III PO 5/94

Postanowienie z dnia 7 lipca 1994 r. III PO 5/94 Niedopuszczalny jest spór kompetencyjny w rozumieniu art. 190-195 k.p.a. pomiędzy Naczelnym Sšdem Administracyjnym a organizacjš społecznš nie powołanš z mocy prawa do załatwiania spraw indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Przewodniczšcy Sędzia SN: Walery Masewicz, Sędziowie SN: Antoni Filcek (sprawozdawca), Jerzy Kwaœniewski, przedstawiciel Ministra Sprawiedliwoœci: Genowefa Glińska, przedstawiciel Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej: Aleksander Tulczyński, Kolegium Kompetencyjne przy Sšdzie Najwyższym, z udziałem prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 1994 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Michała J. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Polskim Towarzystwem Psychiatrycznym a Naczelnym Sšdem Administracyjnym o właœciwoœć organu uprawnionego do uchylenia "decyzji" Oddziału Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w przedmiocie oceny psychiatrycznej wnioskodawcy, p o s t a n a w i ł: wniosek odrzucić. U z a s a d n i e n i e Michał J. pismem z dnia 30 listopada 1993 r. skierowanym do Prezesa Zarzšdu Głównego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wniósł o przeprowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie bezprawnego wydania przez Komisję Ekspertów powołanš w ramach Ł. Oddziału Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego opinii o stanie zdrowia psychicznego wnioskodawcy bez jego zbadania, w której dopatrzył się on cech "decyzji". Opinia ta - jak podał wnioskodawca - była wykorzystywana przeciwko niemu w postępowaniu sšdowym. W odpowiedzi na powyższe pismo Prezes Zarzšdu Głównego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego pismem z dnia 8 grudnia 1993 r. zawiadomił Michała J., że Polskie Towarzystwo Psychiatryczne nie może podejmować w sprawie działań w trybie postępowania administracyjnego, jakich się on domaga. Zgodnie ze statutem Towarzystwa może ono wydawać orzeczenia w sprawach dotyczšcych psychiatrii i ochrony zdrowia psychicznego. Jest również zgodne z wymienionym statutem powoływanie przez zarzšd główny, zarzšdy oddziałów i sekcji naukowych Towarzystwa komisji dla wydania opinii w okreœlonych sprawach. Jeżeli zaœ kwestionowanš opinię sporzšdzonš przez komisję powołanš przez Zarzšd Oddziału Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wydano dla postępowania sšdowego, to może być ona w tym postępowaniu podważana. Po otrzymaniu wskazanego pisma Prezesa Zarzšdu Głównego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego Michał J. dnia 25 marca 1994 r. wystšpił do Naczelnego Sšdu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o: 1) wypowiedzenie się na temat objęcia kontrolš tegoż Sšdu wspomnianej wyżej decyzji Oddziału Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego sporzšdzonej w postaci orzeczenia psychiatrycznego, wydanego z naruszeniem prawa, tj. bez zbadania osoby, której orzeczenie to dotyczy, a to wobec otrzymanych wyjaœnień Prezesa Zarzšdu Głównego tego Towarzystwa, z których wynikało, że jego działalnoœć nie podlega jurysdykcji administracyjnej; 2) ewentualne wskazanie organu władnego do zdelegalizowania tego typu bezprawnej decyzji. W odpowiedzi na to pismo Biuro Prezydialne Naczelnego Sšdu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia 16 maja 1994 r. podpisanym przez starszego inspektora do spraw skarg poinformowało Michała J., że Naczelny Sšd Administracyjny nie udziela porad prawnych, natomiast opinie prawne formułuje jedynie w swoich orzeczeniach w zwišzku z konkretnš sprawš toczšcš się przed tym Sšdem w trybie przewidzianym w przepisach działu VI k.p.a., wobec czego nie może zajšć stanowiska w kwestiach podnoszonych w piœmie Michała J. Na tle powyższego stanu faktycznego Michał J. z powołaniem się na art, 192 k.p.a. wystšpił z wnioskiem do Pierwszego Prezesa Sšdu Najwyższego o rozstrzygnięcie przez Kolegium Kompetencyjne przy Sšdzie Najwyższym sporu w zakresie stwierdzenia organu właœciwego do uchylenia bezprawnej decyzji Oddziału Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, powziętej z naruszeniem prawa bez osobistego zbadania wnioskodawcy, będšcej dowodem z dokumentu w sprawie cywilnej i karnej. Kolegium Kompetencyjne przy Sšdzie Najwyższym zważyło, co następuje: W œwietle art. 190 § 1 w zw. z art. 1 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium Kompetencyjne rozstrzyga spory o właœciwoœć między organami administracji państwowej lub organami samorzšdu terytorialnego a sšdami i to zarówno spory pozytywne, gdy zainteresowany organ administracji państwowej lub organ samorzšdu terytorialnego oraz sšd uznajš się równoczeœnie za właœciwe do załatwienia sprawy (art. 192 § 1 pkt 1 k.p.a.), jak też spory negatywne, gdy zarówno organ administracji państwowej lub organ samorzšdu terytorialnego, jak i sšd uznajš się w sprawie za niewłaœciwe (art. 192 § 1 pkt 2 k.p.a.). Po stronie administracyjnej uczestnikiem konfliktu może być również w œwietle art. 1 § 2 w zwišzku z art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. organ przedsiębiorstwa państwowego, komunalnej jednostki organizacyjnej, organizacji zawodowej, samorzšdowej, spółdzielczej i innej organizacji społecznej, gdy jest on powołany z mocy prawa (ustawy, aktu wykonawczego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego) do załatwiania spraw okreœlonych w art. 1 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., zaœ po stronie sšdowej - każdy sšd państwowy w zakresie swojej kompetencji z wyjštkiem Naczelnego Sšdu Administracyjnego, co wynika zarówno z braku użycia w art. 1 § 1 pkt 2 oraz w przepisach działu V k.p.a. dotyczšcych rozstrzygania sporów o właœciwoœć przez Kolegium Kompetencyjne przy Sšdzie Najwyższym okreœlenia "sšd administracyjny" używanego w tym kodeksie dla oznaczenia NSA (art. 5 § 2 pkt 2), jak też przede wszystkim z istoty stosunku między NSA a organami administracji państwowej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. [...]. Żaden ze wskazanych we wniosku podmiotów (Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Naczelny Sšd Administracyjny) nie odpowiada wskazanym wyżej wymogom. Żaden przepis prawa nie zleca stowarzyszeniu będšcemu organizacjš społecznš (Polskiemu Towarzystwu Psychiatrycznemu) rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnych indywidualnych spraw z zakresu szeroko pojętej administracji. Nie można też uznać opinii lekarskiej o stanie zdrowia za takš decyzję, czego potwierdzeniem sš m.in. przepisy rozporzšdzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Zgodnie z §§ 8 i 10 ust. 1 tegoż rozporzšdzenia okreœlone nim jednostki organizacyjne służby zdrowia po dokonaniu oceny zdrowia badanego wydajš orzeczenie w sprawie choroby zawodowej, na którego podstawie oraz wyników dodatkowego dochodzenia epidemiologicznego właœciwy terytorialnie państwowy wojewódzki inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia. Z kolei Naczelny Sšd Administracyjny nie wydał żadnego orzeczenia w sprawie wnioskodawcy, a tylko, w zwišzku z treœciš jego wniosku, udzielił mu przytoczonej wyżej informacji. Przede wszystkim jednak, jak wyżej wskazano, Sšd ten nie może być uczestnikiem konfliktu kompetencyjnego objętego przepisami działu V k.p.a. Kolegium Kompetencyjne może rozpoznawać tylko spory kompetencyjne między okreœlonymi wyżej organami, rozpoznawanie innych sporów przez Kolegium jest niedopuszczalne. Wniosek Michała J. o rozpatrzenie przedstawionego przez niego sporu podlega odrzuceniu (art. 199 § 1 k.p.c. w zw. z art. 195 k.p.a.). Na marginesie niniejszej sprawy oraz w zwišzku z tym, że w œwietle § 9 pkt 5 statutu Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego z dnia 30 marca 1990 r. wydaje ono opinie w sprawach psychiatrii, a nie opinie dotyczšce oceny zdrowia okreœlonych osób, Kolegium Kompetencyjne przy Sšdzie Najwyższym zauważa, iż jeżeli zdaniem wnioskodawcy działalnoœć organów czy ogniw organizacyjnych tego Towarzystwa narusza przepisy prawa lub statutu, może on powiadomić o tym Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie, który jako organ nadzoru nad stowarzyszeniami, o ile podzieli zarzuty wnioskodawcy, może podjšć odpowiednie œrodki nadzorcze okreœlone w rozdziale 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r, - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 20, poz.104 ze zm.). Polskie Towarzystwo Psychiatryczne jest bowiem zarejestrowanym stowarzyszeniem, podlegajšcym przepisom tej ustawy. Gdy jednak opinia wydana przez komisję ekspertów powołanš w ramach Ł. Oddziału Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wykorzystana została w postępowaniu cywilnym lub karnym, to wnioskodawca mógł jš kwestionować w tym postępowaniu, a jej ocena należała do sšdów orzekajšcych w sprawie. ========================================