II CZ 75/15

Sygn. akt II CZ 75/15 POSTANOWIENIE Dnia 6 listopada 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marian Kocon SSN Karol Weitz w sprawie ze skargi A. K. , E. K. i J. M. przy uczestnictwie M. W., S. B., Z. M. i Z. S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt III Ca 1285/07 wydanym w sprawie z wniosku Z. S. z udziałem M. W. i B. M. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 listopada 2015 r., zażalenia uczestniczki postępowania Z. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt III Ca 1330/14, oddala zażalenie. 2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, uwzględniając skargę o wznowienie postępowania wniesioną przez A. K. , E. K. i J. M., wznowił postępowanie w sprawie III Ca 1285/07 w części obejmującej rozstrzygnięcie dotyczące zasiedzenia nieruchomości położonej w Ł., przy ul. [...], stanowiącej działkę gruntu nr […], dla której urządzona jest księga wieczysta […] oraz zmienił postanowienie Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie III Ca 1285/07 w ten sposób, że uchylił postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi z dnia 31 lipca 2007 roku w sprawie II Ns 1488/06, w części obejmującej rozstrzygnięcie dotyczące zasiedzenia nieruchomości położonej w Ł., przy ul. […], stanowiącej działkę gruntu nr […], dla której urządzona jest księga wieczysta […] i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Rejonowemu dla Łodzi Widzewa w Łodzi do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że skarżący wykazali ustawowe podstawy wznowienia postępowania, albowiem nie brali udziału w poprzednim postępowaniu o zasiedzenie wskazanej wyżej nieruchomości, co doprowadziło do pozbawienia ich możności reprezentowania ich praw jako posiadaczy samoistnych tej nieruchomości. W zażaleniu na to postanowienie uczestniczka Z.S. zarzuciła naruszenie art. 407 § 1 k.p.c. przez błędne przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że skarżący wnieśli skargę o wznowienie postępowania z zachowaniem trzymiesięcznego terminu od dnia, w którym powzięli wiadomość o podstawie wznowienia. Domagała się w związku z tym zmiany zaskarżonego postanowienia przez odrzucenie skargi jako spóźnionej na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniesienie skargi o wznowienie postępowania ma na celu podjęcie i kontynuowanie prawomocnie zakończonego postępowania, w którym wydane zostało orzeczenie objęte skargą. Postępowanie o wznowienie ma charakter stadialny. Na każdym z jego etapów sąd bada inne kwestie, ale zagadnienia będące przedmiotem jego oceny pozostają ze sobą w stosunku prejudycjalności. Najpierw sąd kontroluje czy skarga została złożona w terminie, spełnia wymogi 3 formalne i fiskalne oraz czy została oparta o ustawowe podstawy wznowienia. W zależności od wyniku badania dopuszczalności skargi o wznowienie sąd odrzuca skargę lub przechodzi do następnego etapu, w którym bada dopuszczalność wznowienia (iudicium rescidens), a więc zasadność żądania ponownego rozpoznania prawomocnie zakończonej sprawy. Po pozytywnym przesądzeniu tej kwestii sąd wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania i przechodzi do ostatniego stadium polegającego na ponownym rozpoznaniu sprawy, w której zapadło prawomocne orzeczenie objęte skargą (iudicium rescissorium). Sąd w granicach zaskarżenia wynikających ze skargi i w granicach, w których uznał za dopuszczalne wznowienie, ponownie orzeka w przedmiocie, o którym rozstrzygnął już poprzednio w prawomocnie zakończonym postepowaniu. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy uznał, że w świetle prawidłowo i terminowo wniesionej skargi zachodzi ustawowa podstawa do wznowienia postępowania w sprawie III Ca 1285/07 z uwagi na pozbawienie skarżących możności obrony ich praw w poprzednim postępowaniu, dotyczącym zasiedzenia posiadanej przez nich nieruchomości. W związku z tym wznowił wskazane wyżej postępowanie w części dotyczącej zasiedzenia nieruchomości położonej w Ł., przy ul. […], stanowiącej działkę gruntu nr […], dla której urządzona jest księga wieczysta […] i rozpoznał na nowo, prawomocnie zakończoną sprawę o sygnaturze III Ca 1285/07 w tej właśnie części. Efektem tego rozpoznania jest wydanie przez Sąd Okręgowy postanowienia zmieniającego poprzednie postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 15 listopada 2007 roku przez zastąpienie rozstrzygnięcia oddalającego apelację uczestniczki B. M., rozstrzygnięciem kasatoryjnym, polegającym na uchyleniu postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 31 lipca 2007 roku w części odnoszącej się do nieruchomości przy ul. […], stanowiącej działkę gruntu nr […] i przekazaniu sprawy w tej części Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Postanowienie o wznowieniu postępowania jest orzeczeniem niezaskarżalnym, gdyż nie kończy postępowania w sprawie, lecz otwiera jedynie drogę do ponownego rozpoznania sprawy. Natomiast od orzeczenia wydanego w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, przysługuje stronie adekwatny do jego charakteru i treści środek zaskarżenia. Kwestia zaskarżenia orzeczeń 4 rozstrzygających o zasadności skargi o wznowienie postępowania lub wydanych wskutek ponownego rozpoznania sprawy powinna być oceniana według zasad dotyczących dopuszczalności środków odwoławczych w tej instancji, w której orzeka sąd właściwy do wznowienia postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie wznowienia postępowania nie będąc postanowieniem zaskarżalnym należy do kategorii orzeczeń, o których mowa w art. 380 k.p.c. i może być kwestionowane przez stronę tylko w apelacji od orzeczenia merytorycznego kończącego postępowanie o wznowienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1998 r., II CKN 32/98, Prok. i Pr. wkładka 1999, Nr 9, s. 38 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1998 r., II CKN 64/98, nie publ.). Poza tym, można je kwestionować w skardze kasacyjnej na podstawie art. 380 w zw. z art. 39821 i w zw. z art. 406 k.p.c. W rozpoznawanej sprawie Sąd drugiej instancji uznał, że wykazana została podstawa wznowienia postępowania nieprocesowego, przewidziana w art. 524 § 2 k.p.c. z uwagi na pozbawienie skarżących możności działania w poprzedniej sprawie o sygnaturze III Ca 1285/07 i wznowił postępowanie we wskazanej wyżej części, na co nie przysługiwało uczestniczce zażalenie. Na wydane przez Sąd drugiej instancji po wznowieniu postępowania, postanowienie uchylające postanowienie Sądu Rejonowego i przekazujące sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania we wskazanym zakresie przysługiwało skarżącej zażalenie oparte na art. 3941§11 k.p.c. Takiego zażalenia uczestniczka jednak nie wniosła, bo złożony środek odwoławczy nie zawiera zarzutów odnoszących się do zasadności wydanego przez Sąd Okręgowy orzeczenie kasatoryjnego. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeknie sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.