II CSK 6/18

Sygn. akt II CSK 6/18 POSTANOWIENIE Dnia 15 maja 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Monika Koba w sprawie z wniosku W.R. przy uczestnictwie I.R., E.H., K.H., K.M-W., A.K., H.W., I.W., K.D., S.D. i M.M. o zasiedzenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 maja 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt III Ca[…]/16, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestników K.D. i S.D. solidarnie kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 2 Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w Ł. zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 1 grudnia 2015 r. oddalając wniosek W.R. o stwierdzenie zasiedzenia. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że wbrew stanowisku Sądu Rejonowego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał wystarczających podstaw do stwierdzenia, że nastąpiło zasiedzenie przez wnioskodawcę udziału w nieruchomości wynoszącego 43/48 części. Podniósł, że ojciec wnioskodawcy dość wcześnie zaczął korzystać z całej nieruchomości i roztoczył nad nią swoją pieczę, wykorzystując kolejne wyprowadzki pozostałych współwłaścicieli, niemniej jednak jego postępowanie nie wykroczyło poza kategorię zarządu rzeczą wspólną. Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez wnioskodawcę. Wnosząc o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące problemu katalogu czynności, jakich powinien dokonać współwłaściciel, aby zamanifestować wolę posiadania nieruchomości ponad swoje prawo wynikające ze współwłasności, w celu zasiedzenia udziału we współwłasności tej nieruchomości. Podniósł, że w ocenie Sądu pierwszej instancji czynności, jakich dokonał jego poprzednik prawny były wystarczające do rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia, a odmienne stanowisko zajął Sąd drugiej instancji. W jego ocenie zachodzi również potrzeba wykładni art. 172 § 1 i 2 w zw. z art. 336 k.c., ponieważ kwestia zasiedzenia udziału we współwłasności nieruchomości nie ma jednolitej linii orzeczniczej, w konsekwencji sądy mogą w sposób dowolny interpretować te przepisy, co prowadzi do powstania niepewności prawnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania K.D. i S.D. wnieśli o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach 3 przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, iż wskazanie przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/04, nie publ.). Uznaje się, że niewystarczające dla wykazania istnienia rozbieżności jest powołanie odmiennych wyroków, zapadłych w sprawie w pierwszej i drugiej instancji (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r., II UK 512/13, nie publ., z dnia 9 września 2010 r., II PK 87/10, nie publ., i z dnia 19 marca 2008 r., II CSK 21/08, nie publ.). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia tych wymagań. Skarżący nie przedstawił odrębnej i pogłębionej argumentacji jurydycznej wskazującej na występowanie istotnego zagadnienia prawnego na tle określonych 4 przepisów. Nie przedstawił jakichkolwiek kontrowersji lub rozbieżnych ocen prawnych, jakie wywołuje postawione przez niego pytanie, nie wykazał również jego poważnego i uniwersalnego charakteru ani konieczności zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, ograniczając się jedynie do sformułowania pytania. Skarżący nie wykazał również potrzeby wykładni art. 172 § 1 i 2 w zw. z art. 336 k.c. z uwagi na występującą w orzecznictwie rozbieżność dotyczącą kwestii zasiedzenia udziału we współwłasności nieruchomości. Powołanie się przez skarżącego na to, że w sprawie Sąd Okręgowy nie podzielił rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd Rejonowy, co do zasadności złożonego wniosku o zasiedzenie, nie jest wystarczające dla przyjęcia potrzeby dokonania przez Sąd Najwyższy wykładni wskazanych przepisów. Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że współwłaściciel staje się samoistnym posiadaczem udziału we współwłasności nieruchomości o charakterze prowadzącym do zasiedzenia dopiero wtedy, gdy nastąpi jawna dla otoczenia i pozostałych współwłaścicieli zmiana kwalifikacji posiadania, z której będzie wynikało, że współwłaściciel posiadający rozszerzył zakres swojego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia z art. 206 k.c. Niewykonywanie prawa posiadania przez innego współwłaściciela nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejął rzecz w samoistne posiadanie. Ciężar udowodnienia przez jednego ze współwłaścicieli, że zmienił zakres posiadania samoistnego, spoczywa na nim wraz z niekorzystnymi skutkami, jakie wiążą się z niewykazaniem w sprawie o zasiedzenie tego przymiotu. W tego rodzaju sprawach wykluczone jest ustawowe domniemanie samoistności posiadania. Uznano, że surowe wymaganie dla współwłaściciela zmieniającego zakres posiadania samoistnego, uzasadnione jest bezpieczeństwem stosunków prawnych i ochroną własności, która narażona byłaby na uszczerbek, gdyby współwłaściciel uprawniony do współposiadania całości mógł łatwo doprowadzić do utraty praw pozostałych współwłaścicieli, powołując się na zmianę swojej woli, a więc elementu subiektywnego (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1997 r., II CKN 408/97, OSNC 408/97, OSNC 1998, nr 4, poz.61, z dnia 7 stycznia 2009 r., II CSK 405/08, nie publ., z dnia 29 czerwca 2010 r., III CSK 300/09, nie publ., z dnia 2 marca 2012 r., II CSK 249/11, nie publ. 5 z dnia 20 września 2012 r., IV CSK 117/12, nie publ., z dnia 15 maja 2013 r., III CSK 263/12, nie publ., z dnia 13 października 2013 r., V CSK 488/12, nie publ., z dnia 2 kwietnia 2014 r., IV CSK 412/13, nie publ., z dnia 8 maja 2014 r., V CSK 324/13, nie publ., z dnia 4 lipca 2014 r., II CSK 622/13, nie publ., z dnia 5 listopada 2014 r., III CSK 280/13, nie publ., z dnia 30 stycznia 2015 r., III CSK 179/14, nie publ., i z dnia 12 lutego 2015 r., IV CSK 251/14, nie publ.). Nie zachodzi zatem potrzeba kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym przedmiocie. Bogactwo stanów faktycznych, implikujące niuansowanie oceny prawnej w zakresie kwalifikacji posiadania, jako samoistnego lub nie mającego takiego charakteru, w tego rodzaju sprawach przez sądy powszechne, nie stanowi problemu prawnego powstałego na tle konkretnych przepisów prawa, których rozstrzygnięcie niezbędne dla sprawy, stwarza realne i poważne trudności, przekraczające poziom występujący zwykle w przypadku każdego procesu decyzyjnego sądu orzekającego w konkretnej sprawie. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 520 § 3 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c. i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 5 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1800) oraz w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2016 r., poz. 1668). jw a.ł.