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że materia regulowana wydanym przez organ aktem normatywnym ma wynikać z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia. Konsekwencją tych regulacji w przypadku rad gmin jest unormowanie zawarte w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 446 ze zm.), zgodnie z którym gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy na podstawie upoważnień ustawowych.
Brak jest przepisu upoważniającego radę gminy do obciążenia właściciela zwierzęcia jakimikolwiek kosztami wynikającymi z uchwalonego programu, w tym kosztów odłowienia zwierzęcia i zapewnienia mu niezbędnej opieki. Art. 11 ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt wprost stanowi, że koszty realizacji programu ponosi gmina. Przekroczenie upoważnienia ustawowego w powyższym zakresie powodowało zatem konieczność uznania istnienia podstawy do stwierdzenia nieważności zapisu zawartego w § 4 ust. 6 zaskarżonej uchwały, w którym przewidziano obciążenie właściciela zwierzęcia odłowionego kosztami związanymi z tym odłowieniem i zapewnieniem zwierzęciu niezbędnej opieki.
Analogiczne powody zdecydowały o konieczności stwierdzenia nieważności § 7 ust. 1 lit. a zaskarżonej uchwały, zgodnie z którym działania w zakresie zapobiegania bezdomności obejmują sterylizację lub kastrację zwierząt (koty, psy), których właściciel złoży oświadczenie o braku możliwości zapewnienia schronienia dla zwierząt pochodzących z kolejnych miotów wg. załącznika nr 1 do uchwały; na podstawie złożonego oświadczenia właściciel otrzymuje talon na wykonanie odpowiedniego zabiegu. Zgodnie z końcową częścią tej regulacji, koszty sterylizacji lub kastracji pokrywane są w 50% przez gminę i 50% przez właściciela zwierzęcia. Otóż przepis art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, przewidujący zasadę ponoszenia kosztów realizacji programu przez gminę, nie przewiduje w tym zakresie wyjątków, w związku z czym skoro gmina decyduje się na zawarcie w programie planu sterylizacji lub kastracji zwierząt w gminie (na podstawie art. 11a ust. 3a ustawy), plan ten jest elementem uchwalonego programu i konsekwentnie to gmina ponosi w całości koszty jego realizacji.
W tej sytuacji, wobec zaistnienia podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały w powyższym zakresie, za bezprzedmiotowy należało uznać załącznik do uchwały w postaci wzoru oświadczenia właściciela zwierzęcia. Załącznik ten pozostawał bowiem nierozerwalnie związany z regulacją zawartą w § 7 ust. 1 lit. a uchwały. Także w tej części należało zatem stwierdzić jej nieważność, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że niezgodność z prawem powyższych regulacji powoduje istotne naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności całej uchwały.
Za niezasadne Sąd uznał pozostałe zarzuty skargi, co skutkowało jej oddaleniem w tym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Podstawą materialnoprawną podjęcia uchwały były w niniejszym przypadku przepisy zawarte w art. 11a ustawy o ochronie zwierząt. W ustępie 2. tego artykułu wprowadzono zmianę ustawą z dnia 15 listopada 2016r. o zmianie ustawy o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2016r. poz. 2102) poprzez dodanie w zdaniu wstępnym tego przepisu słowa "w szczególności". Po tak dokonanej zmianie przepis ten brzmi zatem następująco:
Program, o którym mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności:
1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;
2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
3) odławianie bezdomnych zwierząt;
4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt;
5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
6) usypianie ślepych miotów;
7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich;
8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt.
Nie ulega wątpliwości, że w takim brzmieniu przepis ten przewiduje otwarty, przykładowy katalog zadań, jakie mają zostać określone w programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt.
Powyższe brzmienie przepisu art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt obowiązuje od dnia 6 stycznia 2017 roku. Tymczasem zaskarżona uchwała została podjęta w dniu 30 marca 2017r., a zatem już w czasie gdy obowiązywał przepis art. 11a ust. 2 w nowym, przytoczonym wyżej brzmieniu. Z tego względu zawarte w skardze argumenty, sprowadzające się do tego, że Rada Miejska w Morawicy nie mogła wprowadzić do uchwały zapisu dotyczącego podniesienia świadomości mieszkańców gminy w zakresie opieki nad bezdomnymi zwierzętami i zapobiegania ich bezdomności ponieważ nie przewidywał tego zamknięty katalog zadań wymienionych w art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, są nieaktualne i nie mogą prowadzić do uznania, że zaskarżona uchwała w tym zakresie rażąco narusza prawo i że należy stwierdzić nieważność zapisu zawartego w § 2 pkt 3 uchwały.
Zgodnie z art. 11a ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie zwierząt program opieki nad zwierzętami bezdomnymi obejmuje m.in. opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie.
W § 8 zaskarżonej uchwały zawarto następującą regulację:
"Opieka nad wolno żyjącymi kotami będzie realizowana poprzez:
- ustalenie miejsc, w których przebywają koty wolno żyjące oraz w miarę możliwości zapewnienie im schronienia, szczególnie w okresie zimowym. Miejsca pobytu kotów wolno żyjących ustalane są na podstawie zgłoszeń mieszkańców,
- zapewnienie pożywienia i wody w miejscach ich przebywania,
- sterylizację lub kastrację".
Bezspornym jest, że organ, podejmując uchwałę w przedmiocie programu opieki nad bezdomnymi zwierzętami i zapobiegania bezdomności zwierząt, nie może pominąć żadnego z elementów wskazanych w art. 11a ust. 2 i ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt. Jest on zobowiązany do wyczerpania zakresu upoważnienia ustawowego przez uregulowanie wszystkich kwestii uznanych przez ustawodawcę za istotne, a uregulowanie to musi być dokonane w sposób kompleksowy, a zarazem precyzyjnie i konkretnie. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że zadanie, o którym mowa w art. 11a ust. 2 pkt 2 ustawy ma charakter o tyle specyficzny, że nie wymaga udziału podmiotu wyspecjalizowanego, a ustawa nie wskazuje tego jak szczegółowy ma być charakter omawianej regulacji. W przytoczonym zapisie uchwały uregulowano natomiast kwestię identyfikacji miejsc przebywania kotów wolno żyjących, jak też wskazano, że w miejscach tych zostanie zapewniona woda i pożywienie. Odniesiono się również do kwestii zapewnienia kotom schronienia, jak też ich sterylizacji i kastracji. Trudno zatem w ocenie Sądu zarzucić organowi, by w omawianym zakresie w sposób istotny naruszył dyspozycję przepisu art. 11a ust. 2 pkt 2 ustawy.
Zgodnie z art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Ustawa nie określa przy tym bliżej co należy rozumieć pod pojęciem sposobu wydatkowania środków przeznaczonych na realizację programu.
W kwestionowanym przez skarżącego (w ramach uzasadnienia skargi) zapisie zawartym w § 10 zaskarżonej uchwały przyjęto regulację polegającą na wskazaniu ogólnej wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację (215.000 zł), a dalej wymienione zostały zadania, na które wydatkowane będą środki w tej kwocie. Jednocześnie w ust. 2 i 3 § 10 uchwalono, że środki finansowe wydatkowane będą poprzez zlecanie świadczenia usług zgodnie z ustawą z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2015r., poz. 2164), a realizacja programu wraz z kontrolą nad prawidłowością wydatkowania środków na wskazane zabiegi weterynaryjne należy do zadań Referatu Rolnictwa Gospodarki Gruntami i Geodezji. W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, by taka metoda regulacji była sprzeczna z pojęciem sposobu wydatkowania środków przeznaczonych na realizację programu i nie wyczerpywała upoważnienia ustawowego w tym zakresie. Ustawa nie wymaga wprost aby w uchwale wskazano – jak podnosi to prokurator – w jaki sposób zostanie rozdzielona ogólna kwota przeznaczona na realizację programu na poszczególne cele, a tym bardziej określenia "trybu postępowania przy ich wydatkowaniu". Nie można zresztą wykluczyć, że w trakcie realizacji programu koszt realizacji konkretnych celów będzie ulegał zmianie. Dla zrealizowania celu programu, jakim jest ochrona zwierząt, istotne jest, że na wykonanie programu zostaje przeznaczona określona kwota, którą wskazano w uchwale, jak również wskazano, na co konkretnie te środki będą wydatkowane. Nie można tym samym zdaniem Sądu zarzucić organowi, że przyjmując taki sposób regulacji nie wyczerpał zakresu upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt.
Na koniec należy zaznaczyć, że wbrew temu co zapisano w uzasadnieniu skargi, zaskarżona uchwała nie zawiera powtórzenia definicji zwierząt bezdomnych wynikającej z ustawy o ochronie zwierząt.
-----------------------
II SA/Ke 571/17
2
II SA/Ke 571/17
1
II SA/Ke 571/17
11
II SA/Ke 571/17
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło