IV KK 19/20
WyrokIzba Karna2020-01-29
Skład orzekający: Wiesław Kozielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utrzymanie w mocy środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres 3 lat, orzeczonego na podstawie art. 42 § 1 k.k., stanowi rażąco niesprawiedliwe orzeczenie w rozumieniu art. 440 k.p.k. lub obrazę prawa materialnego, jeśli sąd odwoławczy zmienił wyrok sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zarzut rażącej niesprawiedliwości środka karnego (art. 440 k.p.k.) jest bezzasadny, gdy sąd odwoławczy zmienia wyrok sądu pierwszej instancji, a nie tylko go utrzymuje w mocy. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził, że orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na podstawie art. 42 § 1 k.k. nie stanowi obrazy prawa materialnego, jeśli sąd odwoławczy, po rozważeniu argumentów stron, uznał taki środek za adekwatny do stopnia zawinienia i zagrożenia bezpieczeństwa w komunikacji, mieszcząc się w granicach swobodnego uznania sędziowskiego.Stan faktyczny
Obrońca skazanego P. J. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego, który zmienił wyrok Sądu Rejonowego w zakresie orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. Zarzucono obrazę art. 440 k.p.k. i art. 42 § 1 k.k., argumentując, że utrzymanie zakazu jest rażąco niesprawiedliwe i nieadekwatne do stopnia winy. Prokurator wniósł o oddalenie kasacji. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na posiedzeniu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV KK 19/20 POSTANOWIENIE Dnia 29 stycznia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 29 stycznia 2020 r., sprawy P. J. skazanego z art. 177 § 2 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt VI Ka (…) zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II K (…) oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża skazanego. UZASADNIENIE Obrońca skazanego P. J. w kasacji zarzucił: 1. obrazę prawa procesowego mającą wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, a to art. 440 k.p.k. poprzez wydanie orzeczenia w zakresie środka karnego, którego utrzymanie w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe względem skazanego; 2. obrazę prawa materialnego, a to art. 42 § 1 k.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której nie sposób przyjąć, na podstawie całokształtu okoliczności popełnionego przestępstwa, iż zastosowanie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych przez skazanego przez okres 3 lat jest orzeczeniem sprawiedliwym i adekwatnym do stopnia zawinienia sprawcy czynu zabronionego, i przyjęcie tym, samym, iż
2 prowadzenie pojazdów wszelkich mechanicznych przez skazanego zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Podnosząc powyższe zarzuty kasacyjne wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat poprzez skrócenie obowiązywania tego środka karnego do 1 roku oraz ograniczenie tegoż środka do pojazdów mechanicznych objętych prawem jazdy kategorii B. Prokurator Rejonowy w T. w pisemnej odpowiedzi na tę kasację wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k. Pomijając już wadliwości odnośnie wniosku z kasacji (por. treść art. 537 k.p.k.), bezspornym jest, iż w realiach sprawy nie doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 440 k.p.k., ani do rażącego naruszenia przepisu art. 42 § 1 k.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że o instytucji o jakiej mowa w art. 440 k.p.k., można mówić wtedy gdy doszło do utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji, tymczasem w przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt VI Ka (…), przecież zmienił zaskarżony apelacjami wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II K (…). Również bezzasadny jest zarzut z pkt 2 kasacji. Nie budzi wątpliwości, iż obraza prawa materialnego może polegać na błędnej subsumcji określonego niekwestionowanego zachowania pod przepis prawa lub na zastosowaniu określonego przepisu prawa, pomimo że ustawa nie pozwala na jego zastosowanie lub niezastosowaniu określonego przepisu prawa gdy ustawa nakazuje jego zastosowanie. Natomiast gdy ustawa stwarza tylko możliwość zastosowania określonego przepisu prawa materialnego, to przez jego zastosowanie lub niezastosowanie, sąd nie dopuszcza się obrazy przepisu prawa materialnego (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2006 r., V KK 368/06, R – OSNKW, poz. 2566). W myśl art. 42 § 1 k.k. przesłankami fakultatywnego orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju jest skazanie osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji
3 oraz ustalenie, że prowadzenie pojazdów przez skazanego zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Sąd Okręgowy w G. w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego kasacją wyroku z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt VI Ka (…), przekonywująco wykazał, dlaczego należy wobec P. J. orzec środek w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres trzech lat (por. strona 8 pisemnego uzasadnienia). Trafnie podniósł oskarżyciel publiczny w pisemnej odpowiedzi na kasację, iż cyt. „art. 42 k.k. jest przepisem dającym sądowi bardzo szeroki zakres możliwości orzekania środka karnego zakazu kierowania pojazdami. Sąd bowiem może ten zakaz zawęzić do określonej kategorii pojazdu (pojazdów) lub zakaz ten rozszerzyć np. na wszystkie pojazdy mechaniczne a nawet niemechaniczne i to zarówno w ruchu lądowym, wodnym i powietrznym. Orzeczenie więc przez sąd odwoławczy w tej sprawie zakazu, mieściło się w zakresie normy art. 42 § 1 k.k. i nie można przyjąć, że nastąpiło tutaj rażące naruszenie. Zważyć należy, że zakres orzeczenia wymienionego środka był przedmiotem rozważania, zarówno sądu I jak, i II instancji. Argumentacje za orzeczeniem tego środka, jak i jego ograniczeniem, znalazły się w apelacjach stron i zostały rozstrzygnięte ostatecznie w orzeczeniu odwoławczym.” (cytat ze strony 3 – 4 pisemnej odpowiedzi na kasację). Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy z mocy art. 535 § 3 k.p.k., rozstrzygnął jak w postanowieniu.
Powiązane orzeczenia
- IV KK 286/13 2013-10-23Czy sąd odwoławczy, utrzymując w mocy wyrok skazujący za niestosowanie się do zakazu prowadzenia pojazdów, dopuścił się rażącego naruszenia prawa procesowego i materialnego, jeśli zakaz ten nie obowiązywał w dacie popełn…
- III KK 437/18 2018-08-28Czy orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych bez wskazania okresu jego obowiązywania stanowi rażące naruszenie prawa materialnego, które może być konwalidowane w postępowaniu wykonawc…
- III KK 319/16 2017-01-11Czy orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat, w sytuacji gdy przepis art. 42 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia przestępstwa nakazywał orzeczenie te…
- II KK 104/25 2025-05-29Czy rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na orzeczeniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych bez określenia jego okresu obowiązywania, ma istotny wpływ na treść wyroku i uzasadnia…
- II KK 63/18 2018-03-15Czy sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych jako środek karny wobec osoby skazanej za przestępstwo z art. 244 k.k. (niestosowanie się do orzeczonych środków karnych), jeśli czyn ten nie jest przestępstwem…
Powołane przepisy
art. 177 § 2 KKart. 440 KPKart. 42 § 1 KKart. 535 § 3 KPKart. 537 KPKart. 42 KK§ 2§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy