WZ 17/14
Izba Wojskowa2014-09-04
Skład orzekający: Edward Matwijów, Jan Bogdan, Jerzy Steckiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pokrzywdzony, który złożył oświadczenie o niezgłoszeniu się do sprawy w charakterze oskarżyciela posiłkowego, zachowuje uprawnienia strony w postępowaniu sądowym po przekazaniu sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu, mimo braku otwarcia przewodu sądowego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pokrzywdzony, który złożył oświadczenie o niezgłoszeniu się do sprawy w charakterze oskarżyciela posiłkowego zgodnie z art. 54 § 1 k.p.k., traci uprawnienia procesowe do udziału w postępowaniu sądowym. Termin określony w art. 54 § 1 k.p.k. ma charakter stanowczy, a jego przekroczenie skutkuje utratą tych uprawnień. Regulacja ta oznacza, że uprawnienia pokrzywdzonego jako strony w postępowaniu przygotowawczym nie przenoszą się do postępowania sądowego, nawet jeśli nie nastąpiło otwarcie przewodu sądowego.Stan faktyczny
Wojskowy Sąd Okręgowy w W. przekazał sprawę oskarżonego z art. 212 § 2 k.k. do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W. na podstawie art. 647 § 3 k.p.k. Pokrzywdzony złożył zażalenie na to postanowienie. Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego odmówił przyjęcia zażalenia, uznając pokrzywdzonego za osobę nieuprawnioną do jego wniesienia, ponieważ nie był stroną postępowania. Pokrzywdzony wniósł zażalenie na zarządzenie Prezesa WSO, zarzucając naruszenie przepisów postępowania. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pokrzywdzonego na zarządzenie Prezesa WSO.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w W. odmawiające przyjęcia zażalenia pokrzywdzonego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt: WZ 17/14 POSTANOWIENIE Dnia 4 września 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Edward Matwijów (przewodniczący) SSN Jan Bogdan Rychlicki (sprawozdawca) SSN Jerzy Steckiewicz bez udziału stron, w sprawie ppłk. rez. M. L. oskarżonego z art. 212 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 4 września 2014 r., zażalenia pokrzywdzonego płk. rez. J. K. na zarządzenie Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w W., z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt: So (…), odmawiające przyjęcie zażalenia pokrzywdzonego na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 2 czerwca 2014 r. o przekazaniu niniejszej sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W. p o s t a n o w i ł utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. UZASADNIENIE Wojskowy Sąd Okręgowy w W. na rozprawie w dniu 2 czerwca 2014 r., w uwzględnieniu wniosku obrońcy oskarżonego na podstawie art. 647 § 3 k.p.k. przekazał niniejszą sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W. Zażalenie na postanowienie wniósł m.in. pokrzywdzony płk. rez. J. K.. Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w W. zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2014 r., na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. odmówił przyjęcia zażalenia pokrzywdzonego na powyższe postanowienie, albowiem pokrzywdzony nie był
2 uprawniony do wniesienia środka odwoławczego, gdyż nie był stroną tego postępowania. Na to zarządzenie zażalenie złożył pokrzywdzony. Zarzucając obrazę przepisów postępowania przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 459 § 3 k.p.k.) polegającą na przyjęciu, że pokrzywdzony w tymże postępowaniu nie był stroną i nie przysługuje mu „prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie” skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia (…). W uzasadnieniu zażalenia jego autor wskazując na treść art. 54 § 1 k.p.k., art. 429 § 1 k.p.k. oraz art. 459 § 3 k.p.k. podniósł, że do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego pokrzywdzony nadal zachowuje uprawnienia strony, które przysługiwały mu w postępowaniu przygotowawczym. Wskazuje też, że w niniejszej sprawie nie doszło do otwarcia przewodu sądowego, gdyż po wywołaniu sprawy i zajęciu stanowiska przez prokuratora oraz pokrzywdzonego, co do wniosku obrońcy oskarżonego Sąd pierwszej instancji wydał postanowienie na rozprawie o przekazaniu niniejszej sprawy, na podstawie art. 647 § 3 k.p.k., do rozpoznania sądowi powszechnemu. Sąd Najwyższy rozważył. Zażalenie nie jest zasadne. Podjęta przez Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w W. zaskarżona decyzja procesowa jest trafna z następujących powodów. Na wstępie należało zauważyć, że niniejsza sprawa została przekazana do rozpoznania sądowi powszechnemu na podstawie art. 647 § 3 k.p.k., a nie na podstawie art. 35 § 1 k.p.k.. W tej sprawie prokurator przesyłając akt oskarżenia do Wojskowego Sądu Okręgowego w W. pouczył pokrzywdzonego o jego uprawnieniach, w tym o treści art. 54 § 1 k.p.k. (działanie w charakterze oskarżyciela posiłkowego). W sprawie pokrzywdzony złożył pisemne oświadczenie, że nie skorzysta z przysługujących mu uprawnień procesowych, o których mowa w art. 54 § 1 k.p.k. Wbrew temu, co podnosi autor zażalenia termin określony w art. 54 § 1 k.p.k. ma charakter stanowczy. Konsekwencją jego przekroczenia jest utrata uprawnień procesowych do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze oskarżyciela posiłkowego (por. art. 56 § 2 k.p.k.). Jest rzeczą oczywistą, że regulacja zawarta w
3 art. 54 § 1 k.p.k. oznacza, że nie jest możliwe przeniesienie uprawnień pokrzywdzonego jako strony w postępowaniu przygotowawczym (art. 299 § 1 k.p.k.) do postępowania sądowego, nawet wówczas, gdy jeszcze nie nastąpiło otwarcie przewodu sądowego. Do tego czasu, tak jak w tej sprawie, pokrzywdzony, który nie złożył określonego oświadczenia, o którym mowa w art. 54 § 1 k.p.k. nadal jest pokrzywdzonym. Skoro z własnej woli nie skorzystał on z przysługujących mu uprawnień do działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego jako strony w postępowaniu sądowym, to zgodnie z treścią art. 459 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. był on osobą nieuprawnioną do wniesienia zażalenia, na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 2 czerwca 2014 r. Z tych powodów postanowiono jak na wstępie. Pouczenie: Na niniejsze postanowienie zażalenie nie przysługuje.
Powiązane orzeczenia
- V KZ 18/25 2025-07-10Czy oświadczenie pokrzywdzonego o zamiarze działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego, złożone przed wniesieniem aktu oskarżenia, jest skuteczne?
- I KZP 3/07 2007-04-26Czy pokrzywdzonemu, który nie jest stroną postępowania, przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 339 § 3 pkt 1 i 2 k.p.k., oraz jakie są skutki postanowienia wydanego w następstwie roz…
- III KZ 40/25 2025-11-26Czy pokrzywdzony, który nie złożył wniosku o działanie w charakterze oskarżyciela posiłkowego do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, jest uprawniony do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w…
- VI KZP 66/70 1971-01-14Czy pokrzywdzony, który zgłosił swój udział w charakterze oskarżyciela posiłkowego i faktycznie uczestniczył w procesie, ale sąd nie wydał formalnego postanowienia o jego dopuszczeniu, nabywa prawa strony i uprawnienia d…
- WZ 70/04 2005-01-25Czy pokrzywdzonemu, który został prawidłowo pouczony o prawie do działania jako oskarżyciel posiłkowy, ale nie skorzystał z tego prawa do chwili wydania postanowienia o umorzeniu postępowania karnego, przysługuje zażalen…
Powołane przepisy
art. 212 § 2 KKart. 647 § 3 KPKart. 429 § 1 KPKart. 459 § 3 KPKart. 54 § 1 KPKart. 35 § 1 KPKart. 56 § 2 KPKart. 299 § 1 KPKart. 459 KPK§ 2§ 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy