II UK 24/11
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2011-04-14
Skład orzekający: Jerzy Kuźniar
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowa o pracę zawarta z kobietą w ciąży, która nie wiedziała o swoim stanie, może zostać uznana za nieważną lub pozorną z powodu rzekomego celu objęcia jej ubezpieczeniem społecznym, a tym samym odmówić jej prawa do tego ubezpieczenia?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzi istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni przepisów. Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że umowa o pracę nie była pozorna ani nieważna, a ciężar dowodu co do istnienia stosunku pracy spoczywał na osobie ubiegającej się o objęcie ubezpieczeniem. Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna nie może służyć kwestionowaniu ustaleń faktycznych i oceny dowodów, a wskazane w niej zagadnienia prawne odnosiły się do konkretnego stanu faktycznego.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni K. S. odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej jej objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie, uznając, że nie doszło do nawiązania stosunku pracy, a umowa mogła być pozorna. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące ciężaru dowodu, cech stosunku pracy, pozorności umowy oraz wpływu ciąży pracownicy na objęcie ubezpieczeniem.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając ją za nie spełniającą wymogów formalnych i merytorycznych.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II UK 24/11 POSTANOWIENIE Dnia 14 kwietnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jerzy Kuźniar w sprawie z wniosku K. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi we W. z udziałem zainteresowanego M. M. "S." P. o ubezpieczenie społeczne, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 kwietnia 2011 r., na skutek skargi kasacyjnej zainteresowanego M. M. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2010 r., Sąd Apelacyjny, zmienił, na skutek apelacji strony pozwanej – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we W., wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 26 października 2009 r. i oddalił odwołanie wnioskodawczyni K. S. od decyzji organu rentowego z dnia 13 czerwca 2008 r. stwierdzającej, iż nie podlega ona od dnia 1 września 2007 r. ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w firmie „S.” P. M. M., w sprawie o objęcie ubezpieczeniem społecznym, przy udziale zainteresowanego M. M. „S.” P. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 6 k.c. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że „na ubezpieczonej spoczywał ciężar dowodu, iż łączył ją z
2 zainteresowanym stosunek pracy, podczas gdy ciężar dowodu co do tej okoliczności spoczywał na organie rentowym, kwestionującym ważność zawartej umowy”, art. 22 § 1 k.p. „poprzez błędną wykładnię w zakresie dotyczącym cech stosunku pracy oraz - w konsekwencji - niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło do uznania, że na podstawie umowy o pracę z dnia 1 września 2007 r. oraz w ramach jej wykonania nie doszło do nawiązania stosunku pracy pomiędzy ubezpieczoną a zainteresowanym”, art. 65 § 2 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i „nieuwzględnienie w najmniejszym nawet stopniu zgodnej woli ubezpieczonej i zainteresowanego dotyczącej chęci nawiązania stosunku pracy w oparciu o umowę o pracę z dnia 1 września 2007 r.” oraz art. 83 § 1 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że „możliwość przypisania danej umowie charakteru pozorności pozostaje niezależna od konieczności dokonania oceny woli stron zawierających umowę, które winny w takim przypadku mieć świadomość i zamiar zawarcia umowy wyłącznie dla pozoru, a także przyjęcie, iż pozorność może zostać stwierdzona pomimo tego, iż między stronami doszło do wykonywania umowy”, a także przepisu postępowania – art. 384 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie odwołania wnioskodawczyni, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, wraz z orzeczenie o kosztach postępowania. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono wskazując, iż w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W ocenie pełnomocnika wnioskodawczyni zagadnieniem prawnym wymagającym zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy jest, „będąca przedmiotem niniejszej sprawy dopuszczalność dążenia przez strony stosunku pracy do objęcia pracownika obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym w sytuacji, gdy umowa o pracę zawierana jest z kobietą ciężarną”, oraz kwestia, „czy krótki okres wykonywania pracy, zmiana rodzaju pracy w trakcie trwania zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia pracownicy oraz sytuacja majątkowa pracodawcy mogą uzasadniać odmowę objęcia ubezpieczeniem społecznym kobiety, która zawarła umowę o pracę nie wiedząc, że jest w ciąży”.
3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.) polega na powołaniu okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., czyli na przedstawieniu występującego w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi kasacyjnej oraz obejmuje nie tylko powołanie się na jedną z przesłanek, ale także odrębną, pogłębioną argumentację prawną wskazującą na istnienie jednej z tych przesłanek. Jeżeli przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest twierdzenie skarżącego, iż skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3984 § 1 w zw. z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), powinien on w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość" i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia. Z ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, iż przytoczone podstawy kasacyjne spowodują uwzględnienie skargi (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07, niepubl.). Tym samym nie do pogodzenia z oczywistością skargi jest stawianie w niej zagadnień prawnych, wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy, ani wskazywanie na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Z tych względów skarga wnioskodawczyni, zawierająca sprzeczność w argumentacji, nie spełnia wymagań uzasadniających przyjęcie jej do rozpoznania. Należy także zauważyć, że wskazane w skardze zagadnienia prawne, w istocie zmierzają do odmiennego niż uczynił to Sąd Apelacyjny rozstrzygnięcia sprawy i pozostają w
4 oderwaniu od niekwestionowanych ustaleń faktycznych sprawy. W związku z powyższym motywacja wniosku jest nieprzekonywująca, tym bardziej, że ujęte w skardze jako istotne zagadnienie prawne, mające uzasadnić przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., nie ma znaczenia jurydycznego, bowiem odnosi się wyłącznie do oceny konkretnego stanu faktycznego sprawy, który nie może stanowić przedmiotu kontroli kasacyjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1999 r., II UKN 7/99, OSNAPUS 2000 nr 23 poz. 865). Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Powiązane orzeczenia
- I USK 21/26 2026-01-21Czy umowa o pracę zawarta przez kobietę w ciąży, nawet jeśli głównym motywem było uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, może być uznana za pozorną, jeśli praca była faktycznie wykonywana?
- III USK 318/22 2023-10-24Czy umowa o pracę zawarta przez kobietę w ciąży, która nie wykazała rzeczywistego świadczenia pracy na rzecz pracodawcy, może stanowić tytuł do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi?
- I USK 321/23 2025-04-23Czy umowa o pracę zawarta przez kobietę w ciąży, która jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą, może być uznana za pozorowaną, jeśli strony faktycznie wywiązywały się z jej warunków?
- I USK 126/24 2025-02-12Czy umowa o pracę zawarta przez osobę, która wkrótce po jej zawarciu zaszła w ciążę i stała się niezdolna do pracy, może być uznana za pozorną, jeśli istnieją wątpliwości co do rzeczywistego zamiaru stron i faktycznego w…
- I USK 449/21 2022-05-17Czy umowa o pracę zawarta przez kobietę starającą się o dziecko lub będącą w ciąży, nawet jeśli jednym z motywów jest chęć uzyskania ochrony ubezpieczeniowej, może być uznana za nieważną jako sprzeczna z zasadami współży…
Powołane przepisy
art. 6 KCart. 22 § 1 KPart. 65 § 2 KCart. 83 § 1 KCart. 384 KPCart. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 1 pkt 3 KPCart. 3984 § 1art. 3989 § 1 pkt 4 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy