I UZ 35/04

Postanowienie z dnia 28 stycznia 2005 r. III UZ 29/04 Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie: SN Katarzyna Gonera, SA Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy z wniosku Leszka B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, na skutek zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 22 listopada 2004 r. [...] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie. U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 22 listopada 2004 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie odrzu-cił apelację Leszka B. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Radomiu z dnia 5 listopada 2003 r., którym oddalono odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w R. odma-wiającej mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Apelacyjny wskazał, że apelacja wnioskodawcy nie spełniała wymogów określonych w art. 368 § 1 k.p.c., a mianowicie nie zostały w niej przedstawione za-rzuty i ich uzasadnienie oraz nie został sformułowany wniosek apelacyjny. Wezwanie do usunięcia w terminie tygodniowym wskazanych braków formalnych wnioskodawca otrzymał w dacie 9 listopada 2004 r., zaś w dniu 15 listopada 2004 r. złożył pismo procesowe, w którym opisał stan zdrowia oraz trudności, z jakimi spotyka się w pro-cesie leczenia. Z treści pisma można co prawda wyprowadzić wniosek, iż wniosko-dawca domaga się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia odwołania od de-cyzji organu rentowego, jednakże nie zawiera ono przedstawienia zarzutów i ich uzasadnienia. Przez zarzuty apelacyjne należy przy tym rozumieć zastrzeżenia doty-czące postępowania i wyrokowania przez sąd pierwszej instancji, czyli przyczyny, ze względu na które skarżący uważa, iż zaskarżony wyrok jako wadliwy nie powinien się 2 ostać. Zarzuty powinny być przedstawione przez stronę w sposób konkretny i precy-zyjny oraz na tyle szczegółowo, aby sąd drugiej instancji mógł przeprowadzić postę-powanie w odpowiednim kierunku, a nadto żeby zarzucane przez skarżącego wadli-wości postępowania lub wyroku stanowiły właściwe uzasadnienie wniosków apela-cyjnych. Tymczasem treść apelacji i pisma wnioskodawcy z dnia 15 listopada 2004 r. nie zawiera zarzutów apelacyjnych i ich uzasadnienia, co uniemożliwia kontrolę ins-tancyjną zaskarżonego wyroku w takim stopniu, że apelacji nie można nadać dalsze-go biegu i w konsekwencji skutkuje jej odrzuceniem stosownie do art. 373 zd. 2 i 3 k.p.c. W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawca, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzucając naruszenie prawa proceso-wego poprzez niezastosowanie art. 5 k.p.c., wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż analiza apelacji i pisma proceso-wego sporządzonych osobiście przez wnioskodawcę, wskazuje na jego nieporad-ność procesową, brak znajomości terminologii prawniczej i właściwego zrozumienia dokonywanych czynności procesowych oraz wypływających zeń skutków prawnych. Zgodnie z przepisem art. 5 k.p.c. rzeczą Sądów obu instancji było zatem udzielenie mu takich pouczeń, które pozwoliłyby na rzeczywiste zrozumienie ciążących na nim obowiązków i przysługujących uprawnień oraz aby podejmowane i nie podjęte wskutek niewiedzy czynności procesowe nie przynosiły ujemnych skutków proceso-wych. Skarżący podkreślił nadto, iż Sąd drugiej instancji uznał, że z treści pisma zło-żonego przez wnioskodawcę w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków apelacji można wywieść wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Postępowanie apelacyjne nie jest sformalizo-wane, skoro odmiennie od istniejącej uprzednio instytucji rewizji nie są w przepisach prawa wymienione konkretne podstawy apelacji, a przepis art. 368 k.p.c. wymaga, aby apelacja przytaczała zarzuty i ich uzasadnienie, co w orzecznictwie Sądu Naj-wyższego traktowane jest jako każdy przejaw niezadowolenia strony z orzeczenia sądu pierwszej instancji. W doktrynie zgodne jest stanowisko, że uregulowanie ape-lacji uprawnia do twierdzenia, iż w obowiązującym systemie prawnym postępowanie apelacyjne jest dalszym stadium postępowania przed sądem pierwszej instancji. 3 Oczywiście w interesie strony wnoszącej apelację jest sprecyzowanie zarzutów i ich uzasadnienie, jednakże po pierwsze - zarzut apelacyjny może wynikać pośrednio z treści apelacji, a po drugie - sąd apelacyjny nie jest związany zarzutami podniesio-nymi w apelacji, a jedynie jej wnioskami (art. 378 § 1 k.p.c.). Wiąże się to z przyję-ciem założenia, że w postępowaniu apelacyjnym sąd rozpoznaje sprawę w pełnym zakresie i o treści rozstrzygnięcia, w tym jego podstawie faktycznej i prawnej, decy-dują ustalenia poczynione w tym postępowaniu. Obowiązujące przepisy nie przewi-dują również zakazu zmiany zarzutów apelacyjnych, co uzasadnia dopuszczalność ich zmian w toku postępowania apelacyjnego (por. uchwałę z dnia 17 marca 1998 r., III ZP 1/98 (OSNAPiUS 1998 nr 16, poz. 483). Z tego też względu orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjmuje, że jeżeli żądanie pozwu (odwołania) było precyzyjne, a apelacja od wyroku sądu pierwszej instancji nie wskazywała konkretnych zarzutów i wyrażała tylko niezadowolenie z oddalenia powództwa (odwołania) brak jest podstaw do zastosowania art. 373 k.p.c. w związku z art. 368 k.p.c. (por. wyrok z dnia 14 maja 1999 r. I PKN 61/99 - OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 578). Przepisy art. 370 i 373 k.p.c. o odrzuceniu apelacji, której strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie należy bowiem rozumieć w ten sposób, że dotyczą one tylko takich braków formalnych apelacji, które uniemożliwiają nadanie jej prawidłowego biegu. W niniejszej sprawie wnioskodawca odwołał się od decyzji organu rentowego, odmawiającej mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Tym samym, skoro jego odwołanie zostało oddalone wyrokiem Sądu pierwszej instancji, przeto nie ulega wątpliwości, iż nadal domaga się przyznania świadczenia rentowego. Zarówno w apelacji, jak i piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2004 r., skarżący podnosi, iż stan jego zdrowia nie uległ żadnej poprawie od czasu przyznania renty w 2000 r., nie może podjąć żądnej pracy zarobkowej z uwagi na bóle nasilające się przy chodzeniu i każdym wysiłku, zaś opinia biegłego została wydana bez przeprowadzenia aktual-nych badań. W tej sytuacji błędnie Sąd Apelacyjny ocenił, iż apelacja wnioskodawcy jest dotknięta brakami formalnymi, uniemożliwiającymi nadanie jej prawidłowego biegu tym bardziej, że - jak trafnie zarzuca skarżący - wnioskodawca działał bez profesjonalnego pełnomocnika, zaś treść apelacji, podobnie jak pisma procesowego zawierającego uzupełnienie jej braków, dostosowana jest do poziomu jego rozumie-nia pojęcia „przedstawienia zarzutów i ich uzasadnienia”. 4 Z powyższych względów Sąd Najwyższy z mocy przepisów art. 39318 § 3 k.p.c. w związku z art. 397 k.p.c. i art.. 39319 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowie-nia, co oznacza konieczność nadania apelacji wnioskodawcy dalszego biegu. ========================================