I UK 119/18

Sygn. akt I UK 119/18 POSTANOWIENIE Dnia 28 marca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka w sprawie z odwołania M. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. o prawo do emerytury, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 marca 2019 r., skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w […] III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 13 października 2017 r., po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy M. T., zmienił wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 26 kwietnia 2017 r. oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 4 listopada 2016 r. i przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury poczynając od dnia 2 listopada 2016 r. W toku postępowania przed organem rentowym wnioskodawcy zaliczono 24 lata i 15 dni okresów składkowych i nieskładkowych oraz 19 lat pracy w warunkach szczególnych. W zakresie niezbędnym do uzupełnienia okresu wymaganego do ustalenia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym wnioskodawca wskazał okres pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, tj. od 3 listopada 1972 r. do 31 maja 1974 r. Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie 2 materiału dowodowego Sąd Apelacyjny uznał, że istnieją podstawy faktyczne pozwalające na uwzględnienie tego okresu do stażu wymaganego do przyznania prawa do wcześniejszej emerytury, ponieważ wnioskodawca w spornym okresie pracował w gospodarstwie rolnym codziennie, w wymiarze co najmniej 4 godzin. Gospodarstwo to, położone w P., o powierzchni 1.5145 ha, należało do M. i J. B. - dziadków świadka D. D.. Zarówno wnioskodawca, jak i świadek mieszkali na tej samej ulicy, a ich domy położone były w odległości ok. 1 km od siebie. Od 1971 r. świadka i wnioskodawcę łączyło szkolne uczucie miłości, którzy wspólnie spędzali czas po lekcjach. W taki sposób wnioskodawca poznał bliżej dziadków świadka oraz ich problemy związane z brakiem rąk do pracy w ich gospodarstwie rolnym, w którym hodowano krowę, byka, konia, do sztuk owiec, kaczki, kury, gęsi i indyki, a pole obsiewali pszenicą, owsem lub żytem. Wnioskodawca pomagał im oporządzać bydło i inne zwierzęta, karmił je, przygotowywał dla nich jedzenie, pomagał przy strzyżeniu owiec, uczestniczył w sianiu zbóż, sadzeniu ziemniaków, sianokosach i zbieraniu plonów, pracował przy orce, sadzeniu buraków, przy żniwach, wykopkach, omłotach zboża. Wnioskodawca pracował zatem stale w tym gospodarstwie rolnym po powrocie ze szkoły z C.. Wracał ze szkoły razem z D. D. i po zjedzeniu obiadu około 15.30, razem pracowali w gospodarstwie rolnym minimum przez 4 godziny dziennie, łącznie z sobotami, w których pracował dniu dłużej. Powyższe potwierdzili świadkowie powołani jeszcze przed organem rentowym, którzy byli sąsiadami i widzieli wnioskodawcę pracującego w gospodarstwie, gdyż oni także pomagali w pracy w gospodarstwie państwa B.. Okolicznością, która nie miała wpływu na fakt pracy w gospodarstwie rolnym pozostawało uczęszczanie wnioskodawcy do szkoły średniej. Wprawdzie dojazd do szkoły zajmował godzinę w jedną stronę, co jednak nie wykluczało możliwości pracy po powrocie ze szkoły ok. godziny 15.30, gdyż prace w gospodarstwie rolnym zaczynają się wczesnym rankiem, a kończą często po zmroku. Wprawdzie prace polowe nasilone są od wiosny do późnej jesieni, tym niemniej, również w zimie niektóre uprawy wymagają prac zabezpieczających. Z kolei, zwierzęta wymagają całorocznej i codziennej opieki i żywienia, co przy ich dużej ilości znacznie zwielokrotniało czas ich wykonywania zwłaszcza w niezmechanizowanym gospodarstwie rolnym. W konsekwencji Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, że 3 ubezpieczony w spornym okresie wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym, a kwestia niezaliczenia powyższego okresu, jako uzupełniającego do ogólnego stażu pracy, była wynikiem jedynie odmiennej wykładni przepisu art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach i uznaniu, że zaliczenie okresu pracy na gospodarstwie rolnym w wymiarze uzupełniającym jest zastrzeżone tylko dla domownika rolnika. Natomiast według Sądu Apelacyjnego, powołany przepis nie jest adresowany wyłącznie do osób objętych ubezpieczeniem społecznym z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym, ale także do osoby niebędącej rolnikiem lub domownikiem, która ukończyła 16 lat i stale pracowała w gospodarstwie rolnym. Dlatego wnioskodawca uzyskał 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, przeto spełnił wszystkie przesłanki warunkujące nabycie prawa do spornej emerytury. W skardze kasacyjnej organ rentowy zarzucił naruszenie: 1/ art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 2019 r., poz. 299 ze zm.) w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 184 i art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.) przez błędną wykładnię i uwzględnienie okresu od 3 listopada 1972 r. do 31 maja 1974 r. jako okresu pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, w sytuacji braku statusu „domownika”, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, że spełnił on wszystkie przesłanki z art. 184 i art. 32 ustawy emerytalnej konieczne do nabycia emerytury w niższym wieku. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący utrzymywał, że skarga jest oczywiście uzasadniona, ponieważ „Sąd II instancji uwzględnił ubezpieczonemu okresy pracy rolniczej na podstawie art. 10 ust 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS pomimo niespełnienia przez niego podstawowego kryterium bycia ‘domownikiem’ w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników”. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie odwołania i zasądzenie na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji 4 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego rozpoznania z powodu ograniczenia kasacyjnego wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania z ewidentnie chybionym wnioskiem o rzekomo oczywistej zasadności skargi. W przypadku powoływania się na przesłankę tzw. „przedsądu” wskazaną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., w stosownym wywodzie prawnym skarżący powinien wykazać, że w sprawie doszło do kwalifikowanego oczywistego naruszenia prawa, widocznego prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy, oraz że wskutek takiego naruszenia zapadł wyrok oczywiście wadliwy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2011 r., V CSK 113/11, LEX nr 1101690 oraz powołane tam orzecznictwo). Tymczasem skarżący nie wykazał, że Sąd drugiej instancji dopuścił się oczywistego naruszenia prawa w kwalifikowanym rozumieniu, ani że zaskarżony wyrok jest oczywiście wadliwy. Przeciwnie skarżący ewidentnie bezpodstawnie utrzymuje, że okresu od 3 listopada 1972 r. do 31 maja 1974 r., w którym wnioskodawca stale pracował w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia w ustalonym wymiarze co najmniej połowy obowiązującego czasu pracy, nie można zaliczyć do stażu ubezpieczeniowego ze względu na brak statusu prawnego „domownika”. Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 8 marca 2011 r., II UKN 305/10, LEX nr 852557) wskazuje się, że do stażu emerytalnego uwzględnia się jako okresy składkowe (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej) nie tylko okresy pracy rolniczej w charakterze domownika, ale każdą stałą pracę o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej w gospodarstwie, w którym osoba zainteresowana codziennie wykonywała prace związane z prowadzoną działalnością rolniczą, bez względu na status domownika rolnika. W taki sposób prawidłowo argumentował Sąd drugiej instancji w przedmiotowej sprawie po ustaleniu, że ubezpieczony w spornym okresie wykonywał pracę w 5 gospodarstwie rolnym Państwa B. codziennie, w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie, czego organ rentowy nie zakwestionował. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.