III PZP 19/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes SN T. Szymanek. Sędziowie SN: B. Błachowska, E. Brzeziński, W. Myga (sprawozdawca), S. Perestaj, Z. Stypułkowska, J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej, K. Lewandowskiego, w sprawie z wniosku Ministra Sprawiedliwości o uchylenie sprzecznej z prawem uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 25 listopada 1987 r. dotyczącej wpisu Grażyny W. na listę aplikantów adwokackich w Ł. po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez skład trzech sędziów Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 11 maja 1988 r.:1. "Czy Naczelna Rada Adwokacka uprawniona jest do uchylenia na podstawie art. 60 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - prawo o adwokaturze (Dz. Nr 16, poz. 124 ze zm.) uchwały okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę aplikantów adwokackich?2. Czy uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej uchylająca uchwałę okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę aplikantów adwokackich może być zaskarżona przez Ministra Sprawiedliwości na podstawie art. 14 ust. 1 powołanej ustawy?"podjął następującą uchwałę i nadał jej moc zasady prawnej:1. Artykuł 60 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) nie uprawnia Naczelnej Rady Adwokackiej do uchylenia uchwały okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę aplikantów adwokackich.2. Artykuł 14 ust. 1 powołanej ustawy nie uprawnia Ministra Sprawiedliwości do zaskarżenia uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej uchylającej uchwałę okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę aplikantów adwokackich.Uzasadnienie faktycznePrzepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) w sposób pełny i wyczerpujący uregulowały zasady i tryb wpisu na listę aplikantów adwokackich w następujący sposób: uchwałę w przedmiocie wpisu podejmuje okręgowa rada adwokacka (art. 68 ust. 1 w związku z art. 75); w przypadku odmowy wpisu na listę - zainteresowanemu przysługuje prawo odwołania do Naczelnej Rady Adwokackiej (art. 46), Ministra Sprawiedliwości (art. 47 ust. 2) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 1986 r. III PZP 55/85); w przypadku wpisu na listę - okręgowa rada adwokacka zobowiązana jest doręczyć uchwałę wraz z aktami osobowymi w terminie 30 dni Ministrowi Sprawiedliwości, któremu przysługuje prawo złożenia sprzeciwu, a niezłożenie sprzeciwu w terminie 30 dni powoduje uprawomocnienie się wpisu (art. 69 ust. 1 i 3). Jasne i spójne uregulowanie nadzoru nad uchwałami oraz w przedmiocie wpisu na listę aplikantów adwokackich (pozytywnych i negatywnych) wyklucza nadzór nad takimi uchwałami Naczelnej Rady Adwokackiej w ramach art. 60 p. o a., za czym przemawia wykładnia gramatyczna i systemowa obowiązujących przepisów.Gdyby zamiarem ustawodawcy było dopuszczenie kontroli uchwał o.r.a. w przedmiocie wpisu na listę aplikantów adwokackich przez Naczelną Radą Adwokacką w ramach art. 60, to niewątpliwie zobowiązałby o.r.a. do doręczania uchwał w przedmiocie wpisu NRA i zakreśliłby termin, w którym NRA z urzędu mogłaby uchylić taką uchwałę.Zobowiązanie o.r.a. do doręczania uchwał o wpisie tylko Ministrowi Sprawiedliwości, a pominięcie NRA, wskazuje, iż nadzór nad zasadnością wpisów został powierzony wyłącznie Ministrowi Sprawiedliwości. Wynikający z art. 49 obowiązek o.r.a. corocznego doręczania NRA list adwokatów i aplikantów adwokackich wskazuje, że nadzór NRA nad wpisami na listę jest bardzo ogólny i ogranicza się do sprawdzania, czy o.r.a. prowadzi politykę kadrową zgodnie z planem rozmieszczenia. W tym miejscu należy zauważyć, że praktyka przesyłania Ministrowi Sprawiedliwości uchwał o wpisie za pośrednictwem NRA nie znajduje prawnego oparcia, ale jedynie przedłuża załatwienie sprawy.Brak także terminu, w którym NRA mogłaby w ramach art. 60 uchylić uchwałę o.r.a. o wpisie, przy odmiennej koncepcji, upoważniałby NRA do uchylenia uchwały o.r.a. w każdym czasie, a więc i prawomocnej uchwały, co do której Minister Sprawiedliwości nie złożył sprzeciwu. Przyjęcie takiej możliwości mogłoby prowadzić do nadużycia prawa, skorzystanie bowiem przez NRA ze swego uprawnienia w stosunku do prawomocnej uchwały prowadziłoby do skreślenia z listy aplikantów adwokackich z naruszeniem art. 79.Gdyby wreszcie przyjąć, że NRA na podstawie art. 60 może z urzędu uchylić uchwałę w przedmiocie wpisu na listę aplikantów adwokackich, bo w konsekwencji NRA na podstawie tego przepisu mogłaby z urzędu uchylić także uchwałę o.r.a., którą odmówiono wpisu na listę aplikantów adwokackich, a co byłoby niedopuszczalnym naruszeniem zasady skargowości określonej art. 46 i 47 ust. 2 p. o a.Z powyższych względów należało uznać, iż NRA nie jest uprawniona na podstawie art. 60 do uchylenia z urzędu uchwały o.r.a. o wpisie na listę aplikantów adwokackich i w tym kierunku udzielono odpowiedzi na przedstawione pytanie.Natomiast kierunek odpowiedzi na pierwsze pytanie przesądza o kierunku odpowiedzi na drugie pytanie.Jeżeli bowiem w ramach art. 60 Naczelna Rada Adwokacka nie jest uprawniona do uchylenia nawet sprzecznej z prawem uchwały o.r.a. o wpisie na listę aplikantów adwokackich, to także Minister Sprawiedliwości nie jest uprawniony na podstawie identycznego postanowienia art. 14 ust. 1 do zaskarżenia nawet sprzecznej z prawem uchwały NRA uchylającej uchwałę o.r.a. o wpisie na listę aplikantów adwokackich, chociażby została ona podjęta z przekroczeniem przysługujących jej uprawnień.Jednobrzmiąca treść art. 60 i art. 14 ust. 1, które różnią się tylko tym, że NRA wprost przysługuje prawo uchylenia sprzeczności z prawem uchwał o.r.a., a Ministrowi Sprawiedliwości przysługuje prawo zwrócenia się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organów adwokatury, uniemożliwia odmienną wykładnię tych przepisów i musi prowadzić do wniosku, że skoro ustawodawca nie przewidział sprawowanej z urzędu kontroli NRA nad uchwałami o.r.a. o wpisie na listę aplikantów adwokackich, to nie mógł upoważniać i Ministra Sprawiedliwości do zaskarżania uchwał NRA podjętych w tych sprawach bez podstawy prawnej.Należy więc przyjąć, że NRA nie będzie w ramach art. 60 kontrolowała uchwał o.r.a. o wpisie na listę aplikantów adwokackich.W świetle powyższego na przedstawione pytania należało udzielić odpowiedzi jak w uchwale.