III CZ 21/18
PostanowienieIzba Cywilna2018-07-12
Skład orzekający: Agnieszka Piotrowska, Władysław Pawlak, Katarzyna Tyczka-Rote
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 195 § 1 k.p.c. poprzez nie wezwanie do udziału w sprawie wszystkich osób, których łączny udział jest konieczny, uzasadnia uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 zdanie drugie k.p.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że jeżeli w charakterze powodów lub pozwanych nie występują wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, niezastosowanie przez sąd pierwszej instancji art. 195 § 1 k.p.c. uzasadnia uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 zdanie drugie k.p.c. Środek odwoławczy rozpoznawany na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. wymaga zbadania, czy istniały wskazane przez sąd drugiej instancji przyczyny uzasadniające wydanie orzeczenia kasatoryjnego.Stan faktyczny
Powódka Gmina Miejska K. domagała się eksmisji pozwanych z lokalu mieszkalnego. Sąd Rejonowy orzekł eksmisję części pozwanych bez prawa do lokalu socjalnego, a wobec pozostałych nakazał opuszczenie lokalu w terminie 12 miesięcy. Sąd Okręgowy uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na brak wezwania do udziału w sprawie małoletniej córki pozwanych, mimo koniecznego współuczestnictwa. Gmina wniosła zażalenie na to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony powodowej, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CZ 21/18 POSTANOWIENIE Dnia 12 lipca 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Władysław Pawlak SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z powództwa Gminy Miejskiej K. przeciwko I. D., J. D., D. D., I. D., mał. K. D., mał. M. D., mał. J. D. i mał. R. D. o eksmisję, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 lipca 2018 r., zażalenia strony powodowej na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II Ca (…), oddala zażalenie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 15 maja 2017 r. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy pkt I i II wyroku zaocznego z dnia 14 listopada 2016 r. w stosunku do I. D. i J. D. (orzekający ich eksmisję bez prawa do lokalu socjalnego), uchylił pkt I i II wyroku zaocznego z dnia 14 listopada 2016 r. w stosunku do pozwanego D. D., nakazał pozwanym D. D., I. D., małoletnim K. D., M. D., J. D. i R. D., aby w terminie 12 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia opuścili i opróżnili z rzeczy i osób ich prawa reprezentujących lokal mieszkalny 65 przy ul. R. w K. oraz wydali ten lokal Gminie K. Stwierdził, że nie orzeka o prawie do lokalu socjalnego w
2 stosunku do D. D., I.D., małoletnich K. D., M. D., J. D. i R. D. ustalając, że zajęli oni lokal bez tytułu prawnego oraz uchylił pkt III wyroku zaocznego i zasądził solidarnie od I. D., J. D., D. D. i I. D. na rzecz Gminy 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po rozpoznaniu apelacji pozwanych, Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 7 grudnia 2017 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Wskazał, że zamieszkujące we wskazanym lokalu mieszkalnym małoletnie dziecko pozwanych D. i I. D. – A. D., nie zostało wezwane do udziału w sprawie po stronie pozwanych, zaś na etapie postępowania apelacyjnego nie jest dopuszczalne dokonywanie zmian podmiotowych. W zażaleniu, opartym na art. 3941 § 11 k.p.c., strona powodowa, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c., wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia kasatoryjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpoznając unormowany art. 3941 § 11 k.p.c. środek odwoławczy Sąd Najwyższy bada, czy istniały wskazane przez Sąd drugiej instancji, unormowane w art. 386 § 4 k.p.c., przyczyny uzasadniające wydanie orzeczenia kasatoryjnego. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że do udziału w sprawie nie została wezwana małoletnia A. D., mimo występowania po stronie pozwanej współuczestnictwa koniecznego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2017 r., III CZP 79/17, Biul. SN 2017/12/6). Jeżeli w charakterze powodów lub pozwanych nie występują wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, niezastosowanie przez sąd pierwszej instancji art. 195 § 1 k.p.c. uzasadnia uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania - art. 386 § 4 per analogiam w związku z art. 391 § 1 zdanie drugie k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2017 r., II CSK 790/16, Biul. SN 2017/12/13). W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.). jw
3
Powiązane orzeczenia
- III CZ 168/22 2022-04-28Czy sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stosując art. 386 § 4 k.p.c. w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie zastosował art. 195 § 1 k.…
- III CZ 115/25 2025-06-25Czy naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 195 k.p.c. (współuczestnictwo konieczne) stanowi podstawę do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd drugiej instancji na podstawie art.…
- II CZ 71/19 2019-12-13Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. w sytuacji, gdy uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie nie zastosował art. 195 k.p.c., co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy z powodu braku udz…
- II CZ 108/15 2016-02-18Czy naruszenie przepisów o współuczestnictwie koniecznym (art. 195 k.p.c.) przez sąd pierwszej instancji, skutkujące nierozpoznaniem istoty sprawy, może być podstawą uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji na podsta…
- II CZ 49/17 2017-08-10Czy sąd drugiej instancji, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, może jednocześnie powołać się na obie przesłanki z art. 386 § 4 k.p.c. (nierozpoznanie istoty sprawy oraz…
Powołane przepisy
art. 3941 § 11 KPCart. 386 § 4 KPCart. 195 § 1 KPCart. 386 § 4art. 391 § 1art. 3941 § 3art. 39815 § 1 KPC§ 11§ 4§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy