I CSK 804/17

Sygn. akt I CSK 804/17 POSTANOWIENIE Dnia 10 maja 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z powództwa Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w W. przeciwko ,,R…” sp. z o.o. w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 maja 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 24 marca 2017 r., sygn. akt I ACa […]/15, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta 00/100) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującego od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W okolicznościach sprawy pozwana ,,R…” Sp. z o.o. powołała się na istnienie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebę wykładni przepisów prawa (art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.) co do tego, czy dopuszczalne jest dochodzenie na drodze sądowej zwrotu dofinansowania wypłaconego w ramach realizacji programów finansowych na podstawie weksla in blanco będącego zabezpieczeniem umowy o dofinansowanie. Wskazała również na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, ponieważ Sąd drugiej instancji ewidentnie naruszył art. 224 § 1 k.p.c. nie pozwalając zabrać głosu na rozprawie członkowi zarządu pozwanej, który zamierzał podnieść zarzut przedawnienia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podnoszono, że powołanie się w skardze kasacyjnej na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy charakter. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa, zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 3 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r. III CSK 180/07, niepubl.; z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, niepubl., z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl., z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Wskazane przez pozwaną zagadnienie nie odpowiadało tym wymaganiom, zważywszy, że poruszony w nim problem został rozstrzygnięty w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym opowiedziano się expressis verbis za dopuszczalnością wekslowego zabezpieczenia roszczeń o zwrot środków przeznaczonych do realizacji programów finansowanych z funduszy unijnych oraz dopuszczalnością drogi sądowej w sprawach obejmujących żądanie zapłaty weksla wystawionego w celu zabezpieczenia roszczenia o zwrot (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2017 r., III CZP 117/16, OSNC 2018, nr 1, poz. 6). Sąd Najwyższy zwrócił w szczególności uwagę, że art. 207 ust. 9-12a ustawy z dnia 27 października 2009 r. o finansach publicznych (jedn. tekst: Dz. U. z 2017 r., poz. 2077), co należało odnieść również do odpowiadających tym przepisom art. 211 ust. 4 i n. ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 249, poz. 2104 ze zm.), nie rozciągają się na sprawy o zapłatę weksla zabezpieczającego roszczenie o zwrot dofinansowania, a przeciwne stanowisko oznaczałoby w istocie zanegowanie weksla jako sposobu zabezpieczenia roszczenia o zwrot środków. To zaś kolidowałoby z założeniem, że celem wprowadzenia administracyjnego trybu zwrotu dofinansowania było zwiększenie efektywności odzyskiwania nieprawidłowo wykorzystywanego wsparcia, a także byłoby sprzeczne z przepisami, które wprost przewidują tego rodzaju rodzaj zabezpieczenia. Pogląd ten został podtrzymany w późniejszym orzecznictwie i ma obecnie ugruntowany charakter (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2017 r., I CSK 717/16, niepubl., i z dnia 9 listopada 2017 r., I CSK 79/17, niepubl.), co skutkowało równoczesnym brakiem drugiej z powołanych przez skarżąca przyczyn kasacyjnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Powołane przez pozwaną argumenty wskazujące na nieważność z mocy prawa weksli zabezpieczających zwrot przekazanych środków z powodu „braku ich podstawy prawnej” i sprzeczność z zasadą równości wobec prawa nie zostały rozwinięte we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, 4 co zwalniało z potrzeby bliższych rozważań w tym zakresie. Podkreślenia wymagało przy tym, że orzekając w przedmiocie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy nie wnika w podstawy kasacyjne, których przytoczenie stanowi odrębne konstrukcyjnie wymaganie skargi kasacyjnej (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.), lecz ocenia jedynie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie. Nie jest w szczególności zadaniem Sądu Najwyższego poszukiwanie ewentualnych argumentów na rzecz przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych, jeżeli argumentów tych nie przywołała we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona skarżąca (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2016 r., I PK 59/16, niepubl. i z dnia 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, niepubl.). Jedynie ubocznie należało w związku z tym zauważyć, że zabezpieczenie wekslowe zostało wprost przewidziane w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie zaliczek w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich (Dz. U. poz. 2367), co powiela poprzednie akty wykonawcze obowiązujące w tym zakresie, na które trafnie zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 kwietnia 2017 r., III CZP 117/16. Możliwość skorzystania z alternatywnej wobec administracyjnej drogi dochodzenia roszczenia, wynikającej z udzielonego zabezpieczenia wekslowego, wynika z istoty tego rodzaju zabezpieczenia, i nie może przesądzać o kolizji rozważanej regulacji z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Trafność wykładni przyjętej w powołanej wcześniej uchwale Sądu Najwyższego determinowała zarazem, że w sprawie nie doszło do nieważności postępowania przed Sądem drugiej instancji (art. 379 pkt 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.), stanowiącej odrębną przyczynę kasacyjną (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). Pozwana nie wykazała także oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3899 § 1 pkt 4 k.p.c.). Do wykazania tej przyczyny kasacyjnej nie jest wystarczające stwierdzenie, że sąd naruszył w sposób rażący określony przepis prawa, lecz wykazanie (uzasadnienie), że przez to naruszenie zaskarżone orzeczenie jest ewidentnie wadliwe. Stwierdzenie, że Sąd meriti nie zezwolił na zabranie głosu przedstawicielowi strony nie pozwala na postawienie takiego 5 wniosku, tym bardziej, jeżeli zważyć, że wypowiedź - według twierdzeń skarżącej - miała dotyczyć przedawnienia, a w podstawach skargi kasacyjnej nie sformułowano żadnego zarzutu, który odnosiłby się do przepisów regulujących przedawnienie roszczeń. Ponadto, z materiału sprawy nie wynikało, aby pozwana zachowała możliwość powoływania się na zarzut ewentualnego naruszenia art. 224 § 1 k.p.c. przez zgłoszenie zastrzeżenia na podstawie art. 162 k.p.c., sam zaś zarzut został sformułowany nieprawidłowo, gdyż nie został powiązany ze wskazaniem właściwych przepisów o postępowaniu apelacyjnym (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2015 r., III CSK 153/14, OSNC 2016, nr 1, poz. 14, i z dnia 11 lutego 2016 r., V CSK 344/15, OSNC-ZD 2017, nr A, poz. 12). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, a co do kosztów art. 98, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw ał