II KO 28/22
Izba Karna2022-07-05
Skład orzekający: Marek Pietruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sędzia powołany do pełnienia urzędu przez organ niedemokratycznego reżimu (Radę Państwa) może być uznany za niezawisłego i bezstronnego, a tym samym czy skład sądu z takim sędzią może być uznany za niezawisły sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy, opierając się na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 29 marca 2022 r. w sprawie C-132/20, stwierdził, że samo powołanie sędziego przez organ niedemokratycznego reżimu nie może samo w sobie wzbudzać uzasadnionych wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności. W konsekwencji, skład sądu z takim sędzią może być uznany za niezawisły sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy, co wyklucza podstawy do wznowienia postępowania z tego powodu.Stan faktyczny
Skazany złożył pismo sygnalizujące potrzebę wznowienia postępowania sądowego, wskazując na udział w składach orzekających Sądu Apelacyjnego i Sądu Najwyższego sędziów powołanych przez Radę Państwa, co jego zdaniem podważało ich niezawisłość i bezstronność. Sąd Najwyższy rozpoznał to pismo jako wniosek o wznowienie postępowania z urzędu. Po analizie pisma i uwzględnieniu wyroku TSUE w sprawie C-132/20, Sąd Najwyższy nie stwierdził podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie stwierdził podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem. Zarządzenie jest niezaskarżalne.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II KO 28/22 ZARZĄDZENIE Dnia 5 lipca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński w sprawie T. M. O.(O.) po zapoznaniu się w dniu 5 lipca 2022 r. z pismem skazanego sygnalizującym potrzebę wznowienia z urzędu postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II AKa […], zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 22 grudnia 2017 r., sygn. akt V K […], 1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. nie stwierdza podstaw do wszczęcia z urzędu przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt: II AKa […]; 2. doręczyć skazanemu odpis zarządzenia z pouczeniem o jego niezaskarżalności. UZASADNIENIE Skazany złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem zawierający sygnalizację ( art. 9 § 2 k.p.k.) zaistnienia w zakończonym postępowaniu karnym bezwzględnego powodu odwoławczego w postaci nienależycie obsadzonego składu Sądu Apelacyjnego w […] rozpoznającego wniesioną apelację oraz składu Sądu Najwyższego, który oddalił kasację wniesioną od prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego jako oczywiście bezzasadną, przez fakt brania udziału w składach obu Sądów sędziów nie
2 gwarantujących rozpoznania sprawy w sposób niezawisły i bezstronny, wiążąc tę okoliczność z faktem powołania obu tych sędziów do sprawowania urzędu sędziowskiego przez Radę Państwa organ państwa komunistycznego, w którego funkcjonowaniu nie były przestrzegane standardy demokratycznego porządku konstytucyjnego. Po rozważeniu treści pisma sygnalizacyjnego należało podnieść, że zagadnienie powołania sędziego przez organy niedemokratycznego reżimu (Radę Państwa) w kontekście możliwości zachowania przez niego standardu niezawisłości i bezstronności przy sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości było przedmiotem pytań prejudycjalnych skierowanych przez Sąd Najwyższy do rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Po rozpoznaniu tych pytań Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniu 29 marca 2022 r. wydał w sprawie C – 132/20 wyrok, w którym stwierdził w pkt. 1, że art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż sędzia został po raz pierwszy powołany do pełnienia urzędu w państwie członkowskim lub po raz kolejny powołany do sądu wyższej instancji na podstawie aktu przyjętego przez organ niedemokratycznego reżimu panującego w tym państwie przed jego przystąpieniem do Unii Europejskiej, w tym także jeżeli podstawą powołania tego sędziego na stanowisko sędziowskie po upadku owego reżimu był między innymi jego staż pracy wypracowany w czasie, gdy reżim ten obowiązywał, lub jeżeli złożył ślubowanie sędziowskie wyłącznie w momencie, gdy został po raz pierwszy powołany przez organ tego reżimu do pełnienia urzędu sędziego, nie może sama w sobie wzbudzać w przekonaniu jednostek uzasadnionych i poważnych wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności tego sędziego ani w rezultacie podważyć w przypadku składu orzekającego, w którym taki sędzia zasiada, jego przymiotu niezawisłego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy. W pkt 2 tegoż wyroku podniesiono – poddając interpretacji te same przepisy – które podlegały interpretacji w pkt 1 wyroku, że należy je wykładać w ten sposób,
3 że nie stoją one na przeszkodzie uznaniu za niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy składu orzekającego sądu państwa członkowskiego, w którym zasiada sędzia, którego pierwsze powołanie do pełnienia urzędu lub kolejne powołanie do sądu wyższej instancji nastąpiły albo w wyniku wyłonienia jego kandydatury do powołania do pełnienia urzędu sędziego przez organ ukształtowany na podstawie przepisów ustawowych, które następnie zostały uznane przez sąd konstytucyjny tego państwa członkowskiego za niekonstytucyjne, albo w wyniku wyłonienia jego kandydatury do powołania do pełnienia urzędu sędziego przez organ ukonstytuowany zgodnie z prawem, jednak po przeprowadzeniu postępowania, któremu brakowało transparentności, które nie było jawne i w ramach którego nie przysługiwała droga odwoławcza do sądu, ponieważ tego rodzaju nieprawidłowości nie mają takiego charakteru i wagi, by stworzyć rzeczywiste ryzyko, iż pozostałe władze, w szczególności władza wykonawcza, mogłyby skorzystać z nienależnych im uprawnień dyskrecjonalnych, zagrażając prawidłowości skutku, do którego prowadzi procedura powołania, i wzbudzając w ten sposób w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności danego sędziego lub danych sędziów. Mając na uwadze treść argumentacji przedstawionej w wyroku, ale przede wszystkim zakres oddziaływania prejudycjalnego orzeczenia wykładniczego TSUE podjętego na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wskazany w postanowieniu składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 14 października 2015 r., I KZP 10/15, a więc zakres podobny do tego jaki cechuje uchwały Sądu Najwyższego mające status zasad prawnych, a więc rodzący związanie treścią tego orzeczenia wszystkich składów Sądu Najwyższego, należało stwierdzić brak podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie wskazanego postępowania z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.). Z tych względów zarządzono jak na wstępie. [as]
4
Powiązane orzeczenia
- II KO 42/25 2025-03-21Czy Sąd Najwyższy powinien z urzędu wszcząć postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, jeśli skazany upatruje bezwzględnej przyczyny odwoławczej w udziale sędziego delegowanego do składu or…
- I KK 210/25 2025-10-08Czy wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego, oparty na okolicznościach powołania ich na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. oraz na wyroku TSUE wskazującym na niebyło…
- III CBO 6/24 2025-10-23Czy sędzia Sądu Najwyższego, powołany w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., spełnia wymogi niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie, jeśli strona kwes…
- II NSNC 226/24 2025-11-27Czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 września 2025 r., C-225/22, dotyczący skutków prawnych orzeczeń wydanych z udziałem sędziów powołanych w 2018 r. na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownict…
- II NSNC 144/24 2025-11-27Czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczący sposobu powołania sędziów Sądu Najwyższego może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. z powodu potencjalnych wątpliwości…
Powołane przepisy
art. 542 § 3 KPKart. 9 § 2 KPKart. 267art. 19 ust. 1art. 47art. 7 ust. 1§ 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy