IV KK 267/24

IV KK 267/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Michał Laskowski SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca) Protokolant Kinga Sternik w sprawie P. O., w przedmiocie wyroku łącznego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej 24 lipca 2024 r. na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 8 kwietnia 2024 r., sygn. akt III K 69/24, 1. uchyla zaskarżony wyrok łączny Sądu Rejonowego w Rybniku i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umarza postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego; 2. obciąża Skarb Państwa wydatkami związanymi z rozpoznaniem kasacji Prokuratora Generalnego. UZASADNIENIE IV KK 267/24 2 Sąd Rejonowy w Rybniku przyjął, że P. O. został skazany prawomocnymi wyrokami: „I. wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 25 października 2021 roku w sprawie o sygn. akt III K 1564/21 obejmującym wyroki jednostkowe: Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 1 czerwca 2021 roku w sprawie o sygn. akt III K 711/21 oraz Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 16 czerwca 2021 roku w sprawie o sygn. akt III K 598/21 kar ograniczenia wolności na karę łączną 1 (jednego) roku i 2 (dwóch) miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 32 (trzydziestu dwóch) godzin w stosunku miesięcznym, którą na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 25 listopada 2022 roku zamieniono na zastępczą karę pozbawienia wolności w wymiarze 195 dni (…); II. Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 15 września 2022 roku w sprawie o sygn. akt III K 1083/22 za czyn z art. 209 § 1a kk popełniony w okresie od 8 marca 2021 roku do 16 marca 2022 roku na karę 1 (jednego) roku i 3 (trzech) miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 32 (trzydziestu dwóch) godzin w stosunku miesięcznym, którą na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 27 lutego 2023 roku zamieniono na zastępczą karę pozbawienia wolności w wymiarze 225 dni (…); III. Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 14 grudnia 2023 roku w sprawie o sygn. akt III K 1318/23 za czyn z art. 275 § 1 kk popełniony w dniu 16 lutego 2023 r. na karę 1 (jednego) miesiąca pozbawienia wolności (…).” Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem łącznym z 8 kwietnia 2024 r., sygn. akt III K 69 / 24, orzekł: „1. na mocy 85 § 1 i 2 kk i art. 86 § 1 kk i art. 87 § 1 kk w brzmieniu sprzed dnia 24 czerwca 2020 roku w zw. z art. 4 § 1 kk w miejsce orzeczonych wobec P. O. wyrokiem: IV KK 267/24 3 - Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 15 września 2022 roku w sprawie o sygn. akt III K 1083/22 - Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 14 grudnia 2023 roku w sprawie o sygn. akt III K 1318/23 kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności wymierza mu karę łączną 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności; 2. na podstawie art. 577 kpk na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zalicza skazanemu P. O. okres odbywania kary pozbawienia wolności od dnia 30 sierpnia 2023 roku do dnia 8 kwietnia 2024 roku; 3. ustala, iż pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach objętych wyrokiem łącznym podlegają odrębnemu wykonaniu; 4. na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 kpk w zw. z art. 414 § 1 kpk umarza postępowanie o wydanie wyroku łącznego co do wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 25 października 2021 roku w sprawie o sygn. akt III K 1564/21; 5. na podstawie art. 624 § 1 kpk zwalnia skazanego P. O. w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.” Wyrok ten uprawomocnił się 16 kwietnia 2024 r. Kasację od tego wyroku wniósł, na niekorzyść P. O. a, Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości. Zarzucił on „rażące naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, to jest art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., stanowiące bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., polegające na wydaniu w dniu 8 kwietnia 2024 r. wyroku łącznego, który uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego w dniu 16 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III K 69/24) oraz orzeczeniu kary łącznej 8 miesięcy pozbawienia wolności, obejmującej kary wymierzone wobec P. O. a wyrokami Sądu Rejonowego w Rybniku o sygn. akt: III K 1083/22 i III K 1318/23, podczas gdy postępowanie w tym samym przedmiocie, co do tych samych wyroków tej samej osoby zostało wcześniej prawomocnie zakończone wydaniem przez Sąd Rejonowy w Rybniku w dniu 10 października 2023 r., sygn. akt III K 369/23, wyroku IV KK 267/24 4 łącznego, następnie zmienionego wyrokiem Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 15 kwietnia 2024 r., sygn. akt VI Ka 714/23.” W konkluzji autor kasacji wniósł o „uchylenie zaskarżonego orzeczenia i na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego.” Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarżący zasadnie dostrzegł, że Sąd Rejonowy w Rybniku przeprowadził postępowanie w sprawie III K 69/24, w przedmiocie wydania wyroku łącznego, pomimo że wcześniej wszczęte postępowanie, obejmujące swoim zakresem te same skazania zostało zakończone wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Rybniku z 10 października 2023 r., sygn. akt III K 369/23, zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Rybniku z 15 kwietnia 2024 r., sygn. akt VI Ka 714/23. Na podstawie tego ostatniego orzeczenia P.O. połączono dwie kary pozbawienia wolności, orzeczone przez Sąd Rejonowy w Rybniku pod sygn. akt: III K 1869/23 (karę 4 miesięcy) i III K 1318/23 (karę 1 miesiąca), a w ich miejsce wymierzono karę łączną 5 miesięcy pozbawienia wolności. Ponadto Sąd ten, na podstawie art. 572 § 1 k.p.k., umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego, co do pozostałych wyroków wskazanych w komparycji orzeczenia, w tym dotyczącego wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku o sygn. akt III K 1083/22 (k. 97 i 98). Skutkiem tego było dwukrotne wydanie wyroku łącznego, łączącego kary pozbawienia wolności, orzeczone za te same czyny, popełnione przez tę samą osobę, co skutkowało wystąpieniem uchybienia w postaci powagi rzeczy osądzonej. Uchybienie tego rodzaju stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. i jest nim obarczony wyrok wydany po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Wobec tego należało wydać orzeczenie kasatoryjne w stosunku do zaskarżonego wyroku łącznego oraz umorzenia w tym zakresie postępowania (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.). IV KK 267/24 5 Sąd Najwyższy podzielił zatem wywody zawarte w uzasadnieniu kasacji, ponieważ takie rozstrzygnięcie wyeliminowało z obrotu prawnego wyrok łączny z 8 kwietnia 2024 r. wydany w sprawie III K 69/24. W ocenie Sądu Najwyższego decydujące znaczenie dla wystąpienia przesłanki z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. ma data uprawomocnienia się wyroku ponownie kształtującego wymiar kary łącznej, dopiero bowiem z tą datą orzeczenie to zaistniało w obrocie prawnym. Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [J.J.] [ał]