V CSK 492/14

Sygn. akt V CSK 492/14 POSTANOWIENIE Dnia 19 marca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku P. S. przy uczestnictwie T. […] Spółki Akcyjnej w K. o ustanowienie służebności przesyłu, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 marca 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt II Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację wnioskodawcy P. S. od postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 10 października 2013 r., oddalającego jego wniosek o ustanowienie na jego nieruchomości położonej w J. (działka nr […]) służebności przesyłu na rzecz każdoczesnego właściciela urządzenia przesyłowego - linii energetycznej średniego napięcia przebiegającej nad tą nieruchomością oraz zasądzenia jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności w kwocie 80 640 zł. Uczestnik – T. […] S.A. w K. podniósł zarzut zasiedzenia służebności przesyłu. Sądy obu instancji uznały, że zarzut ten był uzasadniony. Wnioskodawca złożył skargę kasacyjną od tego orzeczenia, zarzucając pominięcie (niezastosowanie) art. 285 § 2 i art. 3051 k.c. oraz niewłaściwe zastosowanie art. 176 k.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni oraz usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie ujawniły się przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności przemawiające za przyjęciem skargi do rozpoznania. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty przez wnioskodawcę na przesłance ujętej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W jego ocenie w sprawie występuje szereg istotnych zagadnień prawnych, które ujął w formie następujących pytań zasadniczych: 3 1) czy dopuszczalne jest ustanowienie służebności gruntowej odpowiadające służebności przesyłu bez określenia służebności władnącej; 2) czy jest dopuszczalne rozpoznanie zarzutu zasiedzenia, który został podniesiony bez wskazania konkretnej treści zasiedzianej służebności tj. niewskazanie sposobu wykonywania prawa, którego dotyczy zasiedzenie oraz strefy, na której może być wykonywane; 3) jaka jest treść służebności przesyłu zasiedzianej przez uczestnika w sytuacji, gdy uczestnik ten podniósł zarzut jedynie w stosunku do korzystania z przestrzeni powietrznej nad gruntem należącym do wnioskodawców; 4) czy służebność przesyłu uregulowania w art. 3051-4 k.c. jest szczególnym rodzajem służebności gruntowej; oraz dwóch pytań uzupełniających aktualnych w wypadku negatywnej odpowiedzi na dwa pierwsze pytania: 5) czy przed uregulowaniem w art. 3051-4 k.c. służebności przesyłu dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa; 6) czy okres posiadania przez przedsiębiorstwo nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu przed jej uregulowaniem w art. 3051-4 k.c. podlega zaliczeniu do okresu posiadania niezbędnego do jej zasiedzenia. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy i dotychczas niewyjaśniony, dotyczący ważnego abstrakcyjnego zagadnienia jurydycznego, którego rozpatrzenie przyczyni się do rozwoju myśli prawnej i będzie miało znaczenie nie tylko do oceny konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także przy rozstrzyganiu innych podobnych spraw. Skarżący powinien zagadnienie to precyzyjnie sformułować, wskazując przepis prawa, z którym jest związane i argumenty prawne, które prowadzą do powstania wątpliwości co do właściwego sposobu jego rozumienia lub stosowania w określonych, uogólnionych stanach faktycznych (zob. m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002/1/11). Istotne zagadnienie prawne nie występuje, jeżeli Sąd Najwyższy w pewnej kwestii wyraził pogląd we 4 wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą ważne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu. Problemy ujęte przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie jego skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały już wyjaśnione w orzecznictwie, a przyjęta koncepcja jest ustabilizowana od wielu lat. Trzy zagadnienia (pytania 4, 5 i 6) odpowiadają dokładnie pytaniom przedstawionym Sądowi Najwyższemu przez Sąd Okręgowy w G. i rozstrzygnięte zostały w uchwale z dnia 22 maja 2013 r. (III CZP 18/13, OSNC 2013/12/139). Sąd przyjął dopuszczalność nabycia przed wejściem w życie art. 3051-4 k.c. w drodze zasiedzenia na rzecz przedsiębiorcy służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu, a także dopuszczalność doliczenia okresu występowania na nieruchomości stanu faktycznego odpowiadającego treści służebności przesyłu w tym okresie do czasu posiadania wymaganego do zasiedzenia służebności przesyłu. W uzasadnieniu uchwały przedstawił orzecznictwo kształtujące się na przestrzeni lat, rozważył także podnoszone przez skarżących aspekty konstytucyjności przyjętej wykładni. W motywach wniosku skarżący zaczerpnął też szereg argumentów z postanowienia z dnia 26 kwietnia 2013 r. (sygn. akt II Ca 1372/12) Sądu Okręgowego w W., zawierającego pytanie o konstytucyjność art. 292 w związku z art. 172 § 1 i art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.; dalej: k.c.) w zakresie, w jakim stanowią podstawę prawną nabycia w drodze zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego, są zgodne z art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 21 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji, a także z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175). Należy zwrócić uwagę, że Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. umorzył postępowanie w tej sprawie, uznając, że wydanie wyroku nie jest dopuszczalne. Pozostałe dwa zagadnienia wskazane w skardze wynikają z nieuwzględnienia istoty zarzutu zasiedzenia, którego celem nie jest uzyskanie orzeczenia potwierdzającego przysługujące prawo i określenie jego granic lecz obrona przed żądaniami opartymi na założeniu, że prawo takie nie istnieje. Zważywszy, że wnioskodawca żądał ustanowienia na rzecz uczestnika służebności 5 przesyłu odpowiadającej rzeczywistemu sposobowi korzystania przez niego z ich nieruchomości - Sąd ustalił jedynie, że prawo, którego ustanowienia na rzecz uczestnika domagał się wnioskodawca już istnieje, ponieważ powstało w wyniku zasiedzenia poprzez wykonywanie tych właśnie czynności. Ustalenie treści służebności, w razie powstania wątpliwości w tym zakresie na etapie jej wykonywania, może nastąpić na drodze sądowej, jednak nie w niniejszym postępowaniu. Z przytoczonych powodów powołane we wniosku przesłanki nie uzasadniają przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Okoliczności sprawy nie wskazują także na występowanie innych przesłanek z art. 3989 § 1 k.p.c., wobec czego należało odmówić przyjęcia skargi wnioskodawcy do merytorycznego rozpatrzenia (art. 3989 § 2 k.p.c.). [l.n]