WK 6/12
Izba Wojskowa2012-11-19
Skład orzekający: Anna Krawiec, Marian Buliński, Andrzej Tomczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozpoznanie przez sąd wojskowy sprawy przeciwko żołnierzowi oskarżonemu o przestępstwo popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych poza granicami państwa bez udziału obowiązkowego obrońcy stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że rozpoznanie przez sąd wojskowy sprawy przeciwko żołnierzowi oskarżonemu o przestępstwo popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych poza granicami państwa bez udziału obowiązkowego obrońcy stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 671 § 2 k.p.k. Naruszenie prawa do obrony w takiej sytuacji skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku.Stan faktyczny
Wojskowy Sąd Garnizonowy skazał st. szer. T. C. za szereg przestępstw popełnionych w Islamskiej Republice Afganistanu, w tym za stawianie się w stanie nietrzeźwości w służbie, znieważenie żołnierza Żandarmerii Wojskowej oraz groźbę i znieważenie przełożonego. Wyrok został zaskarżony kasacją na korzyść skazanego przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego z powodu braku udziału obrońcy w rozprawie głównej, co miało stanowić bezwzględną przyczynę odwoławczą.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt: WK 6/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: Przewodniczący: Prezes SN Janusz Godyń (sprawozdawca) Sędziowie SN: Marian Buliński Andrzej Tomczyk Protokolant: asystent SSN Anna Krawiec w sprawie st. szer. rez. T. C., skazanego za przestępstwa określone w art. 357 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 19 listopada 2012 r., kasacji na korzyść, wniesionej przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego, od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego z dnia 12 lipca 2012 r., uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 12 lipca 2012 r., Wojskowego Sądu Garnizonowego st. szer. T. C., żołnierz z Jednostki Wojskowej /…/, został uznany za winnego tego, że: „1. w nocy z 31 grudnia 2011 r. na 1 stycznia 2012 r. na terenie /…/ w Islamskiej Republice Afganistanu, będąc w służbie – „ /…/”, wprawił się w stan nietrzeźwości wynoszący w dniu 1 stycznia 2012 r., o godzinie 0.25 – 0,75 mg/dm3
2 alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 357 § 1 k.k.; 2. w dniu 22 lutego 2012 r. na terenie /…/ w Islamskiej Republice Afganistanu używając słów powszechnie uznanych za obelżywe znieważył żołnierza Żandarmerii Wojskowej st. chor. S. B. w związku z wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 347 § 1 k.k. w zw. z art. 348 k.k.; 3. w dniu 24 lutego 2012 r. na terenie /…/ w Islamskiej Republice Afganistanu, będąc w służbie „/…/”oraz będąc wyznaczonym na dzień 25 lutego 2012 r. w godzinach 8.00 – 12.00 oraz 20.00 – 24.00 do służby – „służba ochronna wieża nr 8” wprawił się w stan nietrzeźwości wynoszący o godzinie 17.18 – 0, 96 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 357 § 1 k.k.; 4. w dniu 24 lutego 2012 r. na terenie /…/ w Islamskiej Republice Afganistanu w celu zmuszenia swojego przełożonego ppor. P. K. do zaniechania czynności służbowej polegającej na doprowadzeniu go do funkcjonariuszy ŻW celem wykonania badania na zawartość alkoholu kierował wobec niego groźbę bezprawną polegającą co najmniej na naruszeniu nietykalności cielesnej oraz znieważył go słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 346 § 1 k.k. w zb. z art. 347 § 1 k.k.” Za przestępstwa określone w pkt 1 i 3 Sąd, przyjmując, że stanowią one ciąg przestępstw z art. 91 § 1 k.k., wymierzył oskarżonemu karę 6 miesięcy ograniczenia wolności. Natomiast za przestępstwo określone w pkt 2 orzekł karę 3 miesięcy ograniczenia wolności, a za przestępstwo określone w pkt 4 karę 5 miesięcy ograniczenia wolności, w obu przypadkach zobowiązując st. szer. T. C. do przeproszenia pokrzywdzonych. W miejsce orzeczonych kar jednostkowych ograniczenia wolności wymierzono karę łączną 10 miesięcy ograniczenia wolności. Orzeczono również podanie wyroku do publicznej wiadomości przez odczytanie żołnierzom Jednostki Wojskowej /…/.
3 Wyrok ten zaskarżył w drodze kasacji na korzyść skazanego Naczelny Prokurator Wojskowy, zarzucając: „uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienione w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 671 § 2 k.p.k., polegające na rozpoznaniu przez sąd na rozprawie sprawy st. szer. T. C., oskarżonego o przestępstwa określone w części wojskowej Kodeksu karnego popełnione w związku z wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych poza granicami państwa – w ramach Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Islamskiej Republice Afganistanu – bez udziału jego obrońcy, którego uczestnictwo w rozprawie głównej było obowiązkowe”. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna. Z treści art. 671 § 2 k.p.k. jednoznacznie wynika, że udział obrońcy w rozprawie głównej jest obligatoryjny przed wszystkimi sądami wojskowymi w sprawie przeciwko żołnierzowi oskarżonemu o przestępstwo popełnione w związku z wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych poza granicami państwa. Przedmiotową sprawę Wojskowy Sąd Garnizonowy niewątpliwie rozpoznawał na rozprawie głównej, a st. szer. T. C. oskarżony był o popełnienie przestępstw przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej oraz przeciwko zasadom pełnienia służby w trakcie służbowego pobytu w Islamskiej Republice Afganistanu. W tej sytuacji, bezsporne jest, że naruszone zostało prawo do obrony obowiązkowej, gwarantowane oskarżonemu przez art. 671 § 2 k.p.k. i oceny tej nie zmienia fakt, iż st. szer. T. C. dobrowolnie poddał się karze w trybie art. 387 k.p.k. Z tego względu, stwierdzając naruszenie przez wojskowy sąd garnizonowy prawa do obrony oskarżonego, stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.), Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k., uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
4 SSN Marian Buliński Prezes SN Janusz Godyń SSN Andrzej Tomczyk
Powiązane orzeczenia
- WK 12/13 2013-08-06Czy rozpoznanie przez sąd wojskowy sprawy żołnierza oskarżonego o przestępstwo popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych poza granicami państwa bez udziału obowiązkowego obrońcy stanowi bezwzględną przycz…
- WK 11 13 2013-07-10Czy rozpoznanie przez sąd wojskowy wniosku o warunkowe umorzenie postępowania karnego przeciwko żołnierzowi oskarżonemu o przestępstwo popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych poza granicami państwa, bez…
- IV KZ 28/21 2021-08-12Czy naruszenie właściwości sądów wojskowych stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia wyroku, gdy oskarżony jest żołnierzem zawodowym, a przypisane mu czyny nie należą do katalogu przestępstw podlegających orzecznictwu sąd…
- Rw 147/76 1976-04-26Czy żołnierz, który popełnił przestępstwa pospolite, ale naruszył przy tym wojskowy obowiązek służbowy, podlega właściwości sądów wojskowych, nawet jeśli został zwolniony z czynnej służby wojskowej przed wniesieniem aktu…
- WK 17/05 2005-08-24Czy rozpoznanie sprawy przez wojskowy sąd garnizonowy w składzie sędziego i dwóch ławników, zamiast jednoosobowo, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w przypadku przestępstw zagrożonych k…
Powołane przepisy
art. 357 § 1 KKart. 535 § 5 KPKart. 347 § 1 KKart. 348 KKart. 346 § 1 KKart. 91 § 1 KKart. 439 § 1 pkt 10 KPKart. 671 § 2 KPKart. 387 KPK§ 1§ 5§ 1 pkt 10
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy