III KO 95/20
Izba Karna2020-11-05
Skład orzekający: Rafał Malarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania, oparty na twierdzeniu o zaistnieniu bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., może być podstawą do wznowienia postępowania, jeśli skazany zmierza w rzeczywistości do zmiany ustaleń faktycznych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, uznając go za oczywiście bezzasadny. Stwierdzono, że wnioskodawca instrumentalnie powołał bezwzględną przyczynę odwoławczą, podczas gdy w rzeczywistości zmierzał do zmiany ustaleń faktycznych i uznania go za niewinnego. Podkreślono, że wznowienie procesu z powodu uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. jest możliwe wyłącznie z urzędu, a sama deklaracja skazanego nie wiąże sądu. Ponadto, wskazano, że wymóg złożenia wniosku o ściganie przez pokrzywdzoną został spełniony.Stan faktyczny
Skazany A. P. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z 1993 r. Upatrywał podstawę wznowienia w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., twierdząc, że wniosek o ściganie złożony przez siedemnastoletnią pokrzywdzoną był bezskuteczny. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu bez udziału stron. Wcześniej Sąd Najwyższy oddalił inny wniosek o wznowienie i odmówił przyjęcia kolejnego z powodu braków formalnych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III KO 95/20 POSTANOWIENIE Dnia 5 listopada 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski w sprawie A. P. na posiedzeniu bez udziału stron (art. 545 § 3 k.p.k.), po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2020 r., wniosku skazanego o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 21 października 1993r., sygn. akt II Akr (…), p o s t a n o w i ł: odmówić przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności. UZASADNIENIE Do Sądu Najwyższego wpłynął osobiście sporządzony przez A. P. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (...) z 21 października 1993 r. Mocą tego orzeczenia, w wyniku rozpatrzenia rewizji wniesionych przez obrońcę i Prokuratora Wojewódzkiego, utrzymano w stosunku do A. P. wyrok Sądu Okręgowego w L. z 5 lutego 1993 r. skazujący go za popełnienie przestępstwa z art. 168 § 2 k.k. z 1969 r. na karę 5 lat pozbawienia wolności i 5 lat pozbawienia praw publicznych. W sprawie nie wywiedziono kasacji. Sąd Najwyższy w dniu 25 lutego 2020 r. oddalił wniosek obrońcy o wznowienie postępowania, natomiast 9 września 2020 r. odmówił przyjęcia takiego wniosku wobec nieuzupełnienia braku formalnego w postaci sporządzenia i podpisania wniosku przez podmiot fachowy w zakreślonym terminie.
2 Aktualnie wnioskodawca upatrywał konieczności wznowienia postępowania z uwagi na zaistnienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. Skazany uznał, że złożenie wniosku o ściganie sprawcy przestępstwa z art. 168 § 2 k.k. z 1969 r. przez siedemnastoletnią pokrzywdzoną uczyniło tę czynność bezskuteczną. Zacząć trzeba od tego, że skoro wznowienie procesu z powodu uchybień, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., możliwe jest wyłącznie z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.), informacja skazanego mogłaby zostać potraktowana jako sygnalizacja o potrzebie podjęcia czynności z urzędu (art. 9 § 2 k.p.k.). Sama deklaracja w tej kwestii nie wiązała jednak Sądu Najwyższego. Analiza zgłoszonego postulatu wskazywała jasno, iż wnioskodawca instrumentalnie powołał bezwzględną przyczynę odwoławczą, w rzeczywistości zmierzając do zmiany ustaleń faktycznych i uznania go niewinnym. Tylko dla porządku, odnosząc się do rzekomego uchybienia o charakterze bezwzględnym, trzeba powiedzieć, że ustawowy wymóg z art. 168 § 3 k.k. z 1969 r., tj. złożenia wniosku przez osobę pokrzywdzoną, której dobro prawne zostało naruszone przestępstwem, został niewątpliwie spełniony (k. 606). I. M. złożyła odpowiednie zawiadomienie 7 lipca 1991 r. Fakt, że pokrzywdzona skorzystała z tego uprawnienia osobiście, a nie przez przedstawiciela ustawowego nie uczyniło zgłoszenia bezskutecznym, skoro po ukończeniu 18 lat, co nastąpiło w dniu 12 sierpnia 1992 r., nadal wyrażała wolę ścigania sprawców zgwałcenia. To stwierdzenie definitywnie zamykało dyskusję odnośnie prawnej oceny czynności inicjującej postępowanie przeciwko A. P. O oczywistej bezzasadności wniosku świadczyło to, że skazany w gruncie rzeczy zmierzał do zakwestionowania ustaleń faktycznych w sprawie, twierdząc, że nie dopuścił się przypisanego mu przestępstwa. Na poparcie swojej tezy nie przedstawił jednak żadnego argumentu powiązanego z art. 540 § 1 k.p.k., który uprawdopodobniłby choćby w najmniejszym stopniu zasadność żądania wznowienia postępowania. Mając na względzie, że okoliczności wskazane przez A. P. nie mogły nawet hipotetycznie stanowić podstawy do wszczęcia postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., Sąd Najwyższy, bez wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych, odmówił przyjęcia wniosku w trybie art. 545 § 3 k.p.k.
3
Powiązane orzeczenia
- IV KO 203/25 2026-02-04Czy wniosek o wznowienie postępowania sądowego, oparty na twierdzeniu o niewinności skazanego i powołujący się na bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., może być p…
- III KZ 73/20 2020-12-10Czy wniosek o wznowienie postępowania, oparty na zarzucie oczywistej bezzasadności z powodu braku wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, może być uwzględniony, jeśli pierwotny brak wniosku został konwalido…
- V KO 76/21 2021-10-27Czy wniosek skazanego o wznowienie postępowania, oparty na tych samych okolicznościach, które były już rozpoznawane w poprzednim postępowaniu o wznowienie, może zostać przyjęty?
- IV KO 105/24 2024-10-30Czy wniosek o wznowienie postępowania złożony osobiście przez skazanego, bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, może zostać odrzucony jako oczywiście bezzasadny, nawet jeśli sygnalizuje potencjalną bezwzględną przyczy…
- IV KO 8/17 2017-02-23Czy wniosek o wznowienie postępowania karnego, który jest tożsamy z poprzednimi wnioskami już oddalonymi i nie zawiera nowych okoliczności lub dowodów podważających istotne ustalenia faktyczne, może zostać przyjęty?
Powołane przepisy
art. 545 § 3 KPKart. 168 § 2 KKart. 439 § 1 pkt 9 KPKart. 17 § 1 pkt 10 KPKart. 439 § 1 KPKart. 542 § 3 KPKart. 9 § 2 KPKart. 168 § 3 KKart. 540 § 1 KPKart. 540 § 1 pkt 2§ 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy