V CZ 18/07

Sygn. akt V CZ 18/07 POSTANOWIENIE Dnia 23 marca 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian w sprawie ze skargi S. C. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 21 lipca 2006 r., w sprawie z wniosku S.C. przy uczestnictwie Gminy W. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 marca 2007 r., zażalenia S. C. na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 26 października 2006 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie 2 Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 26 października 2006 r., II Cz …/06, wydanym na skutek skargi wnioskodawcy o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 21 lipca 2006 r., II Cz …/06, wydanego w sprawie z wniosku S. C. przy udziale Gminy W. o stwierdzenie zasiedzenia, odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 października 2006 r. Sąd Okręgowy powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2005 r., V CZ 61/05, według którego postępowanie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest kontynuacją postępowania zakończonego prawomocnie kwestionowanym orzeczeniem sądu drugiej instancji, a wyjątkowo pierwszej instancji. Postępowanie wywołane skargą ma charakter kontrolny i w tym znaczeniu jest związane ze sprawą poddaną kontroli. Prowadzone jest jednak wyłącznie na użytek roszczenia odszkodowawczego i w istocie jest składnikiem postępowania odszkodowawczego sensu largo. Z tej przyczyny sprawa o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest sprawą odrębną wobec sprawy zakończonej prawomocnie tym orzeczeniem. Należy więc, zdaniem Sądu Okręgowego, uznać, że umocowanie adwokata lub radcy prawnego do reprezentowania strony skarżącej w sprawie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie może wynikać z treści pełnomocnictwa udzielonego temu pełnomocnikowi w sprawie zakończonej prawomocnie orzeczeniem kwestionowanym w skardze. W związku z tym pełnomocnik skarżącego został wezwany zarządzeniem z dnia 21 września 2006 r. do przedłożenia w terminie 7 dni pełnomocnictwa do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia pod rygorem odrzucenia skargi. Pełnomocnik skarżącego otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w dniu 29 września 2006 r. W zakreślonym terminie braki skargi nie zostały uzupełnione, wobec czego skarga została odrzucona na podstawie art. 4246 § 3 k.p.c. Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego, zarzucając naruszenie art. 118 w związku z art. 394 § 1 w związku z art. 361 k.p.c. oraz żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia 3 kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Pełnomocnik wnioskodawcy, wnoszącego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jest pełnomocnikiem z urzędu. Zgodnie z art. 118 k.p.c., ustanowienie adwokata dla strony zwolnionej od kosztów sądowych jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego. Zakres uprawnień pełnomocnika procesowego wynikających z pełnomocnictwa (z wyboru i z urzędu) określa art. 91 k.p.c. Zakres ten jest – w świetle art. 118 w związku z art. 91 k.p.c. – jednakowy dla pełnomocników z wyboru i z urzędu, wobec czego jednakowo jest też rozstrzygana kwestia wymagań stawianych pełnomocnikowi w razie wystąpienia ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W postanowieniu z dnia 24 sierpnia 2005 r., II CZ 73/05 (Monitor Prawniczy 2006, nr 23) Sąd Najwyższy podkreślił, że skoro art. 91 pkt 1 k.p.c. stanowi, iż zakres pełnomocnictwa procesowego obejmuje czynności związane z nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, przysługującym od prawomocnego orzeczenia, jakim jest skarga o wznowienie postępowania (art. 399 k.p.c.), i obejmuje postępowanie wywołane jej wniesieniem, to czynnościami procesowymi łączącymi się ze sprawą w rozumieniu art. 91 pkt 1 k.p.c. są także czynności związane z innymi nadzwyczajnymi środkami prawnymi przysługującymi od prawomocnych orzeczeń i podejmowane w postępowaniu wywołanym ich wniesieniem. Takimi środkami są zaś skarga kasacyjna (art. 3981 k.p.c.) i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241 k.p.c.). Żadne racje nie przemawiają za tym, żeby, zdaniem Sądu Najwyższego, zakres pełnomocnictwa procesowego był ograniczony tylko do jednego nadzwyczajnego środka prawnego przysługującego od prawomocnego orzeczenia i postępowania wywołanego jego wniesieniem, a nie obejmował innych takich środków i postępowań wywołanych ich wniesieniem. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie nie podziela przedstawionego wyżej poglądu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego trafnie bowiem przeważa odmienny kierunek wykładni, stosownie do którego postępowanie w sprawie wywołanej wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego 4 orzeczenia jest postępowaniem „odrębnym” od postępowania w sprawie, w której zostało wydane kwestionowane orzeczenie, wobec czego do wystąpienia ze skargą niezbędne jest złożenie przez pełnomocnika pełnomocnictwa uprawniającego do występowania w imieniu skarżącego w tym postępowaniu. W postanowieniu z dnia 14 czerwca 2005 r., V CZ 61/05 (niepubl.) Sąd Najwyższy podkreślił, że umocowanie adwokata lub radcy prawnego do reprezentowania strony skarżącej w sprawie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie może wynikać z treści pełnomocnictwa udzielonego temu pełnomocnikowi w sprawie zakończonej prawomocnie orzeczeniem kwestionowanym w skardze. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że postępowanie wszczęte skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, uregulowane w art. 4241-42412 k.p.c., nie jest kontynuacją postępowania zakończonego kwestionowanym orzeczeniem sądu ani nawet nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, takim jak skarga kasacyjna i skarga o wznowienie postępowania, gdyż nie zmierza do zmiany bądź uchylenia tego orzeczenia. Jest nadzwyczajnym środkiem umożliwiającym dochodzenie roszczenia odszkodowawczego od Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 k.c. za niezgodną z prawem działalność orzeczniczą sądu jako władzy publicznej i stanowi niezbędny prejudykat do dochodzenia takiego odszkodowania. Sprawa o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest zatem sprawą odrębną wobec zakończonej prawomocnie sprawy, ma inny przedmiot i w istocie inną tożsamość zainteresowanych stron. Dlatego nie ma podstaw do przyjęcia, że wskazany w art. 91 k.p.c. zakres pełnomocnictwa procesowego udzielonego do prowadzenia określonej sprawy obejmuje także umocowanie do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wydanego w niej prawomocnego orzeczenia. W postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2006 r., III CZ 13/06 (OSNC 2006, nr 10, poz. 176) Sąd Najwyższy podzielił przedstawione stanowisko. Argumentacja pełnomocnika wnioskodawcy jest w związku z tym nietrafna, ponieważ pełnomocnik ustanowiony w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia nie jest umocowany do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia wydanego w tej sprawie. Sąd Apelacyjny zasadnie zatem odrzucił skargę. 5 Zażalenie podlegało więc oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c. db