II CZ 7/10

Sygn. akt II CZ 7/10 POSTANOWIENIE Dnia 23 czerwca 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) w sprawie z powództwa R. D., L. K. i H. D. przeciwko R. D. i M. D. o ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 czerwca 2010 r., zażalenia pozwanych na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I ACa (…), 1) odrzuca zażalenie w części zaskarżającej rozstrzygnięcie co do kosztów procesu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym [pkt I. 2 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I ACa (…)], 2) oddala zażalenie w części zaskarżającej rozstrzygnięcie co do kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym [pkt II wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I ACa (…)]. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego z dnia 11 lutego 2009 r. i oddalił powództwo oraz zasądził od powodów solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 7 200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt I.2). 2 Ponadto zasądził od powodów solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 20 400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego (pkt II). Pozwani wnieśli zażalenie na zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego postanowienie co do kosztów zarówno postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i kosztów postępowania apelacyjnego. Zarzucili naruszenie art. 98 k.p.c. przez niezasądzenie na ich rzecz wszystkich niezbędnych kosztów procesu. Zażądali zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia i zasądzenia solidarnie od powodów na ich rzecz ponad zasądzoną już tytułem kosztów postępowania pierwszoinstacyjnego kwotę 7 200 zł sumy 10 200 zł (łącznie 17 400 zł) oraz ponad zasądzoną już kwotę 20 400 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego sumy 7 200 zł (łącznie 27 600 zł). W uzasadnieniu wskazali, że Sąd Apelacyjny pominął, iż przed Sądem Okręgowym każdy z pozwanych był reprezentowany przez innego pełnomocnika, zaś przed Sądem Apelacyjnym pozwanego reprezentował inny pełnomocnik niż przed Sądem Okręgowym. Zaznaczyli, że okoliczności sprawy uzasadniały korzystanie przez każdego z pozwanych z własnego pełnomocnika procesowego. Ponadto charakter sprawy i jej zawiłość uzasadniały zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego pozwanego przed Sądem Apelacyjnym w wysokości 100% stawki minimalnej. Oprócz tego, Sąd Apelacyjny nie uwzględnił opłaty w wysokości 3 000 zł od zażalenia na postanowienie o zabezpieczeniu wniesionego w toku postępowania przed Sądem Okręgowym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3941 §1 pkt 2 k.p.c., ustanowionym w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 marca 2007 r., SK 3/05 (OTK-A 2007, nr 3, poz. 32), zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Zażalenie pozwanych w zakresie, w którym zaskarża rozstrzygnięcie co do kosztów procesu w postępowaniu przed Sądem Okręgowym, nie dotyczy kosztów objętych hipotezą przytoczonego przepisu. W przepisie tym chodzi o koszty postępowania apelacyjnego oraz koszty postępowania kasacyjnego w przypadkach, w których Sąd Najwyższy, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania sądowi drugiej instancji, pozostawił mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. O kosztach tych sąd drugiej instancji orzeka, jak to ujął Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku, „po raz pierwszy”. Nie dotyczy natomiast przepis ten kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji będących przedmiotem rozstrzygnięcia 3 sądu drugiej instancji. Koszty te były bowiem już przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Nie da się więc zasadnie powiedzieć, że sąd drugiej instancji orzekał o nich – jak to ujął Trybunał Konstytucyjny – „po raz pierwszy”. Bez znaczenia – rzecz jasna – z punktu widzenia powyższej oceny jest to, że rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji co do kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji różni się od zapadłego w tym względzie rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Możliwość odmiennych rozstrzygnięć w toku instancji jest oczywistym założeniem kontroli instancyjnej orzeczeń. W konsekwencji – zażalenie pozwanych w zakresie, w którym zaskarża rozstrzygnięcie co do kosztów procesu w postępowaniu przed Sądem Okręgowym, należało jako niedopuszczalne odrzucić. W pozostałej części zażalenie pozwanych, choć w świetle art. 3941 §1 pkt 2 k.p.c. dopuszczalne, okazało się bezzasadne. Zasądzenie przez Sąd Apelacyjny na rzecz pozwanych kwoty 5 400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym było trafne. Apelację w imieniu obojga pozwanych wniosła adwokat Joanna Jędrzejak i ona też reprezentowała ich na rozprawie apelacyjnej. Pozwani nie wykazali, aby uzasadnione było zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oddzielnie co do każdego z nich. Poza tym w sytuacji, w której adwokat Joanna Jędrzejak reprezentowała pozwaną już przed sądem pierwszej instancji, należało zasądzić koszty zastępstwa procesowego pozwanych w postępowaniu apelacyjnym w wysokości odpowiadającej 75% odpowiedniej stawki (§ 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), tj. w kwocie 5 400 zł. Sprawa w części dotyczącej pozwanego była co do istoty tożsama ze sprawą pozwanej. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji (art. 373 w związku z art. 39821 §3 oraz art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).