V KZP 8/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: J. Bratoszewski, J. Gacek, S. Godlewski (sprawozdawca), L. Nowak, M. Synoradzki, M. Szczepański.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na podstawie art. 18 pkt 3 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 45 poz. 241) wniosku Prokuratora Generalnego PRL z dnia 7 lutego 1989 r. o podjęcie uchwały w składzie siedmiu sędziów, wyjaśniającej następujące zagadnienie prawne:"Czy art. 38 ust. 1-4 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (jednolity tekst: Dz. U. z 1973 r. Nr 33, poz. 197 z późn. zm.) uprawnia strażników łowieckich do dokonywania przeszukania pojazdów, rzeczy i osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia przewidzianego w tej ustawie?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUstawa z dnia 17 czerwca 1959 r., o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (Dz. U. z 1973 r. Nr 33 poz. 197, z późn. zm.), nakładając na strażników łowieckich obowiązek "ochrony łowiectwa i zwierzyny" (art. 36 pkt 1), czyni ich organem dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego w zakresie przeciwdziałania przestępstwom łowieckim przewidzianym m.in. w art. 55 tej ustawy.W celu umożliwienia strażnikom łowieckim realizacji ich obowiązków ustawa ta w art. 38 ustala dla nich m.in. prawo do: 1) sprawdzania tożsamości osób spotkanych z bronią w obwodzie lub z urządzeniami służącymi do pozyskiwania zwierzyny i żądania okazania stosownych dokumentów, 2) odbierania za pokwitowaniem broni użytej do polowania, narzędzi służących do pozyskiwania zwierzyny oraz zwierzyny osobom bezprawnie polującym. 3) zatrzymania i przekazania właściwym organom osób, których tożsamości nie można ustalić, a które naruszyły przepisy prawa łowieckiego lub które nie mogą usprawiedliwić posiadania broni, narzędzi łowieckich lub zwierzyny, 4) sprawdzania, czy przenoszona lub przewożona zwierzyna została ubita legalnie w czasie i w sposób prawnie dozwolony.W tym wypadku chodzi o sprawdzenie legalności polowania lub ubicia zwierzyny, a więc o sytuację, gdy okoliczności zewnętrzne nasuwają potrzebę ustaleń w tym zakresie. Sprawdzenie to może polegać np. na sprawdzeniu dokumentów lub dokonaniu oględzin ubitej zwierzyny, broni czy innego narzędzia, na pytaniu co do okoliczności wejścia w posiadanie zwierzyny, czasu i miejsca jej złowienia i in. Nie mieści się natomiast w tym uprawnieniu przeprowadzanie czynności zmierzających dopiero do wykrycia, czy w konkretnym pojeździe, bagażu lub np. w garderobie określonej osoby znajdują się przedmioty świadczące o jej bezprawnym zachowaniu się. Do takiego wniosku prowadzi gramatyczna interpretacja sformułowań zawartych w art. 38 ust. 4 omawianej ustawy.Sprawdzanie, czy przenoszona, przewożona lub sprzedawana zwierzyna "została ubita legalnie w czasie i w sposób prawnie dozwolony", oznacza sytuację, gdy strażnik łowiecki ujawnił już, że na terenie obwodu łowieckiego lub poza nim znajduje się osoba posiadająca ubitą zwierzynę, i zobowiązany jest podjąć czynności sprawdzające legalność jej ubicia. Chodzi zatem o zwierzynę dostępną dla strażnika łowieckiego w czasie jej przenoszenia, przewożenia lub sprzedawania.Rodzaj czynności sprawdzająco-kontrolnych strażników łowieckich musi więc odpowiadać ich uprawnieniom przewidzianym w art. 38 powołanej ustawy i być wynikiem konieczności wykonania zadania głównego. tj. "ochrony łowiectwa i zwierzyny", lecz czynności te nie mają charakteru dochodzeniowo-śledczego, jak np. przeszukanie pojazdów, osoby i rzeczy. Uprawnienia w tym zakresie nie mogą być dorozumiane.Kodeks postępowania karnego w art. 190-197 k.p.k. i kodeks postępowania w sprawie o wykroczenia w art. 40-42 stwarzają dla prokuratora i funkcjonariusza MO prawo przeprowadzenia "przeszukania" w celu znalezienia przedmiotów mogących stanowić dowód w sprawie.Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o Straży Przemysłowej (Dz. U. Nr 6, poz. 42) w art. 4 stanowi: W celu wykonania swych zadań pracownicy Straży Przemysłowej mają prawo:1) legitymowania osób wchodzących i wychodzących z zakładu,2) dokonywania na terenie zakładu z polecenia kierownika rewizji osób i środków lokomocji w celu sprawdzenia, czy mienie zakładu pracy nie jest bezprawnie wynoszone lub wywożone.Dekret z dnia 5 lipca 1946 r. o Straży Leśnej (Dz. U. z 1946 r. Nr 41, poz. 238) w art. 3 pkt 2 przewiduje dla funkcjonariuszy Straży Leśnej uprawnienia Milicji Obywatelskiej w granicach określonych w art. 2, a w pkt 3 - prawo przeprowadzenia rewizji u osób podejrzanych o przestępstwo przewidziane w art. 2 pkt 1 tego dekretu, a więc m.in. o przestępstwo przeciwko gospodarstwu leśnemu i mieniu pozostającemu w administracji Ministra Leśnictwa.Jak z tego wynika, każdy z przykładowo wymienionych tu organów ochrony ma przy realizacji swoich funkcji prawo do określonego sposobu postępowania; tak np. prokurator i funkcjonariusz MO mają prawo do "przeszukania"ʼ Straż Leśna i Straż Przemysłowa mają prawo do "rewizji", a strażnik łowiecki ma m.in. prawo "sprawozdania, czy przeznaczona lub przewożona zwierzyna została ubita legalnie".Z tych względów jakakolwiek analogia uprawnień strażników łowieckich do unormowań prawnych takich, jakie przewidziane są w kodeksie postępowania karnego, kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia czy w ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 38, poz. 174), nie jest dopuszczalna."Przeszukanie" zatem jako prawny środek przymusu przewidziany w art. 190, 197 k.p.k. i art. 40-42 k.p.w. jest uprawnieniem tylko tych organów ochrony porządku prawnego, które w tych przepisach są wymienione, i dlatego należało udzielić odpowiedzi na pytanie prawne jak w uchwale.