V CZ 5/14

Sygn. akt V CZ 5/14 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) w sprawie z powództwa W. J. przeciwko R. C. o ochronę dóbr osobistych i o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 lutego 2014 r., zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 21 października 2013 r., 1) oddala zażalenie; 2) zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1 217 zł ( jeden tysiąc dwieście siedemnaście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. 2 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 października 2013 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanego od wyroku tego Sądu z dnia 18 czerwca 2013 r. stwierdzając, że postanowieniem z dnia 30 września 2013 r. oddalony został wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, którego odpis doręczono zawodowemu pełnomocnikowi pozwanego w dniu 11 października 2013 r. Ponieważ nie uiścił on należnej opłaty w terminie tygodniowym od doręczenia postanowienia, skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 112 ust. 3 u.k.s.c., gdyż w takiej sytuacji nie ma zastosowania art. 112 ust. 2 u.k.s.c., przewidujący wszczęcie procedury naprawczej. W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwany, zarzucając naruszenie art. 3986 k.p.c. w zw. z art. 112 § 2 i 3 u.k.s.c., jak również w zw. z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, a także w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia wskazując, że przyjęta w nim wykładnia art. 112 ust. 3 u.k.s.c. narusza zasadę równości wszystkich wobec prawa, nakładając nieuzasadnione dodatkowe obowiązki na stronę ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych i reprezentowaną przez zawodowego pełnomocnika. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny, obowiązek uiszczenia opłaty sądowej powstaje przy wnoszeniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 10 u.k.s.c.). W sytuacji, gdy strona reprezentowana jest przez zawodowego pełnomocnika, obowiązany jest on samodzielnie obliczyć należną opłatę i ją uiścić. Jednakże w obecnym stanie prawnym, po skreśleniu art. 1302 § 3 k.p.c., co do zasady nie istnieje możliwość odrzucenia podlegającego opłacie sądowej środka zaskarżenia, bez wdrożenia procedury naprawczej, co musi nastąpić także wtedy, gdy środek taki wnosi zawodowy pełnomocnik. 3 Jedyny wyjątek od tej zasady przewidziany jest w art. 112 ust. 3 zd. trzecie u.k.s.c., obowiązującym od dnia 19 kwietnia 2010 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. nowelizującej kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 7, poz. 45). W przepisie tym został wprowadzony obowiązek opłacenia przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego wniesionego pisma w razie prawomocnego oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Termin do dopełnienia tego obowiązku jest tygodniowy i biegnie od doręczenia postanowienia sądu drugiej instancji lub ogłoszenia go na posiedzeniu jawnym. W takiej sytuacji nie ma zastosowania art. 112 ust. 2 u.k.s.c., przewidujący obowiązek wezwania strony występującej osobiście, do uiszczenia opłaty, a zatem zawodowy pełnomocnik, w razie oddalenia wniosku o zwolnienie od opłaty sądowej, ma obowiązek, bez wezwania sądu, uiścić należną opłatę (porównaj między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., V CZ 116/10, z dnia 21 lipca 2011 r., V CZ 30/11 i z dnia 24 maja 2012 r. V CZ 12/12, niepubl.). Regulacja ta ma na celu usprawnienie i przyspieszenie postępowania. Wbrew zarzutom skarżącego, nie jest ona sprzeczna ze wskazanymi w zażaleniu przepisami Konstytucji ani Konwencji o ochronie praw człowieka i nie narusza zasady równości obywateli wobec prawa ani prawa do sądu. Odnosi się bowiem wyłącznie do strony reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika, który zna przepisy prawa, w szczególności te, które kreują jego obowiązki jako reprezentanta strony i jest w stanie - po zapoznaniu się z decyzją sądu o odmowie zwolnienia strony od opłaty - samodzielnie określić wysokość należnej opłaty i ją uiścić. Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako nieuzasadnione. Na wniosek zawarty w odpowiedzi na zażalenie zasądzono od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania zażaleniowego na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. es 4